Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Оростой хамт Иранд хориг тавих хуулийн төсөлд тариф нэмэхийг Конгрессоос хүсэв

Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Конгрессоос Орос болон Ираны эсрэг хоригийн хуулийн төсөлд Иранд тариф нэмэхийг хүсч байна. Тэрээр Цагаан ордонд болсон асуултад Ираныг зөвхөн хоригийн хүрээнд бус, тарифын хэлбэрээр давхар оруулах байр сууриа илэрхийлэв. “Ираныг зөвхөн хориг биш, тарифын хэлбэрээр нэмээсэй гэж хүсэж байна” гэж Трамп хэлсэн байна. Мөн “Иранд тариф тавихыг хармаар байна, тэгвэл илүү хүчтэй болно” гэж нэмжээ.

Энэ санал нь Сенатад нам дамнасан хэлэлцүүлэг идэвхжиж, Орос, Ираны заалтуудыг нэг багц болгон нэгтгэх тохиролцоо хийгдсэнтэй давхцаж байна. Сенатын хоёр намын бүлэг уг нэгтгэсэн багц дээр тохиролцоонд хүрснээ мягмар гарагт мэдэгдсэн. Үүний дараа Сенат процедурын санал хураалтаар 86-12 харьцаагаар төслийг урагшлуулахыг дэмжив. Харин Трампын тарифын уриалга нэмэгдсэнээр төслийн хэлэлцүүлгийн өнгө аясыг өөрчилж, батлагдах боломжид нь сөргөөр нөлөөлж болзошгүй гэсэн болгоомжлол гарч байна.

Тарифын бодит нөлөө нь АНУ-ын Иранаас авдаг импортын хэмжээтэй харьцуулахад хязгаарлагдмал гэж эх сурвалжууд үнэлжээ. АНУ 2025 онд Иранаас ердөө 1.4 сая ам.долларын бараа импортолсон гэж АНУ-ын Худалдааны төлөөлөгчийн алба мэдээлсэн. Тиймээс тариф тогтоосон ч эдийн засгийн бодит дарамт нь ихэвчлэн бэлгэдлийн шинжтэй байж магадгүй гэсэн байр суурь давамгайлж байна. Trading Economics-ийн тооцоогоор тус импортын үнийн дүнгийн 55 хувийг урлагийн бүтээл, цуглуулгын эд зүйлс, эртний эдлэл эзэлсэн байна.

Гэсэн ч захиргаа тарифын сэдвийг сүүлийн жилүүдэд хүчтэй улс төр, эдийн засгийн хэрэгсэл болгон ашиглаж ирсэн нь энэ удаад ч анхаарал татаж байна. Дээд шүүхийн шийдвэрийн дараа буурсан тарифын эрчим энэ сард дахин сэргэж, захиргаа олон улсын олон оронд шинэ татвар зарласан. Ийм нөхцөлд Ираны асуудалд тариф нэмж оруулах нь хоригийн бодлогын чиглэлийг маргаантай болгож, Конгресс дахь эвслийг сорьж мэднэ. Цагаан ордон болон АНУ-ын Худалдааны төлөөлөгчийн алба Трампын тарифын уриалгад холбогдох тайлбар өгөөгүй байна.

АНУ-ын Сангийн яам олон арван жилийн турш үргэлжилсэн хоригийн хүрээнд Ираны эдийн засагт нэмэлт дарамт үзүүлэхийг эрмэлзэж буйгаа онцолж ирсэн. Харин тарифын санал нь хоригийн логикоос өөр өнгө аяс нэмэх эрсдэлтэй гэж зарим ажиглагч үзэж байна. Жонатан До “Иранаас импортод тариф ногдуулна гэсэн захиргааны сүрдүүлэг нь бүхэлдээ бэлгэдлийн шинжтэй” гэж хэлжээ. Сенатын шатанд урагшилсан багцын явц үргэлжлэхийн зэрэгцээ тарифын заалт бодлогын хувьд ямар жинтэй орж ирэх нь тодорхойгүй хэвээр байна.

Төслийг өмнөх сенатор Линдси Грэмийн нэрээр нэрлэсэн бөгөөд тэрээр долоодугаар сарын дунд үед гэнэтийн байдлаар нас барсан гэж мэдээлэгдсэн. Ийм үед Иран, Оросыг нэг багцад хамруулсан хоригийн хэлэлцүүлэг дээр тарифын асуудал нэмэгдэх нь Конгресс дахь байр суурийн зөрүүг ил болгох магадлалтай. Захиргааны зүгээс тарифын санаачилга нэгэнт ил тод болсон тул цаашдын найруулга, санал хураалтын явцад энэ заалт ямар хэлбэрээр тусах нь гол зангилаа болж байна.