Европын Комиссын Ерөнхийлөгч Урсула фон дер Ляйен Гренландад шинэ санхүүжилт зарлаж, Арктикийн түншлэлийг лавшруулав

Европын Комиссын Ерөнхийлөгч Урсула фон дер Ляйен Дани улсын өөртөө засах нутаг Гренландад шинэ санхүүжилтийн багц зарлаж, Арктикт Европын Холбооны оролцоо, түншлэлийг илүү тодорхой чиглэлд төвлөрүүлэхээ мэдэгдлээ. Тэрээр Гренландын Ерөнхий сайд Йенс-Фредерик Нильсен, Данийн Ерөнхий сайд Метте Фредериксен нартай хамт уг багцыг танилцуулахдаа ЕХ-ны харилцааг бэхжүүлэх алхам гэж тайлбарласан байна. Санхүүжилт нь бүс нутгийн холбоо, дэд бүтэц, стратегийн салбарууд дахь хамтын ажиллагааг “бодит” төслөөр зангидах зорилготой гэж үзэж байна.

Зарласан багцын нийт хэмжээ 200 сая евро буюу 232.3 сая ам.доллар бөгөөд энэ жил болон 2027 онд хэрэгжинэ. Фон дер Ляйен хэлэхдээ түншлэлийн багц нь холболт, цэвэр эрчим хүч, чухал түүхий эд гэсэн гурван чиглэлд төвлөрнө гэдгийг онцолсон. Түүний тодорхойлсноор Гренланд бол ЕХ-ны “стратегийн холбоотон, итгэлт найз” бөгөөд энэ шийдвэр нь Гренланд ЕХ-тай холбоогоо бэхжүүлэх “тодорхой сонголт” хийснийг харуулж байна.

Энэхүү алхам нь АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Гренландыг авах хүсэлтэйгээ дахин идэвхжүүлж буйтай давхцаж байгаа нь анхаарал татаж байна. Трамп Хойд Атлантын гэрээний байгууллагын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Марк Рюттетэй хамт “ирээдүйн хэлэлцээрийн хүрээ” бүрдүүлсэн гэж нэгдүгээр сарын сүүлээр мэдэгдсэн талаар мэдээлсэн. Мөн цаашдын алхмыг хэлэлцэхээр АНУ, Дани, Гренландын төлөөлөгчдийн ажлын хэсэг уулзалт хийж байгаа гэж мэдээлжээ.

Ийм нөхцөлд Дани хоёр чиглэл рүү зэрэг алхам хийх байр сууриа илэрхийлсэн нь энэ удаагийн мэдэгдлийн суурь аясыг тодорхойлж байна. Данийн тал АНУ-тай батлан хамгаалах, аюулгүй байдлын асуудлаар хамтран ажиллахыг хүсэж буйгаа илэрхийлсэн ч Европын холбоотнуудтайгаа Арктикт илүү ойр ажиллана гэж онцлов. Өөрөөр хэлбэл, аюулгүй байдлын том яриа хэлэлцээний хажуугаар ЕХ-ны санхүүжилт, төслийн багц Арктикт гарцтай, тогтвортой түншлэл бий болгох гэсэн оролдлого болж харагдаж байна.

Гренландын Ерөнхий сайд Йенс-Фредерик Нильсен “Европын Холбоо Гренландын чухал түнш төдийгүй үнэнч, итгэлт найз хэвээр байна” хэмээн мэдэгдсэн. Харин Данийн Ерөнхий сайд Метте Фредериксен “Бид ихээхэн дарамтад байсан ч Европын түншүүдийн дэмжлэгт маш их талархаж байна” гэж хэлжээ. ЕХ-ны тал мэдэгдэлдээ түншлэлийг хөрөнгө оруулалт, холболт, эрчим хүч, түүхий эдийн бодит багцаар баталгаажуулж буйгаа онцолсон нь Арктикт ЕХ-ны нөлөөг тэлэх нэг гарц болж байна.

Гэсэн хэдий ч энэ нь АНУ-тай өрнөх батлан хамгаалах, аюулгүй байдлын хэлэлцээг улам төвөгжүүлж болзошгүй гэсэн хүлээлтийг зэрэгцүүлэн дагуулж байна. Гренландын асуудал тойрсон яриа хэлэлцээ олон талтай болж, нэг тал нь санхүүжилт ба эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, нөгөө тал нь аюулгүй байдлын хүрээ гэсэн хоёр өөр логик зэрэг явж эхэллээ. Одоо зарлагдсан 200 сая еврогийн багц хэрэгжилтийн шатандаа ямар төслүүдээр бодитой болж, ажлын хэсгийн уулзалтууд ямар үр дүнд хүрэх нь Арктикт хүчний тэнцвэрийн хэлэлцүүлгийг цаашид тодорхойлох гол үзүүлэлтүүдийн нэг болно.