Европын эрчим хүчний бодлого, цаг агаарын эрсдэл нийлж хийн нөөцийн дарамтыг дахин хурцатгав

АНУ-ын Холбооны худалдааны комиссын дарга Эндрю Фергюсонтой хиймэл оюун болон Big Tech-ийн талаар ярилцах үеэр Европын эрчим хүчний хүндрэл ярианд орж ирэв. Тэрээр 2022 онд Nord Stream хоолой дэлбэрснээс хойш Европ эрчим хүчний хангамжийн эрсдэлд тогтмол түгшиж ирсэн гэж тайлбарласан. “It’s incredible that we have satellites that can see into your car from thousands of miles high, but we still don’t know who perpetrated one of the largest acts of industrial sabotage of all time.” гэж Фергюсон онцлов. Энэ үг Европын эрчим хүчний сэдэв улс төр, аюулгүй байдлын хүчин зүйлтэй огтлолцсоор ирснийг сануулж байна.

Түүний дүгнэлтээр Европын зарим бодлого цөмийн болон байгалийн хийн дэд бүтцийг бууруулснаар нийлүүлэлтийн уян хатан байдлыг сулруулжээ. Тиймээс халуун зун үргэлжилж, агааржуулалтын хэрэглээ өсөхөд цахилгаан үйлдвэрлэлийн түлшний хэрэгцээ нэмэгдэж, хийн агуулахын түвшинд шууд дарамт үүсч байна. Энэ бол нийлүүлэлтийн нэг талыг хумьчхаад, эрэлт тал огцом тэлэх үед гардаг эмзэг байдлын тод жишээ. Үүний зэрэгцээ өвлийн өмнөх эрсдэл сэдрэх вий гэсэн болгоомжлол улам чангарч байна.

Бодлогын дараагийн том өөрчлөлт нь импортын бүтэцтэй холбоотой. “Europe has agreed to end all imports of Russian LNG by the fall of next year, with a phase-out starting this year.” гэж эх сурвалжийн “Key Point” хэсэгт дурдсан. Ингэснээр Европын худалдан авалт, логистикийн урсгал богино хугацаандаа дахин зохион байгуулалтад орох бөгөөд нөөцийн стратеги улам чухал болно. Ойрхи Дорнод, АНУ болон Оросоос усан тээврээр ирдэг хий Европын импортын чухал хэсэг хэвээр байгааг мөн тэмдэглэсэн нь нийлүүлэлт далайн тээвэр, гэрээ хэлэлцээрийн болон геополитикийн эрсдэлд хэвээр гэдгийг харуулж байна.

Германы Холбооны сүлжээний агентлагийн мэдээллээр хийн хадгалалтын түвшин өнгөрсөн оноос доогуур, хөдөлгөөнт дундажийн доод захад байрлаж байна. Хэрэв өвөл хүйтрэлт хүчтэй явагдаж, хэрэглээ огцом нэмэгдвэл хадгалалт хурдан шавхагдаж болзошгүй бөгөөд энэ нь засгийн газруудын шийдвэр гаргалтад шахалт нэмнэ гэсэн санаа эндээс ургана. Нөөцийн түвшин зөвхөн тоон үзүүлэлт биш: зах зээлийн хүлээлт, үнэ тогтоц, импортын шийдвэрүүдтэй зэрэг хөдөлдөг шалгуур. Тиймээс хэвийн бус цаг агаар үргэлжилбэл эрчим хүчний бодлогын эрсдэл бодит өртөг болж буух магадлалтай.

Европын хий, эрчим хүчний дарамт яригдахтай зэрэгцэн АНУ-ын түлшний зах зээл дээр ч дохио суларсангүй. AAA-ийн мэдээлснээр АНУ-д дизелийн үндэсний дундаж үнэ нэг галлон нь 5.47 ам.доллар болж өссөн байна. Piper Sandler-ийн тооцоогоор өнгөрсөн долоо хоногт дизель ба онгоцны түлшний нөөц 500 мянган баррелиар буурчээ. Иран дахь мөргөлдөөн болон Орос-Украины дайн нь боловсруулах хүчин чадлын тасалдалтай давхцаж, дизелийн үнийг дэмжиж байна гэж тэмдэглэсэн нь эрчим хүчний өртөг дэлхийн сүлжээгээр дамжин нэг нэгнээ тэжээдэг хэв маягийг дахин санууллаа. “Inflation adjusted, gasoline and diesel were higher back in 2008.” гэсэн “RBI” ишлэл ч үнэ өсөлтийг түүхэн хэмжээнд байршуулж байна.

Дэд бүтэц, нийлүүлэлтийн талын шийдлүүд богино хугацаанд амархан нэмэгддэггүй нь өнөөгийн нөхцөлд улам тодорч байна. Phillips 66, H.F. Sinclair, Kinder Morgan компаниудын Western Gateway нэртэй хоолойн төсөл 2029 оноос нааш хэрэгжихгүй магадлалтай гэж дурдсан нь хэмжээгээрээ том дэмжлэгүүд ч цаг хугацааны урт хязгаартайг харуулна. Харин Targa Resources нь ExxonMobil-той 20 жилийн гэрээ байгуулж, Техасын Permian Basin дахь тэлэлтийг дэмжинэ гэж мэдээлсэн нь нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээ урт хугацааны амлалтаар бэхжиж байгааг илтгэнэ. “Could see higher oil prices but lower prices at the pump in the future” гэх өгүүлбэр ирээдүйн үнийн дүр зураг нэг чиглэлтэй байх албагүйг сануулж байгаа ч Европын хувьд өнөөдөр нөөц, цаг агаар, бодлого 3 зэрэгцэн шахаж буй бодит дарамт давамгай хэвээр байна.