Арабын тэнгист хоёр улсын тэнгисийн хөлөг мөргөлдсөний дараа Энэтхэг, Пакистан дипломат шугамаар шахалт нэмэгдүүллээ

Мягмар гарагт Арабын тэнгист Энэтхэг, Пакистаны тэнгисийн хөлөг мөргөлдсөний дараа хоёр тал дипломат шугамаар харилцан шахалт үзүүлж, бие биеэ буруутгалаа. Энэтхэг өөрийн мэдэгдэлдээ ноцтой хохирол гараагүй гэж тэмдэглэсэн бол Пакистан хохирлын талаар тодорхой мэдээлэл өгөөгүй байна. Үүссэн нөхцөл байдал нь хоёр улсын хооронд эртнээс эмзэг хэвээр байгаа тэнгисийн харилцаа, харилцан үл итгэлцэл дээр дахин нэг хурц сэдэв нэмлээ.

Энэтхэг Дели дэх Пакистаны Дээд комиссын түр хамаарагчидтай уулзан эсэргүүцлээ илэрхийлж, уг үйлдлийг нь “хүлээн зөвшөөрөхгүй, мэргэжлийн бус” гэж тодорхойлов. Үүний зэрэгцээ Энэтхэгийн тал олон улсын усанд ажиллагаа явуулах стандарт, зохицуулалтын хүрээнд хөлгүүдийн аюулгүй зай барилт чухал гэдгийг онцолсон. Тодруулбал, хоёр талын хооронд байгуулсан 1991 оны хэлэлцээрийн 10-р заалтаар олон улсын усанд ажиллагаа явуулахдаа тэнгисийн хөлөг, шумбагч нь 3 далайн милийн дотор ойртох ёсгүй гэж заасныг дурдан, энэ шаардлагыг зөрчсөн гэж буруутгав.

Пакистан мөн өдөр Исламабад дахь Энэтхэгийн түр хамаарагчийг дуудан, Энэтхэгийн хөлгийг “өндөр түвшний өдөөн хатгасан, хүлээн зөвшөөрөхгүй” ажиллагаа явуулсан гэж гомдол мэдүүлжээ. Пакистаны Гадаад хэргийн яамны мэдэгдэлд, SEASPARK-26 нэртэй хоёр жил тутмын сургуулилтаа онцгой эдийн засгийн бүсэд явуулж байсан үед Энэтхэгийн хөлөг аюултай ойртон, огцом маневр хийсэн гэж тодорхойлсон байна. Ийм тайлбар нь мөргөлдөөнийг санамсаргүй осол гэхээс илүү ажиллагааны хүрээнд үүссэн эрсдэлтэй үйлдэл гэж үзэж байгааг илтгэхээр байна.

Хоёр улсын маргаанд 1991 онд байгуулсан “Цэргийн сургуулилалт, маневр, цэргийн хөдөлгөөний урьдчилан мэдэгдэх тухай” хэлэлцээрийн ач холбогдол дахин сөхөгдөж байна. Талууд энэ хэлэлцээрийг буруу ойлголтоос үүдэх хямралаас сэргийлэх зорилготой гэж тайлбарладаг. Гэвч энэ удаа уг баримт бичгийг тал бүр өөр өөрөөр тайлбарлан, нөгөө тал нь журам зөрчсөн гэх байр сууриа дипломат сувгаар тулгаж эхэлсэн нь харилцан итгэлцэл суларсны дохио болж байна.

Пакистан олон улсын хамтын нийгэмлэгийг Энэтхэгийг “хариуцлагагүй үйлдлээс” татгалзахыг уриалж, Өмнөд Ази тогтворгүй байдлын “барьцаанд” орох боломжгүй гэж мэдэгдэв. Мөн Пакистаны түр хамаарагчид холбогдох байгууллагад дамжуулж, бүх цэргийн нэгжүүд шаардлагатай болгоомжийг баримталж, хоёр талын холбогдох хэлэлцээрүүдийн заалтыг хүндэтгэн мөрдөж, ийм явдал давтагдахаас сэргийлэх хэрэгтэйг зөвлөсөн байна. Харин Энэтхэгийн талын гол шугам нь 3 далайн милийн зай барих зохицуулалт мөрдөгдөөгүй гэх буруутгал дээр төвлөрч байгаа нь маргааны гол зангилааг ойрын хугацаанд сулруулахгүй дүр зураг харагдуулж байна.

Харилцан буруутгал сунжирвал бүс нутгийн тогтворгүй байдал нэмэгдэж, цэргийн эрсдэлийн дохио улам чангарна гэсэн анхааруулга эндээс урган гарч байна. Дипломат шугамаар түр хамаарагчдыг дуудан эсэргүүцэл илэрхийлсэн нь тухайн үйл явдлыг зөвхөн далайд болсон нэг удаагийн зөрчил гэж хязгаарлалгүй, улс төрийн түвшинд хурцатгаж байгааг харууллаа. Одоо талууд мөргөлдөөний шалтгаан, зай барилт, ажиллагааны дүрмийн тайлбар дээр байр сууриа чангатгах тусам Арабын тэнгис дэх дараагийн уулзалт бүр эрсдэл дагуулсан хэвээр үлдэхээр байна.