Хятадын нефтийн нөөц ба импортын бууралт Ойрх Дорнодын мөргөлдөөний цочролыг зөөллөсөн ч дэмжлэг удахгүй суларч магадгүй

Ойрх Дорнод дахь мөргөлдөөн дахин хурцадсанаар нефтийн үнэ савлаж байгаа энэ үед Хятад сүүлийн саруудад хийсэн худалдан авалтын таталт, хуримтлуулсан нөөцийнхөө ачаар дэлхийн зах зээлд “амьсгаа авах” зай гаргасан гэж эдийн засагчид үзэж байна. Дайны эхэн үед нийлүүлэлт тасалдах эрсдэл бодитой харагдаж, зарим шинжээч баррель нь 150-200 ам.доллар хүрч болзошгүй гэж таамаглаж байсан. Харин бодит хөдөлгөөн нь өөрөөр эргэсэн нь Бээжингийн импортын хэмнэлт, нөөцөөс хэрэглэх тактиктай холбоотой гэж тайлбарлажээ.

Зах зээлд түгшүүр сэдрэх бүрт үнэ огцом үсэрч байна. Brent төрлийн нефть өмнө нь баррель нь 80 ам.доллар орчим байсан ч Иран, АНУ Персийн буланд дахин сөргөлдсөнөөр сүүлийн өдрүүдэд өсөж, лхагва гаригт 100 ам.доллар давсан. Гэсэн ч Хятад дайн эхэлснээс хойш худалдан авалтаа хумиж, тодорхой хэмжээгээр нөөцөөсөө хэрэглэснээр дэлхийн үнийг тогтоон барихад тусалсан гэж шинжээчид хэлж байна.

Тэгвэл энэ дэмжлэг удахгүй суларч магадгүй гэсэн анхааруулга давхар хүч авчээ. Албан ёсны худалдааны мэдээллээр түүхий нефтийн импорт долдугаар сард 22%, наймдугаар сард 6.2% өссөн нь худалдан авалт буцаад сэргэж эхэлснийг илтгэнэ. Олон улсын валютын сангийн Ази, Номхон далайн газрын захирал Кришна Сринивасан Хятад дайн өмнөх хурдаар импортолбол өндөр үнэ дэлхийн өсөлтөд үзүүлэх дарамт одоогийн тооцооллоос хавьгүй нэмэгдэнэ гэж хэлсэн. Өөрөөр хэлбэл, Хятадын эрэлт “хэвийн” байдалдаа дөхөх тусам олон улсын үнэд өгч буй дархлаа нимгэрэх эрсдэлтэй.

Нөөцийн хэмжээ, дотоод зохицуулалт нь Хятадын гол хөзөр хэвээр байна. Eurasia Group-ийн Хятад хариуцсан захирал Дэн Вангийн хэлснээр, Хятад улсын стратегийн нөөцөд түүхий нефть ойролцоогоор дөрвөн сарын хэрэглээтэй тэнцэх хэмжээтэй. Тэрбээр мөн өнгөрсөн жил баталсан шинэ эрчим хүчний хууль томоохон газрын тосны компаниудад энгийн арилжааны нөөцөөс гадна нэмэлт нөөц байлгах шаардлага тавьсныг онцолсон. Дэн Ван нүүрс Хятадын эрчим хүчний хэрэглээний 53%-ийг бүрдүүлдэг бөгөөд үнэ огцом өсөхөд нефтийг орлуулан эдийн засгийг “цочрол шингээгч” болж өгсөн гэж үзсэн байна.

Гэхдээ мөргөлдөөн сунжрах тусам тээвэрлэлтийн суваг дээрх дарамт өсөж, үнэ дахин шат ахих хувилбаруудыг үгүйсгэхгүй болжээ. Goldman Sachs-ийн эдийн засагч Даан Стрюйвен сүүлийн тэмдэглэлдээ дайн долоо дахь сардаа үргэлжилж, тээвэрлэлтийг саатуулах тусам үнэ баррель нь 120 ам.доллар хүрч болзошгүй гэж анхааруулсан. S&P Global Ratings-ийн Азийн Номхон далайн бүсийн ахлах эдийн засагч Пол Грюнвальд Хятад “өдрийг аварсан” бөгөөд Ормузын хоолой хаагдаж дэлхийн эрчим хүчний нийлүүлэлтийн 20% боогдох “сөнөх хувилбар”-аас зайлсхийхэд тусалсан гэж хэлсэн. Тэрбээр “Бид зөвхөн хэмжээний хувьд төдийгүй заримдаа чиглэлийн хувьд ч алдаж байсан” гэж нэмжээ.

Эцэст нь, Хятадын энэ арга барил тогтвортой өсөлтийн үед биш, тодорхойгүй байдал нэмэгдэх үед илүү ажилладаг гэж ажиглагчид тайлбарлаж байна. Дэн Ван “Эдийн засаг энэ нефтийн хямралаас үндсэндээ хамгаалагдсан” гэж хэлээд, ийм загвар нь ердийн мөчлөгт хөрөнгө оруулалтын үрэлгэн байдлаас болж сайн ажиллахгүй ч Евразид шиг тодорхойгүй нөхцөл үүсэхэд үр дүн өгдөг гэж тайлбарласан. Харин Бээжин импортоо өмнөх түвшинд хурдан сэргээх эсэх нь нефтийн үнэ, улмаар дэлхийн өсөлтийн эрсдэл дээр дараагийн даралтыг авчрах гол хувьсагч хэвээр үлдэж байна.