БНХАУ Палауд болсон Номхон далайн арлуудын чуулганд Тайвань оролцсонд ноцтой түгшиж, үр дагавар анхааруулав

Палауд болсон Номхон далайн арлуудын чуулганд Тайвань оролцсонд БНХАУ ноцтой түгшиж, тус улсын тусгай элч Чянь Бо нээлтийн ёслолын дараа “үр дагавар” гарна гэж анхаарууллаа. Тэрээр “Үргэлж үр дагавар гарна” гэж хэлэхийн зэрэгцээ “Энэ бол заналхийлэл биш” гэж нэмж тодотгосон байна. Үүний зэрэгцээ “Бүгд эсэргүүцэж байгаа учраас, ийм зүйл болох ёсгүй байсан. Үүнийг хийх нь маш зохисгүй гэж бид үзэж байна” хэмээн байр сууриа улам чангаруулжээ.

Бээжин Тайванийг өөрийн нутаг дэвсгэр гэж үздэг бөгөөд энэ удаагийн чуулганы үеэр БНХАУ-Тайванийн хурцадмал байдал ил тод мэдрэгдэв. Тайвань нь Номхон далайн арлуудын чуулганы БНХАУ шиг албан ёсны яриа хэлэлцээний түнш биш, харин хөгжлийн түншийн статустай. Гэсэн ч Тайванийн Гадаад хэргийн сайд Линь Чя-лунг чуулганы зэрэгцээ уулзалт, дагалдах арга хэмжээнд уригдсан нь Бээжингийн эсэргүүцлийг өдөөсөн гэж ойлгогдож байна.

Палау нь 500 гаруй арлаас бүрдэх арлуудаар тархсан улс бөгөөд Тайваньтай дипломат харилцаагаа хадгалсаар ирсэн цөөн улсын нэг. Номхон далайн бүсэд Тайбэйтэй албан харилцаатай улс гуравхан үлдсэн нь Палау, Тувалу, Маршаллын арлууд. Ийм нөхцөлд Тайванийн оролцоо нь зөвхөн нэг арга хэмжээний протоколын асуудал бус, бүс нутгийн хүчин нөлөөний өрсөлдөөний эмзэг цэг болж хувирах хандлагатай.

Гэхдээ чуулганы ирц өөрөө бас анхаарал татав. 18 гишүүнтэй энэ бүлгийн уулзалтад Фижи, Вануату, Самоа, Соломоны арлууд, Кирибатигийн удирдагчид оролцоогүй. Австралийн Гадаад хэргийн сайд Пенни Вонг зарим удирдагчийн ирээгүй шалтгаан олон байж болохыг хэлээд, “Австралийн байр суурь бол энэ маш чухал чуулган. Ирээд буй Ерөнхий сайд Энтони Албанизе хамтрагчидтайгаа уулзахыг тэсэн ядан хүлээж байна” гэж мэдэгдсэн байна.

Өрнөсөн маргааны өнгө аясыг бүс нутгийн зарим улс улам хурцатгаж байна. Уинстон Питерс Тайванийн оролцоотой холбоотой нөхцөл байдлыг “маш сэжигтэй” хэмээн тодорхойлсон гэж мэдээлэв. Үүнтэй зэрэгцээд Чянь Бо “үр дагавар” гэдэг үгээ дахин давтан хэлсэн нь Номхон далайд нөлөө тогтоох өрсөлдөөн дахин оргилох дохио болж байна.

Энэ мэдэгдэл нь Номхон далайн арлуудын улс төрийн харилцаа, түншлэлийн хүрээнд “хэнтэй, ямар статусаар” хамтрах вэ гэдэг асуултыг улам төвөгтэй болгож байгаа юм. Тайванийн хувьд хөгжлийн түншийн статусаа ашиглан бүс нутгийн сувгаа тэлэхийг эрмэлзэж буй бол БНХАУ ийм алхмыг хууль ёс, дэг журамд харш гэж үзэж байна. Үр дүнд нь Австрали, АНУ зэрэг тоглогчдын анхаарал чуулганы хүрээнээс давж, бүсийн нөлөөний тэнцвэрт дахин төвлөрөх төлөвтэй байна.