Дэлхийн банкны өгөгдөл Монголын нэг хүнд ногдох ДНБ огцом өссөнийг баталж, өсөлтийн чанарыг хэлэлцэхийг шаардав
Дэлхийн Банкны мэдээллээр Монголын нэг хүнд ногдох ДНБ огцом өсөж, хөгжлийн сууриа шинээр хэмжих шаардлага тулгарлаа 2010-2024 онд үзүүлэлт 2,625-аас 6,751 ам.доллар болж, MMCG тооцоонд Оюу толгойн жил тутмын нэмэр 527 ам.доллар Түүхий эдийн үнийн савлагаа, хөрөнгө оруулалтын гацалт өсөлтийг сааруулж, том төслүүдийн тогтвортой байдал чухал хэвээр
Дэлхийн Банкны ангиллаар нэг хүнд ногдох ДНБ 4,470 ам.доллароос дээш бол дунджаас дээш орлогын бүлэгт хамааруулдаг. Энэ босгыг давсан Монголын үзүүлэлт 2010-2024 онд 257 хувиар өсөж, өндөр өсөлттэй 20 орны нэгэнд багтсан гэж мэдээлэв. Нэг хүнд ногдох ДНБ 2,625-аас 6,751 ам.доллар болж өссөн нь хөгжлийн сууриа “шинээр хэмжих” шаардлагыг зэрэгцүүлэн тавьж байна. Өсөлтийн тоо ганцаараа биш, түүний чанар, тогтвортой байдал илүү их асуулт дагуулж эхэллээ.
Энэ өгөгдлийг тайлбарлахад уул уурхайн том төслүүдийн нөлөө гол байр суурь эзэлж байна. MMCG-ийн судалгаагаар 2011 онд ДНБ 17.3 хувь өсөхөд Оюу толгой 13.5 хувийг бүрдүүлсэн гэж дурдав. Тус байгууллагын тооцоонд Оюу толгойн жил тутмын нэмэр нэг хүнд ногдох ДНБ-д 527 ам.доллар байхаар гарчээ. Ийм өндөр жин бүхий нөлөө нь өсөлтийн эх үүсвэрийн төвлөрөл, улмаар савлагаанд мэдрэмтгий байдлыг зэрэг харуулна.
Нөгөө талд, түүхий эдийн үнийн савлагаа болон хөрөнгө оруулалтын гацалт өсөлтийн хэмнэлийг хэрхэн “татаж” байсныг мөн онцолж байна. Оюу толгойн гүний уурхайн хөрөнгө оруулалт 2015 он хүртэл гацсантай давхцан түүхий эдийн үнэ буурч, өсөлтийн эрч сулрав гэж тэмдэглэв. Өсөлтийн циклийг зөвхөн тоон өсөлтөөр хэмжихэд ийм огцом хэлбэлзлүүд далд үлдэх эрсдэлтэй. Тиймээс том төслүүдийн тасралтгүй байдал, хөрөнгө оруулалтын орчин тогтвортой байх асуудал хэвээр чухалд тооцогдоно.
MMCG-ийн тооцоонд 2016 онд эдийн засаг 21.5 хувиар агших эрсдэлтэй үед Оюу толгойн дэмжлэгээр 1.5 хувийн өсөлттэй гарсан гэж мэдээлэв. Энэ нь нэг төслийн нөлөө эерэг үедээ шокыг зөөлрүүлэх ч, төвлөрөл өндөр байх тусам эрсдэл ч дагаж өсөхийг сануулж байна. Дэлхийн Банкны ангиллын босго 4,470 ам.доллар гэдгийг харгалзвал, бодлогын зорилт нь зөвхөн ангилал ахих бус, ангиллаа хадгалах чадвар руу илүү шилжиж байна. Эдийн засгийн бүтэц, гадаад орчны савлагаа хоёрыг зэрэг тооцох шаардлага эндээс илүү тод харагдана.
Нэг хүнд ногдох ДНБ 2022 оноос 5,000 ам.долларт хүрч, Монгол Улс дунджаас дээш орлоготой улс болсон гэж тэмдэглэв. Үүний зэрэгцээ өсөлтийн үр өгөөж орон нутагт хэрхэн бууж байгааг илэрхийлэх тоонууд ч дурдагдсан байна. Оюу толгой 2013 оноос хойш орон нутгийн дэд бүтцэд 248.1 тэрбум, бизнесийг дэмжихэд 13 тэрбум төгрөг зарцуулсан бөгөөд 2013-2024 онд хоёр сангаар дамжуулан нийт 261.1 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт орон нутагт хийгдсэн гэж мэдээлэв. Ханбогд болон түншлэгч сумдын цахилгаан, инженерийн шугам сүлжээнд 44.6 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн гэжээ.
Төслүүдийн жишээнээс Ханбогдын ус хангамжийн цогцолборт 6.9 сая ам.доллар буюу 24.6 тэрбум төгрөгийн өртөгтэй ажил хэрэгжүүлсэн, мөн 640 хүүхдийн сургууль, 200 хүүхдийн цэцэрлэгийн цогцолборт 7.2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн нь нэрлэгдэв. Эдгээр нь орлогын ангилал ахисны цаадах бодит үйлчилгээ, хүртээмжийн асуудлыг зэрэг хөндөж байгаа юм. Дэлхийн Банкны өгөгдөл өсөлтийн хурдыг баталж, харин дараагийн хэлэлцүүлэг нь өсөлтийг тогтвортой, тэнцвэртэй болгох бодлого, том төслүүдийн тасралтгүй байдлыг ямар нөхцөлөөр хангах вэ гэдэг дээр төвлөрөхөөр байна.
Холбоотой мэдээ
Миннеаполисын Холбооны нөөцийн банкны тэргүүн Кашкари инфляц бүх салбарт өндөр хэвээр байгааг анхааруулав
Миннеаполисын Холбооны нөөцийн банкны тэргүүн Нийл Кашкари нефтийн үнийн савлагаанаас үл хамааран инфляц өндөр хэвээр гэв. Тэрээр өнгөрсөн долоо хоногт бодлогын хүүг 0.25 нэгжээр 3.75-4.00% болгон нэмэгдүүлэх саналыг дэмжсэн. Хормузын хоолойтой холбоотой газрын тосны шокийг мөнгөний бодлого шийдэхгүй тул хүүний чиглэл чангарах эрсдэл нэмэгдэж байна.
ГАДААДЫН ТӨРИЙН ӨМЧИТ ХУУЛИЙН ЭТГЭЭДИЙН ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ ХИЙХ ХҮСЭЛТИЙГ ХҮЛЭЭН АВЧ, ШИЙДВЭРЛЭХ ЖУРМЫН ТӨСӨЛД САНАЛ АВЧ БАЙНА.
Гадаадын төрийн өмчит хуулийн этгээдийн хөрөнгө оруулалт хийх хүсэлтийг хүлээн авч, шийдвэрлэх журам”-ын төслийг боловсруулж, олон нийтээс санал авч байна.
Дэлхийн банк Монголын уул уурхайн салбарт “Country Compact” төсөл боловсруулах санал тавижээ
Дэлхийн банк Монгол Улсын уул уурхай, эрдэс баялгийн салбарт бодлого, эрх зүй, геологийн судалгаа, дэд бүтэц, хөрөнгө оруулалт болон нэмүү өртөг шингэсэн үйлдвэрлэлийн чиглэлээр хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх санал тавилаа. Хамтын ажиллагааны тэргүүлэх чиглэл, хугацаа болон хүрэх үр дүнг тодорхойлох “Country Compact” нь хууль зүйн хувьд заавал биелүүлэх үүргийг тодорхойлохгүй. Монголын тал геологи, геофизикийн судалгааг эрчимжүүлэх, стратегийн ашигт малтмалын бодлого боловсруулах, нэгдсэн платформ бий болгохыг тэргүүлэх чиглэлээр нэрлэв.
Оюутолгойн эдийн засагт шингэх нөлөө төсвийн орлогоос давж, бодит зах зээлийн урсгалыг тодрууллаа
Оюутолгойн эдийн засагт өгдөг жинхэнэ өгөөж нь төсвөөс давж, зах зээлээр давлагаалж тархдгийг онцлов. MMCG-ийн нээлттэй мэдээлэлд суурилсан тооцоогоор 2024 онд 7.6 их наяд төгрөгийн үнэ цэн бий болжээ. Гүний уурхай бүрэн хүчин чадалд хүрвэл ханган нийлүүлэлт, өрхийн орлогоор дамжин боломж тэлэх төлөвтэй.
ӨНӨӨДӨР АНХААРЛЫН ТӨВД: Монголын эдийн засгийн гол зөрчил
2027 оны төсвийн нийт зарлагыг ₮43.6 их наяд буюу ДНБ-ий 37.8 хувьд хүргэхээр төлөвлөсөн нь инфляцын эрсдэлийг дахин нэмэгдүүлж байна. Монголбанк бодлогын хүүгээ 12.5 хувьд барьж байгаа үед төсвийн тэлэлт мөнгөний бодлоготой хэр уялдах нь гол асуулт болов. Нүүрсний экспорт өндөр хэвээр ч үнэ буурч, харин зэсийн Хятадын эрэлт сэргэж эхэллээ.
Дизелийн үнэ түүхэн дээдэд хүрч, тээвэрлэлтийн зардлаар дамжин өргөн хүрээний инфляц өдөөх эрсдэл нэмэгдлээ
Дизелийн үнэ түүхэн дээдэд хүрснээр тээврийн зардал өсөж, өргөн хэрэглээний үнэд дарамт нэмэгдэх төлөвтэй. Лхагва гарагт дизель нэг галлон нь 6.31 ам.доллар хүрч, Калифорнид 8 ам.доллар болсон гэж Norfolk Southern-ийн удирдлага мэдээлсэн. Нийлүүлэлтийн сүлжээний шимтгэлүүд дамжин нөлөөлснөөр жижиг тээвэрлэгчдийн ачаалал нэмэгдэж, өрхийн зардал өвөл улам тэлж магадгүй.