Хиймэл оюун хурдтай хөгжих үед хүүхдийг мэдлэг цээжлүүлэхээс илүү тасралтгүй суралцах чадварт чиглүүлэх шаардлага хурцдав

Хиймэл оюун хурдтай хөгжихийн хэрээр боловсролын зорилго “юу заах вэ” гэдгээс илүү “хэрхэн бие даан суралцах вэ” гэсэн чадварыг төлөвшүүлэх рүү шилжиж байна. Энэ өөрчлөлт хүүхдийг мэдлэг цээжлүүлэхээс илүү тасралтгүй суралцагч болгон төлөвшүүлэх шаардлагыг илүү тодруулж буй. Сургалтын орчинд зөв хариулт нэхэхээс гадна суралцагч өөрөө ойлголтоо шалгаж, сурсан зүйлээ утга учиртай холбож чаддаг байх нь гол сорилт болж ирэв.

Гэгээ сургуулийн захирал Б.Билгүүн олон улсын сургалтын чиг хандлагыг монгол хүүхдийн хэл, соёл, суралцах онцлогт нийцүүлэн хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байгаагаа ярьжээ. Тэрээр Пенсильванийн Их Сургуулийн боловсролын удирдлагын магистр бөгөөд шинэ арга зүй нэвтрүүлж байна. Мөн энэ чиглэл нь PISA зэрэг олон улсын үнэлгээний хүрээнд яригддаг чадваруудтай нийцэж байгааг онцлох өнгө аяс гарч байна.

Түүний тайлбарлаж буй гол хандлага нь асуулт-суурьтай арга барил. Өөрөөр хэлбэл суралцагчийн өөрийн оролцоо, эргэцүүлэл, асуудал шийдвэрлэх чадварыг дэмжихийн тулд “Би юуг, яагаад сурах ёстой вэ?”, “Үүнийг үнэхээр ойлгож байна уу?”, “Хаана гацаж байна вэ?” гэх мэт асуултаар суралцах үйл явцыг удирдуулна. Ингэснээр хүүхэд зөвхөн даалгавар гүйцэтгэгч биш, өөрийн суралцах стратегиа таньж, засаж чаддаг болох логиктой.

Ийм шилжилт зарим нийтлэг хандлагыг дахин асуухад хүргэнэ. “Хүүхдэдээ гадаад хэл л сайн эзэмшүүлчихвэл ер нь алзахгүй” гэсэн туйлшралын оронд утга учиртай суралцах сэдэл, зорилгыг тодорхойлуулж өгөх шаардлагатайг Б.Билгүүн тэмдэглэв. Гадаад хэл чухал хэвээр боловч суралцах шалтгаан, зорилго нь тодорхой биш бол мэдлэг хуримтлуулах үйл явц амархан хэвшмэл даалгаврын гүйцэтгэл болон хувирах эрсдэлтэй гэж үзэж байна.

Тэр дундаа уламжлалт агуулгыг XXI зууны хүүхдэд “яагаад хэрэгтэй вэ” гэдгээр нь холбож тайлбарлахыг чухалчилжээ. Жишээлбэл, “21 дүгээр зууны альфа үеийнхэн яагаад 20 дугаар зууны Д.Нацагдоржийн зохиол бүтээлийг уншиж, судлах ёстой вэ?” гэсэн асуултыг тавьж, зөвхөн уншуулж цээжлүүлэхээс илүү гүн ойлголт, холбоос үүсгэхийг зорьж байна. Эндээс хичээлийн агуулга өөрөө биш, харин түүнийг утгачилж, өнөөдрийн амьдралтай холбох арга зүй чанарын ялгааг гаргана.

Энэ шинэчлэл үнэлгээний хэвшмэл шахалтыг бууруулж, эргэцүүлэл ба асуудал шийдвэрлэх чадварыг бодитоор нэмэгдүүлэх боломжтой гэж үзэж байна. Үнэлгээ “оноо авахын тулд сурах” чиглэл рүү хэлбийх тусам хүүхдийн “өөрийгөө шалгах” дадал сулрах эрсдэлтэй, харин асуулт-суурьтай хандлага үүнийг эсрэгээр нь эргүүлнэ. Гэгээ академи, Гэгээ сургууль зэрэг байгууллагуудын түвшинд олон улсын арга зүйг монгол орчинд буулгах оролдлого цаашид боловсролын зорилго, анги доторх харилцааг дахин тодорхойлох нэг чиглэл болж харагдаж байна.