Дизелийн үнэ түүхэн дээдэд хүрч, тээвэрлэлтийн зардлаар дамжин өргөн хүрээний инфляц өдөөх эрсдэл нэмэгдлээ
Дизелийн үнэ түүхэн дээдэд хүрснээр тээврийн зардал өсөж, өргөн хэрэглээний үнэд дарамт нэмэгдэх төлөвтэй. Лхагва гарагт дизель нэг галлон нь 6.31 ам.доллар хүрч, Калифорнид 8 ам.доллар болсон гэж Norfolk Southern-ийн удирдлага мэдээлсэн. Нийлүүлэлтийн сүлжээний шимтгэлүүд дамжин нөлөөлснөөр жижиг тээвэрлэгчдийн ачаалал нэмэгдэж, өрхийн зардал өвөл улам тэлж магадгүй.
Дизелийн үнэ түүхэн түвшинд хүрсэн нь нийлүүлэлтийн сүлжээний өртгийг дагуулан өсгөж, эцэстээ өргөн хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэд дарамт нэмэх эрсдэлийг томруулж байна. Лхагва гарагт дизель нэг галлон нь 6.31 ам.долларт хүрч, Калифорнид 8 ам.доллар болсон гэж Norfolk Southern-ийн удирдлага мэдээлсэн нь зах зээлд анхаарал татав. Ачаа тээвэр, төмөр зам, агуулах, жижиглэнгийн түвшин хүртэл шат дараалан дамжих энэ өсөлт нь өрхийн төсөвт өвлийн турш илүү тод мэдрэгдэж болзошгүй.
Эдийн засагчид, нийлүүлэлтийн сүлжээний мэргэжилтнүүдийн хэлж буйгаар дизелийн үнэ эхлээд ачаа тээвэрлэлтийн зардалд нөлөөлж, дараа нь төмөр зам зэрэг томоохон тээврийн сувагт шингэнэ. Ингээд бараг бүх төрлийн бараа үйлчилгээний өртөг рүү аажмаар дамжиж, нийлүүлэлтийн сүлжээний шимтгэлүүдээр дамжин хэрэглэгчийн үнийн дарамт болж хувирдаг. TradeStation Group-ийн Дэвид Рассел “Дизель бол эдийн засгийн хамгийн нийтлэг, бодит орц учраас энэ нь гайхах зүйл биш” гэж тодорхойлжээ.
Үнийн огцом хөдөлгөөний цаана түүхий нефтийн ханшаас гадна боловсруулах салбарын хүчин чадлын хомсдол давамгай нөлөөлж байна гэж Денверийн Их Сургуулийн (University of Denver) дэд профессор Жэк Баффингтон тайлбарлав. Түүний хэлснээр дэлхийн нийт хүчин чадлын бараг 20% нь доголдож, ашиглаж болох хүчин чадлын 100% нь ажиллаж байгаа нь нийлүүлэлтийг тэлэх боломжийг хязгаарлажээ. Баффингтон “Дэлхийн хүчин чадлын 100% ажиллаж байна гэхгүй, харин гэмтээгүй хэсгийн 100% нь ажиллаж байна; ойролцоогоор 20% нь доголдсон нь саад болж байна” гэж хэлсэн нь дизелийн зах зээл яагаад хурдан “амьсгаа авах” боломжгүй байгааг илэрхийлж байна.
Тээвэр, логистикийн компаниудын хувьд түлшний зардал богино хугацаанд л гэхэд ашгийн маржинд хүчтэй дарамт болж эхэлжээ. J.B. Hunt-ийн санхүүгийн захирал Брэд Дэлко түлшний үнийн “хамгийн огцом, хэвийн бус савлагаанууд”-ыг харж байгаа бөгөөд үүнээс дор хаяж 10 сая ам.долларын сөрөг нөлөө үүсэж байна гэж хэлэв. Том тээвэрлэгчид зарим нөхцөлд шимтгэл, тарифын механизмаар өртгөө шингээж чаддаг ч жижиг тээвэрлэгчдийн хувьд доргилт нь шууд ачаалал болон бууж, эцэстээ тээврийн үнэ, дараа нь хэрэглээний үнэ рүү шилжих магадлалтай. Үүнтэй зэрэгцэн Costco зарим салбартаа гишүүдийн шатахуун худалдан авах хэмжээг хязгаарлах шийдвэр гаргасан нь жижиглэнгийн түвшинд хүртэл нийлүүлэлтийн түгшүүр байгааг харуулж байна.
Инфляцын дам нөлөөг тайлбарлахдаа АНУ-ын Холбооны Нөөцийн Систем (Federal Reserve)-ийн тэргүүн Кевин Уорш эрчим хүчний бэлэн үнээс илүү “crack spread” гэх зөрүү голлон нөлөөлж буйг онцолжээ. Тэрээр “Энэ нь зөвхөн эрчим хүчний бэлэн үнэ биш, харин crack spread гэж нэрлэдэг зөрүүн дээр төвлөрдөг” гэж хэлснээр боловсруулах болон бүтээгдэхүүн гаргалтын өртөг хэрхэн үнийг “чангалж” байгааг сануулсан байна. Нөгөө талд Саудын Араб зах зээлд илүү их нефть нийлүүлэх алхам хийснээр пүрэв гарагт түүхий нефтийн үнэ буурсан гэж мэдээлсэн ч дизелийн үнэд нөлөөлөх суваг нь заавал шууд, нэг мөр биш хэвээр.
Өвлийн улирал ойртох тусам айл өрхийн эрчим хүчний төлбөрийн дарамт давхар нэмэгдэх төлөвтэй байна. Үндэсний Энергийн Тусламжийн Захирлуудын Холбоо (National Energy Assistance Directors Association)-ны гүйцэтгэх захирал Марк Вулфийн тооцоогоор өвлийн халаалтын тосны төлбөр одоогийн түвшин хадгалагдвал 31% хүртэл өсөх эрсдэлтэй. Вулфийн хэлснээр Холбооны Конгресс (Congress) арваннэгдүгээр сар хүртэл завсарласнаар холбооны халаалтын дэмжлэгийн санхүүжилтийг нэмэх шийдвэр гарах магадлал багассан нь эмзэг өрхүүдийн хувьд тодорхойгүй байдлыг нэмэгдүүлж байна. Цаашдын чиглэлийг өвөл рүү орох үед Хормузын хоолойн доголдол болон Оросын боловсруулах үйлдвэрийн асуудал хэр удаан үргэлжлэх нь тодорхойлох гол хүчин зүйл хэвээр байна.
Холбоотой мэдээ
Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны шийдвэрийг танилцуулах үеэр бодлогын хүүгийн талаар байр сууриа илэрхийллээ
Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны шийдвэрийн хэвлэлийн хурлаар бодлогын хүүг өсгөх орон зай талаарх байр суурийг тодотголоо Монголбанкны ерөнхийлөгч С.Наранцогт эдийн засаг 2026 оны эхний хагаст 7.7 хувь өссөн, өрхийн хэрэглээ 4.9 хувь буурсныг дурдлаа Тэрээр өсөлт уул уурхай, тээвэрт төвлөрсөн үед хүү нэмэх нь аж ахуйн нэгжүүдэд дарамт болж болзошгүйг анхааруулав
АНУ Энэтхэгийг Оросын нефть, хийн импортоо бууруулахыг шахсан хуулийн төсөл баталж, эрсдэл нэмэгдэв
АНУ-ын Конгресс Оросын энерги худалдан авагчдад өндөр тариф оноох эрхийг өргөжүүлж, Энэтхэгийн эрчим хүчний сонголтод дарамт нэмлээ АНУ-ын Төлөөлөгчдийн танхим 100 хувь хүртэл тариф, хориг хэрэгжүүлэх эрх олгох хуулийг баталж, 180 хоногийн хугацааг богиносгож болно Энэтхэгийн боловсруулах үйлдвэрийн ашиг, рупи, худалдааны тэнцэлд дарамт өсөж, нийлүүлэлтийн хувилбарууд илүү өртөгтэй болж магадгүй
Монголбанк бодлогын хүүг 12.5 хувьд хадгаллаа:Шаардлагатай бол Мөнгөний бодлогын хороо ээлжит бусаар хуралдана
Наймдугаар сард инфляц 12.5 хувьтай байсан бөгөөд төв банк оны эцэст инфляц буурах ч зорилтот түвшнээс өндөр хэвээр байна гэж тооцоолжээ. Бодлогын хүүг дахин нэмэгдүүлэх нь хэрэглээ болон эдийн засгийн идэвхийг улам сулруулах эрсдэлтэй гэж Монголбанк үзэж байна. Цаашид 2026 оны төсвийн тодотгол болон төсвийн шийдвэрүүд инфляцад хэрхэн нөлөөлөхийг Монголбанк дахин тооцох юм.
Бизнес эрхлэгчдэд урсгал зардлаа бууруулахад 250 сая ам.долларын санхүүжилт олгоно
GEFF хөтөлбөрийн хоёрдугаар шат таван жилийн хугацаанд нийт 250 сая ам.долларын эх үүсвэрээр хэрэгжинэ. Санхүүжилтээс гадна бизнесүүдэд тохирох тоног төхөөрөмж, техникийн шийдлийг сонгоход үнэ төлбөргүй зөвлөгөө үзүүлэхээр төлөвлөжээ. Аж ахуйн нэгжүүд эрчим хүч, усны хэрэглээ багатай тоног төхөөрөмж нэвтрүүлэх, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний нөөцийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх зэрэг боломж бүрдэнэ.
Холбооны нөөцийн банк бодлогын хүүгээ гурван жилээс хойш анх удаа өсгөж, инфляцтай тэмцэх дохио өглөө
Холбооны нөөцийн банк лхагва гарагт бодлогын хүүг өсгөж, инфляцын дарамтад хатуу байр суурь илэрхийллээ Холбооны нээлттэй зах зээлийн хороо 12-0 саналаар хүүг 25 суурь нэгжээр өсгөж, зорилтот хүрээг 3.75-4 хувь болгосон Үүнээс шалтгаалж зах зээл ирэх саруудад дахин өсөлт хүлээж, урт хугацааны өгөөжийн дарамт үргэлжилж болзошгүй
УИХ-ын Байнгын хороод төсвийн зарлагын өсөлтийн шинэ дүрмийг дэмжлээ
УИХ-ын Төсвийн болон Эдийн засгийн байнгын хороод Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах төслийг хэлэлцэхийг дэмжиж, санал, дүгнэлтийг чуулганы нэгдсэн хуралдаанд хүргүүлэхээр болов. Төсвийн хүрээний үндсэн үзүүлэлтээс суурь зарлага болон тэнцлийг хасч, нийт зарлагын өсөлт, хөрөнгийн зардлын хэмжээг шинээр оруулахаар төсөлд тусгажээ. Шинэ зохицуулалтаар төсвийн алдагдлыг ДНБ-ий 2 хувиас хэтрүүлэхгүй байхаас гадна зарлагын өсөлтийг эрдэс баялгийн бус эдийн засгийн өсөлттэй уялдуулахаар төлөвлөж байна.