Энэтхэгт дижитал төлбөр өссөн ч бэлэн мөнгөний эрэлт буурахгүй байна
Энэтхэгийн нөөцийн банк 176 тэрбум дэвсгэртийг эргэлтэд байлгаж, жил бүр 28–30 тэрбумыг шинээр хэвлэн, ойролцоогоор 21 тэрбумыг татдаг. Бэлэн болон бэлэн бус төлбөр өндөр түвшинд өсч байгаа нь төв банкны бэлэн мөнгөний нийлүүлэлт, дэд бүтэц, хөрөнгө оруулалтын хэрэгцээг урьдчилан тооцоход хүндрэл учруулж байна. Шинжээчид хэрэглэгч нууцлал болон ашиглахад хялбар байдлаас шалтгаалан бэлэн мөнгийг илүүд үздэгийг онцолжээ.
Энэтхэг улс дэлхийн хамгийн хурдтай тэлж буй дижитал төлбөрийн зах зээлүүдийн нэг болсон ч эдийн засаг дахь бэлэн мөнгөний хэмжээ буурахгүй байна. “Unified Payments Interface” буюу UPI системээр хийх дижитал гүйлгээний тоо өдөрт нэг тэрбумд дөхөж байгаа атлаа иргэд болон бизнес эрхлэгчдийн гар дээрх мөнгөн дэвсгэрт болон зоосны дүн өссөөр байгаа нь тус улсын төлбөрийн зах зээлийн онцгой тохиолдол болжээ.
Энэтхэгийн нөөцийн банк бэлэн мөнгөний нийлүүлэлтийн томоохон сүлжээг удирдахын зэрэгцээ дижитал төлбөрийн хэрэглээг бодлогоор дэмжиж байна. Төв банк одоогоор 176 тэрбум дэвсгэртийг эргэлтэд байлгаж, жил бүр 28–аас 30 тэрбумыг хэвлэн гаргадаг бол ойролцоогоор 21 тэрбумыг эргэлтээс татан буулгадаг.
Ийм хэмжээний бэлэн мөнгөний урсгал нь төлбөрийн дижитал шилжилт эрчимжсэн ч мөнгөний хэрэгцээ Энэтхэгт өндөр хэвээр байгааг харуулав.
Бэлэн мөнгөний сүлжээ яагаад хүчирхэг хэвээр байгаа вэ?
Бэлэн мөнгөний түгээлтийг Энэтхэгийн нөөцийн банкны 19 бүсийн салбар, арилжааны банкны салбарууд, 250 мянгаас олон ATM болон бэлэн мөнгө олгох цэг, орон нутгийн “business correspondent” буюу банкны үйлчилгээ хүргэдэг төлөөлөгчдийн сүлжээгээр дамжуулдаг.
Ийм өргөн хүрээний тогтолцоог хэвийн ажиллуулахын тулд төв банк дэвсгэрт хэвлэх, хадгалах, тээвэрлэх, хуучирсан мөнгийг татан буулгах болон дахин түгээх хэрэгцээг тогтмол тооцоолох шаардлагатай болдог. Харин төлбөр тооцооны зуршил хурдтай өөрчлөгдөж байгаа нь хэдий хэмжээний бэлэн мөнгө ирээдүйд хэрэгтэй болохыг урьдчилан тооцоход улам хүндрэлтэй болгож байна.
Энэтхэгийн нөөцийн банкны шинжээч Шириш Чандра Мурмугийн тайлбарласнаар, бэлэн мөнгөний эргэлт хоёр оронтой хувиар өсч байгаа ч жижиглэн худалдааны төлбөрт эзлэх хувь нь буурч байна. Дижитал төлбөрийн хэрэглээ нэмэгдэхийн зэрэгцээ бэлэн мөнгөний нийт эрэлт өссөөр байгаа нь уламжлалт таамаглалд тулгуурлан нийлүүлэлтийн хэрэгцээг төлөвлөхөд бэрхшээл үүсгэжээ.
Дижитал шилжилт бэлэн мөнгийг бүрэн орлохгүй байна
Судлаачид Энэтхэгийг бэлэн болон бэлэн бус төлбөрийн систем асар том цар хүрээнд зэрэг тэлж буй дэлхийд ховор жишээ гэж үзэж байна.
Судлаач Анирудх Тагатын хэлснээр, шинэ дижитал төлбөрийн сонголтууд олширсон ч бэлэн мөнгийг дэмжих бодлогоо үргэлжлүүлэх үндэслэл Энэтхэгийн нөөцийн банкинд хэвээр байгаа аж.
Ирландын Коркийн их сургуулийн судлаач Олив Маккарти зарим хэрэглэгч нууцлал болон ашиглахад хялбар байдлаас шалтгаалан бэлэн мөнгийг илүүд үздэгийг онцолжээ. Ийм хэрэглээ нь дижитал төлбөрийн сүлжээ өргөжсөн ч бэлэн мөнгөний эрэлт богино хугацаанд бүрэн үгүй болохгүйг харуулж байна.
Бэлэн болон дижитал төлбөр зэрэгцэн тэлж байгаа нөхцөлд Энэтхэгийн нөөцийн банкны гол сорилт аль нэг хэлбэрийг нөгөөгөөр нь орлуулахад бус, хоёр системийг нэгэн зэрэг найдвартай ажиллуулахад чиглэж байна. Дижитал дэд бүтцэд хөрөнгө оруулахын зэрэгцээ бэлэн мөнгө хэвлэх, тээвэрлэлт, хадгалалт болон түгээлтийн хүчин чадлыг хадгалах шаардлага нь төв банкны урт хугацааны төлөвлөлтийг улам төвөгтэй болгож байна.
Холбоотой мэдээ
АНУ-ын Байгаль орчныг хамгаалах агентлаг цахилгаан станцын нүүрстөрөгчийн хязгаарыг цуцалж, салбарын дүрмийг бүхэлд нь сулруулах санал гаргав
АНУ-ын Байгаль орчныг хамгаалах агентлаг Байдены үеийн цахилгаан станцын CO2 хязгаарыг цуцалж, салбарын бодлогыг эргүүлэв Өмнөх журам нь одоогийн нүүрсний болон шинэ хий станцууд CO2-гийн 90 хувийг хянахыг шаарддаг байсан Эрх зүйн маргаан гүнзгийрч, ирээдүйн уур амьсгалын зохицуулалт болон эрчим хүчний хөрөнгө оруулалтад дарамт нэмэгдэнэ
Өмнөговь аймгийн эрчим хүчний импортод 50 тэрбум төгрөгийн татаас тусгажээ
Эрчим хүчний яам импортын эх үүсвэрээр Өмнөговь аймгийн хэрэглээг хангаж, татаасыг наймдугаар сараас арваннэгдүгээр сар хүртэл тооцсон аж. Төсвийн хэлэлцүүлгийн үеэр импортын зардлаас гадна эрчим хүчний гадаад эх үүсвэрээс хамаарах түвшин нэмэгдэх эсэх асуудал анхаарлын төвд орлоо. Зарим гишүүн импортод төсвөөс тогтмол санхүүжилт олгох нь эрчим хүчний хэрэглээг гадаад эх үүсвэрээр хангах бодлогын сонголтыг бэхжүүлж болзошгүй гэж үзжээ.
Эдийн засгийн байнгын хороо 2026 оны төсвийн тодотголд БНХАУ-аас эрчим хүч импортлох зардлыг хэлэлцэв
Улсын Их Хурлын Эдийн засгийн байнгын хороо төсвийн тодотголд туссан эрчим хүчний импортыг хэлэлцэж, хараат байдлын маргаан өрнөв. Тодотголд БНХАУ-аас 50 тэрбум төгрөгөөр эрчим хүч импортлох, найм-арваннэгдүгээр сард татаас тооцохоор тусгасан байна. Өмнөговийн хэрэглээг гаднаас хангах төлөв нэмэгдвэл үнэ, нийлүүлэлтийн эрсдэл дотоод бодлогод дарамт болно.
"Дизель түлшний үнэ өссөөр байвал АНУ-ын эдийн засаг чимээгүйхэн мөхнө"
АНУ-д дизель түлшний дундаж үнэ галлон тутамдаа анх удаа 6 ам.доллар давж, ачаа тээвэр, хөдөө аж ахуй, үйлдвэрлэлийн зардлыг нэмэгдүүлж байна. Калифорнид дизель 7.9827 ам.доллар болж, ачааны машин болон фермерүүдийн шатахууны зардал жилийн өмнөхөөс 63 хувиар өсчээ. Боловсруулах үйлдвэрүүд бараг бүрэн хүчин чадлаар ажиллаж, дэлхийн хэмжээнд нийлүүлэлт хумигдав.
Их Британийн банкууд гэнэтийн ашгийн татварын эсрэг байр сууриа чангатгалаа
“UK Finance”-ийн тооцоогоор банкуудын Их Британи дахь үйл ажиллагаанаас үүсэх нийт татварын хувь 2025 онд 46.4 хувьд хүрчээ. Банкууд нэмэлт татвар хөрөнгө оруулалтыг сааруулж, Лондоны олон улсын санхүүгийн төвийн өрсөлдөх чадварыг сулруулж болзошгүй. Их Британид банкууд 25 хувийн аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар дээр нэмэлт 3 хувийн татвар төлдөг.
Төсөв дүрмээ дагах уу, дүрэм төсвөө дагах уу?
2026 оны төсөв үндсэн тоон хязгааруудаа зөрчөөгүй ч төсөвт тааруулан дүрмээ өөрчлөх эрсдэл анхаарлын төвд байна. 13 хувийн инфляц, ₮1.2 их наядын тэнцвэржүүлсэн алдагдал дотоод эмзэг байдал өндөр хэвээр байгааг харуулж байна. Гол маргаан нь төсвийн хэмжээ бус, дунд хугацааны хүрээ болон төсвийн дүрмийг улс төрийн шийдвэрээр байнга өөрчлөх эсэхэд төвлөрч байна.