Б.Батхүү стагфляцын эрсдэл, мөнгөний бодлогын өөрчлөлт, ур чадварын шинэ эрэлтүүдийг тайлбарлав
Банк, санхүүгийн салбарын ахмад мэргэжилтэн стагфляцын шинж, иргэдэд үзүүлэх нөлөөг онцлов. Тэрээр 2008 оноос хойш төв банкууд илүүдэл нөөцөд төлөх хүүгээр бодлого дамжуулах болсон гэв. Газрын тосны үнийн савлагаа үргэлжилбэл сорилт гүнзгийрч, иргэд өөртөө хөрөнгө оруулах шаардлага өснө.
Банк, санхүүгийн салбарын ахмад мэргэжилтэн Б.Батхүү сүүлийн үед иргэдийн өдөр тутамдаа хамгийн хүчтэй мэдэрч буй хүнс, орон сууц, түрээсийн үнийн өсөлт, харин орлого нь түүнийг дагаж нэмэгдэхгүй байгаа нөхцөл байдлыг стагфляцын шинж гэж тайлбарлав. Түүний хэлснээр үнэ өсөөд байгаа хэр нь бодит худалдан авах чадвар сайжрахгүй, өрхийн төсөв улам шахагдах нь олон хүний мэдрэмж дээр шууд бууж байна. Ийм орчинд өргөн хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнийн дарамт удаан үргэлжилбэл айл өрхүүдийн хамгаалах стратеги өөрөө ч өөрчлөгдөнө.
Тэрээр дэлхийн эдийн засагт ижил төрлийн сорилт өмнө нь нефтийн шоктой зэрэгцэж илэрч байсныг сануулсан юм. 1973 оны дэлхийн газрын тосны хориг, 1979 оны Ираны хувьсгалын үеийн бензиний үнийн өсөлттэй төстэй нөхцөл үүсч болохыг дурдав. Газрын тосны үнийн савлагаа үргэлжилбэл сорилт гүнзгийрч, өртгийн өсөлт айл өрхийн амьжиргаанд улам хүчтэй шингэх эрсдэлтэй гэж тэр онцоллоо.
Мөнгөний бодлого дамжих механизм өөрчлөгдсөн талаар Б.Батхүү 2008 оны дэлхийн санхүүгийн хямралыг жишээ татаж тайлбарлав. Хямралаас өмнө төв банкууд банкууд хоорондын өдрийн зээл буюу overnight зах зээлийн нөөцийг удирдан бодлого хэрэгжүүлдэг байсан гэв. Харин хямралын дараа арилжааны банкууд төв банканд их хэмжээний илүүдэл нөөц байршуулдаг болж, түүний хүүд суурилсан бодлогын тогтолцоо түгээмэл болсон гэж тэр хэллээ. Өөрөөр хэлбэл, бодлогын дохио нь зах зээлийн нэг өдрийн зээлийн сувгаас илүүдэл нөөцийн өгөөжөөр дамжин илүү тодорхой “суурь” болжээ.
Энэ логик Монголын нөхцөлд хэрхэн ажилладгийг тэр Монголбанкны хэрэглэдэг хэрэгслээр тодруулсан байна. Монголбанк арилжааны банкуудын нөөцийг голчлон 28 хоногийн хугацаатай үнэт цаас гаргаж зохицуулдаг бөгөөд энэ нь олон улсад өргөн хэрэглэгддэг хэрэгсэл гэж тэмдэглэв. Төв банкны ийм төрлийн хэрэгслүүд нь зах зээл дээрх илүүдэл мөнгөн урсгалыг шингээх, бодлогын хүүгийн чиг хандлагыг дамжуулахад чухал гэж тэр тайлбарласнаар, иргэдийн мэдэрч буй үнэ, хүү, зээлийн орчны өөрчлөлт бодлогын сувгаар дамжин гарч ирдэг дүр зураг тодорч байна.
Стагфляцын эрсдэл өндөр үед айл өрхүүдийн хувьд “хамгийн найдвартай хамгаалалт” нь өөртөө хийх хөрөнгө оруулалт гэж Б.Батхүү зөвлөв. Түүний хэлснээр ойрын 10 жилд хөдөлмөрийн зах зээлд хиймэл оюун ашиглах чадвар, автоматжуулалттай ажиллах мэдлэг, англи хэл, дата боловсруулах ба дүн шинжилгээ хийх ур чадвар илүү үнэлэгдэх төлөвтэй. Өртөг өссөн орчинд хадгалалт, хэрэглээний сонголтоос гадна орлогоо өсгөх чадавх буюу ур чадварын хуримтлал нь илүү удаан хамгаалалт болж хувирна гэж үзэж байна.
Үүний зэрэгцээ тэр банкны бүтээгдэхүүн, хадгаламжийн зах зээлийн зохицуулалтын талаар гадаадын жишээ дурдсан юм. АНУ, Европ, Япон зэрэгт хадгаламж татах зорилготой банкны сугалаа, урамшууллын маркетингийг хориглодог хууль тогтоомж байдаг гэж тэр хэллээ. Иргэд санхүүгийн шийдвэр гаргахдаа урамшуулал, сурталчилгаанаас илүүтэй бодит өгөөж, эрсдэлийн нөхцөлийг нягталж, бодлогын өөрчлөлттэй зэрэгцсэн зах зээлийн орчныг анзаарах шаардлага нэмэгдэж байгааг энэ нь давхар сануулж байна.
Холбоотой мэдээ
Өмнөговь аймгийн эрчим хүчний импортод 50 тэрбум төгрөгийн татаас тусгажээ
Эрчим хүчний яам импортын эх үүсвэрээр Өмнөговь аймгийн хэрэглээг хангаж, татаасыг наймдугаар сараас арваннэгдүгээр сар хүртэл тооцсон аж. Төсвийн хэлэлцүүлгийн үеэр импортын зардлаас гадна эрчим хүчний гадаад эх үүсвэрээс хамаарах түвшин нэмэгдэх эсэх асуудал анхаарлын төвд орлоо. Зарим гишүүн импортод төсвөөс тогтмол санхүүжилт олгох нь эрчим хүчний хэрэглээг гадаад эх үүсвэрээр хангах бодлогын сонголтыг бэхжүүлж болзошгүй гэж үзжээ.
Эдийн засгийн байнгын хороо 2026 оны төсвийн тодотголд БНХАУ-аас эрчим хүч импортлох зардлыг хэлэлцэв
Улсын Их Хурлын Эдийн засгийн байнгын хороо төсвийн тодотголд туссан эрчим хүчний импортыг хэлэлцэж, хараат байдлын маргаан өрнөв. Тодотголд БНХАУ-аас 50 тэрбум төгрөгөөр эрчим хүч импортлох, найм-арваннэгдүгээр сард татаас тооцохоор тусгасан байна. Өмнөговийн хэрэглээг гаднаас хангах төлөв нэмэгдвэл үнэ, нийлүүлэлтийн эрсдэл дотоод бодлогод дарамт болно.
"Дизель түлшний үнэ өссөөр байвал АНУ-ын эдийн засаг чимээгүйхэн мөхнө"
АНУ-д дизель түлшний дундаж үнэ галлон тутамдаа анх удаа 6 ам.доллар давж, ачаа тээвэр, хөдөө аж ахуй, үйлдвэрлэлийн зардлыг нэмэгдүүлж байна. Калифорнид дизель 7.9827 ам.доллар болж, ачааны машин болон фермерүүдийн шатахууны зардал жилийн өмнөхөөс 63 хувиар өсчээ. Боловсруулах үйлдвэрүүд бараг бүрэн хүчин чадлаар ажиллаж, дэлхийн хэмжээнд нийлүүлэлт хумигдав.
Их Британийн банкууд гэнэтийн ашгийн татварын эсрэг байр сууриа чангатгалаа
“UK Finance”-ийн тооцоогоор банкуудын Их Британи дахь үйл ажиллагаанаас үүсэх нийт татварын хувь 2025 онд 46.4 хувьд хүрчээ. Банкууд нэмэлт татвар хөрөнгө оруулалтыг сааруулж, Лондоны олон улсын санхүүгийн төвийн өрсөлдөх чадварыг сулруулж болзошгүй. Их Британид банкууд 25 хувийн аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар дээр нэмэлт 3 хувийн татвар төлдөг.
Төсөв дүрмээ дагах уу, дүрэм төсвөө дагах уу?
2026 оны төсөв үндсэн тоон хязгааруудаа зөрчөөгүй ч төсөвт тааруулан дүрмээ өөрчлөх эрсдэл анхаарлын төвд байна. 13 хувийн инфляц, ₮1.2 их наядын тэнцвэржүүлсэн алдагдал дотоод эмзэг байдал өндөр хэвээр байгааг харуулж байна. Гол маргаан нь төсвийн хэмжээ бус, дунд хугацааны хүрээ болон төсвийн дүрмийг улс төрийн шийдвэрээр байнга өөрчлөх эсэхэд төвлөрч байна.
Хятадын үйлдвэрлэгчийн үнэ 3.8 хувиар өслөө: Монголын импортын барааны өртөгт нөлөөлөх үү?
Хятадын үйлдвэрлэгчийн үнийн өсөлт наймдугаар сард 3.8 хувьд хүрч хурдаслаа. Үйлдвэрлэлийн өртгийн өсөлт Монголын Хятадаас импортолдог зарим барааны үнэд дамжих эрсдэлтэй. Монголын экспортын хувьд Хятадын үйлдвэрлэлийн бодит эрэлт хэр өөрчлөгдөх нь илүү чухал үзүүлэлт юм.