Хиймэл оюуны эринд кибер хамгаалалтаа нэн даруй бэхжүүлэхийг технологийн "аваргууд" уриаллаа

“OpenAI”, “Anthropic”, “Microsoft” тэргүүтэй технологи, санхүү, кибер аюулгүй байдлын 127 байгууллага хиймэл оюуны эринд кибер хамгаалалтыг удирдлагын нэн тэргүүний зорилт болгохыг бизнесийн байгууллагууд болон Засгийн газруудад уриаллаа. Тэд энэ сарын 27-нд нийтэлсэн нээлттэй захидалдаа кибер хамгаалалтаа бэхжүүлэх боломжит хугацаа хязгаарлагдмал гэж анхааруулжээ. Хиймэл оюуны загваруудын чадамж нэмэгдэхийн хэрээр ойрын саруудад кибер халдлага илүү өргөн хүрээтэй, нарийн болно гэж гарын үсэг зурсан талууд үзэж байна.

Албан ёсны жагсаалтад “OpenAI”, “Anthropic”, “Microsoft”, “Google”, “Amazon Web Services”, “AMD”, “CrowdStrike”, “Palo Alto Networks”, “Okta”, “Cloudflare”, “Fortinet”, “IBM”, “Oracle”, “Mastercard”, “Visa”, “Capital One”, “Citi” зэрэг байгууллага багтжээ.

Эдгээр байгууллага эмнэлэг, ус цэвэрлэх байгууламж, орон нутгийн захиргаа болон интернэтийн үйл ажиллагааг хангадаг дэд бүтцийг өндөр эрсдэлтэй гэж онцлов. Олон жилийн өмнөөс засч амжаагүй программын алдаа, хэт өргөн хэрэглэгчийн эрх, буруу тохиргоо, шинэчлээгүй программ хангамж, сул нэвтрэлт баталгаажуулалт, хуучин системийн техникийн өр системүүдийг халдлагад өртөмтгий болгосон гэж захидалд тайлбарласан байна.

Ялангуяа чухал дэд бүтцийн кибер аюулгүй байдлын багууд олон жилийн турш хүний нөөц, төсөв, хамгаалалтын хэрэгслээр дутагдаж ирсэн тул өнөөгийн хамгаалалтын түвшнийг хэвээр хадгалах нь хангалтгүй гэж үзжээ. Хиймэл оюун цахим залилагчдад нарийн төвөгтэй ажиллагааг бага зардал, богино хугацаанд хэрэгжүүлэх боломж олгож байгаа ч хамгаалагч талд эмзэг байдлыг хурдан илрүүлэх, шалгах, аюулын мэдээллийг өргөн хүрээнд түгээх шинэ хэрэгсэл болж байна.

Хиймэл оюун эрчимтэй хөгжиж буй энэ үед байгууллага бүр хамгийн өндөр эрсдэлтэй эмзэг байдлаа эхэлж засварлан, худалдан авч, хөгжүүлж, ашиглалтад оруулж буй технологийн аюулгүй байдлын босгыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай байгааг захидалд онцолсон байна. Энэ шаардлага хиймэл оюунаар үүсгэсэн программын кодод мөн адил үйлчилнэ. Системүүдийг шинэчлэхдээ хэрэглэгчид зөвхөн ажил үүрэгт нь зайлшгүй хэрэгтэй эрх олгох, нэвтрэлтийн хяналтыг бэхжүүлэх, хамгаалалтын олон давхаргатай бүтэц нэвтрүүлэхийг уриалжээ.

Захидалд бага өртөгтэй, хангалттай чадамжтай загваруудыг өргөн хүрээний хяналт шалгалтад ашиглаж, хамгийн төвөгтэй асуудалд өндөр чадамжтай загвар хэрэглэхийг санал болгосон байна. Үндсэн системийг үйлчилгээ тасалдуулахгүйгээр шинэчлэх боломжгүй бол эрсдэлийг нөхөх нэмэлт хяналт нэвтрүүлж, үр дүнг нь баталгаажуулах шаардлагатай гэжээ.

Кибер аюулгүй байдлыг хамгаадах компаниудад тасралтгүй туршилт хэрэгтэй

Кибер аюулгүй байдлын компаниуд болон технологийн түншүүд хамгаалалтын системээ хамгийн өндөр чадамжтай хиймэл оюуны кибер боломжийн эсрэг тасралтгүй турших ёстой. Мөн одоо ашиглаж буй хамгаалалтын хэрэгслийг хиймэл оюунаар сайжруулж, чухал дэд бүтцийн операторуудад ашиглах боломжтой хэлбэрээр хүргэх, төхөөрөмж үйлдвэрлэгч болон систем нэгтгэгчидтэй хамтран засвар, түр хамгаалалтын заавар гаргахыг шаардсан байна.

Засгийн газрууд орон нутаг, үндэсний болон олон улсын түвшний кибер хамгаалалтын уялдааг сайжруулж, хэрэгжүүлэх боломжтой мэдээлэл солилцох сувгуудаа бэхжүүлэх шаардлагатайг онцолжээ. Санхүүжилтийг хүний нөөц, төсөв дутмаг эмнэлэг, ус хангамжийн байгууллага, орон нутгийн захиргаа зэрэг нэн шаардлагатай үйлчилгээнээс эхлүүлэхийг захидалд уриалсан байна.

Хамгийн өндөр чадамжтай загвар хөгжүүлэгч компаниуд нөөц дутмаг чухал дэд бүтцийн хамгаалагчдад загварын хариуцлагатай хүртээмж, санхүүжилт, сургалт, хэрэгжүүлэлтийн дэмжлэг үзүүлэх ёстойг зөвлөжээ. Мөн хиймэл оюуны агентын таних мэдээлэл, үйлдлийг мөрдөж, хариуцлага тооцох боломж олгох, тасралтгүй хяналтын шилдэг туршлагаа хуваалцахыг уриалжээ.

Эрсдэл онолоор хязгаарлагдахгүй

АНУ-ын таван харилцаа холбооны байгууллага энэ сарын 19-нд гаргасан хамтарсан зөвлөмждөө кибер халдагчид хиймэл оюунаар боловсруулсан скрипт ашиглан интернэтэд нээлттэй “Siemens S7” үйлдвэрийн удирдлагын төхөөрөмжүүдийг онилж байгааг анхааруулсан. Ус, бохир ус, эрчим хүч, үйлдвэрлэл, химийн болон хүнс, хөдөө аж ахуйн салбарын төхөөрөмжүүд энэ ажиллагааны бай болсон байна.

Монгол Улсад хиймэл оюуны хэрэглээ богино хугацаанд эрчимжиж байна. “Microsoft”-ийн "AI Economy Institute"-ийн хэмжилтээр хөдөлмөрийн насны хүн амын хиймэл оюун ашигласан хувь өнгөрсөн оны эхний хагаст 12.6 байсан бол оны хоёрдугаар хагаст 14.3 хувьд хүрчээ. Улмаар энэ оны эхний улиралд 16.7 хувь болж, өмнөх хагас жилээс 2.4 нэгж хувиар, өнгөрсөн оны эхний хагасаас 32.3 хувиар өссөн байна. “Microsoft”-ийн тайланд Монгол Улс Ази дахь хиймэл оюун хэрэглэгчдээр хамгийн хурдтай өссөн орнуудын дөрөвдүгээрт жагсав.

“Oxford Insights”-ийн 2024 оны Засгийн газрын хиймэл оюуны бэлэн байдлын индексээр Монгол Улс 188 орноос 98 дугаарт эрэмбэлэгдэж, өмнөх жилээс 11 байр ахисан ч бодлого, засаглал, дэд бүтцийн чадавхаа үргэлжлүүлэн бэхжүүлэх шаардлагатай хэвээр байгааг анхааруулжээ.

Өсөн нэмэгдэж буй хиймэл оюуны хэрэглээ байгууллагуудын программын код, хэрэглэгчийн эрх, мэдээллийн хамгаалалт, нийлүүлэгчийн эрсдэлийг зэрэг шинэчлэх шаардлага нэмэгдүүлж байна. Тэгвэл хиймэл оюуны "судсыг атгаж буй" компаниудын нээлттэй захидалд гарын үсэг зурсан талууд тодорхой хөрөнгө оруулалтын дүн, хэрэгжүүлэх эцсийн хугацаа, заавал биелүүлэх амлалт зарлаагүй ч ойрын саруудыг кибер аюулгүй байплыг хамгаалагч тал давуу байдлаа ашиглан хуримтлагдсан эмзэг байдлыг засах хязгаарлагдмал боломж гэж тодорхойлжээ. Харин монголчууд хиймэл оюуны эрсдэлээс хэрхэн "хамгаалах цайз"-аа бэлтгэх вэ?