Австралийн ховор нумбат сэргэсэн ч хамгааллын ажил сулрах эрсдэл хэвээр байна

Австралийн баруун өмнөд хэсгийн Дриандрагийн ойд хавар бүр нэгэн хэвийн, нарийн дэгтэй ажил өрнөдөг. Хоёр долоо хоногийн турш баг өдөр бүр тойрог маршрутаар явж, харагдсан нумбат бүрийн GPS мэдээлэл, замаас зайг тэмдэглэн нягтралыг тооцдог. Энэ удаагийн ажиглалтаар нэг өдөр нийт найман нумбат, тэр дундаа хоёр хос зулзагатай нь бүртгэгджээ. Дриандра нь нумбат хадгалагдан үлдсэн цөөн газрын нэг хэвээр байгаа нь ийм тооллогын үнэ цэнийг улам нэмэгдүүлж байна.

Тоо өсөлт нь зөвхөн тухайн ойд ажиглагдаад зогсохгүй, илүү өргөн зураглалтай холбогдов. Улсын хэмжээнд ойролцоогоор 3,000 нумбат бүртгэгдсэн бөгөөд Дриандрад тоо нь арав дахин өссөн гэж мэдээлжээ. Үүний зэрэгцээ нумбат олон улсын улаан жагсаалтад байсан “устах аюултай” ангиллаас энэ сард хасагдаж, “бараг заналхийлэлтэй” гэж ангилагдсан нь найдвар төрүүлж байна. Гэхдээ ийм ахиц гарлаа гээд хамгааллын ажил сулрах ёсгүйг судлаачид сануулж байгаа юм.

Нумбатын статус өөрчлөгдсөн ч Австрали нийтээрээ зүйл, амьдрах орчны дарамтаас ангижраагүй хэвээр. Албан ёсны устсан зүйлийн жагсаалтад 67 гэж бүртгэлтэй боловч судлаачид дор хаяж 100 зүйл мөргүй болсон гэж үздэг нь анхаарал татна. 2019-2020 оны Black Summer ойн түймрийн үеэр ойролцоогоор 3 тэрбум амьтан үрэгдсэн гэж тооцоолсон нь эрсдэлийн цар хүрээг сануулдаг. Энэ бүхний цаана хортон амьтан, өвчин, амьдрах орчны сүйдэл, уур амьсгалын өөрчлөлт зэрэг хүчин зүйлс үргэлжилж, сэргэлтийг ганхуулах боломжтой хэвээр байна.

Түүнчлэн Дриандра шиг амжилтыг “дууссан ажил” гэж ойлгож болохгүйг талбар дээр ажилладаг хүмүүс онцолж байна. Доктор Тони Фрэнд нумбат “ойгоос бүрэн гарчихсан гэсэн үг биш” гэж анхаарууллаа. Өөрөөр хэлбэл ангилал буурсан нь аюул арилсныг илтгэхгүй, харин хамгаалалтын арга хэмжээ үр дүнтэй байсны дохио гэж үзэх ёстой гэсэн байр суурь илэрхийлж байна. Ийм үед уялдаа муутай менежмент, тогтворгүй санхүүжилт хамгийн том эрсдэл болж хувирдаг.

Бодлогын түвшинд ч маргаантай асуудлууд зэрэгцэн явна. Австралийн Засгийн газар 2030 он гэхэд биологийн олон янз байдлын алдагдлыг зогсоож, эргүүлэх зорилт тавьсан. 2022 онд засгийн эрх авсан Australian Labor Party шинэ мөхөл гаргахгүй гэж амласан ч, байгаль хамгааллын зардал ба байгальд хор нөлөөтэй татаасын тэнцвэргүй байдал шүүмжлэл дагуулж байна. Пол Элтон Засгийн газрын байгаль хамгаалалд зарцуулж буй 1 ам.доллар тутамд байгальд хор хөнөөлтэй татааст 26 австрали доллар ноогдож байна гэж мэдэгдэв.

Энэ сэдвийг эрдэмтэд ч хатуу үгээр тодорхойлж байна. Профессор Юэн Ричи зүйл хамгаалах тал дээр Австралийн үзүүлэлт “үнэхээр муу” хэвээр гэж хэлэв. Байгаль орчны сайд Мюррей Уотт биологийн олон янз байдал “түгшүүртэй хурдаар” буурч байгааг онцолсон нь сэргэлтийн мэдээг дагалдах бодит анхааруулга болов. Нумбат Дриандрад нэмэгдсэн нь сайн мэдээ ч, урт хугацаанд тогтвортой байлгахын тулд хамгааллын ажлыг сулруулахгүй, санхүүжилт ба бодлогын зөрчлийг засах шаардлага хэвээр байна.