АНУ-ын их сургуулиудын навчны үнэ тэнгэрт хадсан ч санхүүгийн дарамт нь улам ширүүсэв
АНУ-ын зарим их сургуулийн зарласан төлбөр түүхэн өндөрт хүрсэн ч санхүү нь доройтсоор байна. Жилд 100 мянган ам.доллароос давсан навчны үнэтэй сургууль арав гаруй болж, хувийн сургуулиудад дундаж хөнгөлөлт 57 хувь хүрэв. Тэтгэлэгт тулгуурласан элсэлт, зардлын өсөлт хавсарвал жижиг сургуулиуд хаагдах эрсдэл цаашид нэмэгдэнэ.

АНУ-ын зарим их сургуулиуд сургалтын төлбөрөө түүхэн өндөр түвшинд зарлаж байгаа ч салбарын санхүүгийн бодит зураг улам хумигдсаар байна. State Higher Education Executive Officers Association-ын судалгаагаар зардал өсөхийн хэрээр сургалтын төлбөрөөс орох орлого буурсан үзүүлэлт гарчээ. Зарласан үнэ өссөн мөртөө орлого агшиж буй энэ зөрүү нь олон сургуулийн төсөвт даралт болж, сургалтын төлбөрийн “өндөр ханш”-ийг дангаар нь уншихад төөрөгдөл үүсгэж байна.
Энэ дарамтыг Филадельфийн Холбооны нөөцийн банкны 2024 оны судалгаа мөн тодотгож, санхүүгийн тусламж нэмэгдэх, үйл ажиллагааны зардал өсөх, элсэлт буурах нь хүчтэй шахалт үүсгэж буйг дурдсан. Сүүлийн жилүүдэд жижиг коллежууд хаагдах тохиолдол нэмэгдсэн бөгөөд шинжээчид энэ чиг хандлага цаашид түргэснэ гэж үзэж байна. Дэвид Грин “Бидний харж буй хаалтууд үүний шинж тэмдэг” гэж онцолсон нь санхүүжилтийн бүтэц өөрөө тэсвэр алдаж байгааг илтгэх дохио гэж салбарынхан харж байна.
Гэхдээ өрхийн хувьд тулгарч буй бодит төлбөр дан ганц зарласан үнээр хэмжигдэхгүй. Бүтэн цагаар суралцагчдын ойролцоогоор гуравны хоёр нь ямар нэг төрлийн санхүүгийн дэмжлэг авдаг тул зарласан үнэ бодит төлбөрийг бүрэн илтгэдэггүй гэж судалгаанд тэмдэглэжээ. Оюутан, гэр бүлийн төлөх “цэвэр үнэ” нь сургалтын төлбөрөөс тэтгэлэг, буцалтгүй тусламж зэргийг хассан дүн бөгөөд сургуулиудын тусламжийн бодлого энэ тоог эрс өөрчилнө. Texas A&M University-ийн эдийн засгийн дэд профессор Эмили Кукын хэлснээр өндөр төлбөр-өндөр тэтгэлэг гэсэн загвар руу аажмаар шилжилт үргэлжилж байна.
Тусламжийн систем тэлэхийн хэрээр “өндөр үнэтэй сургууль илүү өгдөг” гэх зураглал тодорч буй. The Princeton Review-ийн 2025-26 оны Great Financial Aid үнэлгээнд өндөр навчны үнэтэй сургуулиуд ихэвчлэн хамгийн их тусламж олгодог гэж дурджээ. Үүнтэй зэрэгцээд National Association of College and University Business Officers-ын тайлангаар 2025-26 онд хувийн коллежуудын анх удаа бүтэн цагаар элсэгчдийн дундаж хөнгөлөлт 57 хувь хүртэл өссөн байна. Colby College-д жилийн зарласан үнэ ойролцоогоор 96,120 ам.доллар, дундаж санхүүгийн тусламж 77,757 ам.доллар бөгөөд хандивын томоохон аян үүнд нөлөөлсөн гэж мэдээлжээ.
Гэвч тусламж “өргөн” харагдах тусам ил тод байдал бүр ч чухал асуудал болж байна. American Enterprise Institute-ийн судлаач Престон Куперын тооцоогоор Georgetown болон Tufts University зэрэгт 2023-24 онд оюутнуудын ойролцоогоор тал хүрэх нь буцалтгүй тусламж огт аваагүй. Тэрээр “Коллежид өргөдөл гаргаж буй оюутанд яг хэдийг төлөхөө тооцоолох үнэхээр бэрх” гэж хэлээд, “Дээд боловсрол бол эдийн засгийн хамгийн ил тод бус салбаруудын нэг, эрүүл мэндийн салбартай эн зэрэгцэнэ” гэж нэмжээ. Зарласан үнэ өндөр, харин бодит төлбөр хувь хүн бүрт өөр байх энэ бүтэц нь нэг талдаа элсэлт татах тактик болж болох ч нөгөө талдаа жижиг сургуулиудад зардлын өсөлттэй давхцан ирэхэд хаалтын эрсдэлийг улам хурцатгах магадлалтай байна.
Холбоотой мэдээ

Доод Саксонийн орон нутгийн сонгуульд CDU тэргүүлж, Канцлер Фридрих Мерц түр амсхийв
Доод Саксонийн орон нутгийн сонгуульд CDU тэргүүлснээр Канцлер Фридрих Мерцийн улс төрийн дарамт түр саарлаа. Урьдчилсан дүнгээр CDU 27.2 хувь, Нийгмийн ардчилсан нам 24.6 хувь, AfD 15.9 хувь авсан. Гэвч AfD-ийн өсөлт дараагийн мужийн сонгуулиудад засгийн газрын тогтвортой байдалд эрсдэл нэмнэ.

Улсын Их Хурал төсвийн тодотголын хэлэлцүүлгийг эхлүүлж, ээлжит бус чуулганыг хаалаа
Улсын Их Хурал төсвийн тодотголын хэлэлцүүлгийг эхлүүлж, яаралтай шийдвэрлэх шаардлагыг онцоллоо Есдүгээр сарын 15-нд Улсын Их Хурлын намрын ээлжит чуулган эхлэхтэй холбоотойгоор энэ чуулганыг өндөрлүүлэв Төсвийн өөрчлөлт батлагдвал үнийн дарамт, эрчим хүчний эрсдэлийг зөөллөж, өрхийн орлогыг хамгаална

2026 ОНЫ ТӨРИЙН АЛБАН ДАХЬ ЁС ЗҮЙН ТАНДАН СУДАЛГАА
Монгол Улсын Ёс зүйн хорооноос "Төрийн албан хаагчийн ёс зүйн зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх үндэсний хөтөлбөр"-ийн дагуу МУИС-тай хамтран 2026 оны төрийн албан дахь ёс зүйн төлөв байдлыг сайжруулах зорилгоор ажиллаж байна.

Шадар сайд Н.Номтойбаяр Буриад Улсын Тэргүүн Цыденов Алексей Самбуевичийг хүлээн авч уулзлаа
Монгол Улсын Шадар сайд Н.Номтойбаяр өнөөдөр /2026.09.14/ Бүгд Найрамдах Буриад Улсын Тэргүүн, Засгийн газрын дарга Цыденов Алексей Самбуевичийг хүлээн авч уулзлаа. Уулзалтын эхэнд Шадар сайд Н.Номтойбаяр Монгол Улс, Оросын Холбооны Улс нь мөнхийн найрамдалт хөршүүд бөгөөд хоёр орны эдийн засгийн харилцааг бүс нутгийн хамтын ажиллагаатай уялдуулан шинэ шатанд гаргах боломж байгааг онцоллоо.

УИХ-ын Төсвийн байнгын хороо 2026 оны төсвийн тодотголын төслүүдийн хоёр дахь хэлэлцүүлгийг хийв
Улсын Их Хурлын Төсвийн байнгын хороо 2026 оны төсвийн тодотголын хуулийн төслүүдийг хоёр дахь хэлэлцүүлгээр хэлэлцэв. Хуралдаан 13 цаг 13 минутад эхэлж, 30 гишүүний 19 хүрэлцэн ирснээр 63.3 хувийн ирцтэй боллоо. Тодотголын хүрээнд нөөц бүрдүүлж, инфляцын дарамт бууруулан иргэдийн орлогыг хамгаалах зорилтыг онцлов.

Ардчилсан Намын улс төрийн зөвлөл Н.Учралын Засгийн газрыг огцруулах чиглэл өгчээ
Ардчилсан Намын Улс төрийн зөвлөл Ерөнхий сайд Н.Учралын тэргүүлж буй Засгийн газрыг огцруулах байр сууриа дахин илэрхийллээ. Тус нам Ерөнхий сайдыг өөртөө итгэл үзүүлэх асуудлыг УИХ-д оруулж, парламентын түвшинд шийдвэрлүүлэх шаардлагатай гэж үзэж байна. Улс төрийн зөвлөл мөн 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэж, УИХ дахь Ардчилсан Намын бүлэгт холбогдох чиглэл өгчээ.