Иран хэлэлцээ дахин эхэлнэ гэсэн Трампын мэдэгдлийг няцааж, дипломат цонх хаалттай хэвээр үлдэв

Ираны Гадаад хэргийн яамны төлөөлөгч Исмаил Багаи АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын “шинэ хэлэлцээ эхэлнэ” гэсэн мэдээллийг няцааж, ойрын хугацаанд Вашингтонтой ширээний ард суух ямар нэгэн тохиролцоо хараахан байхгүй гэдгийг мэдэгдэв. Тэрбээр одоогоор АНУ-тай ямар нэгэн хэлэлцээ хийгээгүй, ойрын өдрүүдэд төлөөлөгч солилцох төлөвлөгөөгүй гэж хэлснээр Трампын мэдэгдлийг шуудхан үгүйсгэлээ. Ийнхүү “дипломат цонх” нээлттэй гэх хүлээлт үүсэх гэсэн оролдлого бодит нөхцөлтэй таарахгүй байгааг Тегеран ил тод харуулсан байна.

Багаигийн тайлбар дээр хэлэлцээнд оролцож байсан багийнхан бүгд Тегеранд буцсан гэж дурдагдсан нь яриа хэлэлцээ тасалдаад зогсохгүй, суваг нь идэвхгүй байсныг илтгэнэ. Түүний хэлснээр, Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи Иракт үргэлжилж буй мөргөлдөөнд оролцож байгаа тул долоо хоногийн эцэс хүртэл боломжгүй байна. Энэ нь хэлэлцээ эхлүүлэх “ойрын өдрүүд” гэдэг цагийн хүрээг Ираны тал хүлээн зөвшөөрөхгүй байгааг давхар бататгалаа. Үүний зэрэгцээ итгэлцэл сул хэвээр гэдгийг илэрхийлэх дохио болж байна.

Трамп ням гарагт Иранд цохилт өгөхөө зогсооно, хэлэлцээ даваа гарагт эхэлнэ гэж мэдэгдсэн тухай энэ асуудалд дурдагдсан. Харин Ираны талын байр суурь үүнтэй зөрж, хэлэлцээний бэлтгэл ажил ч, албан уулзалт ч товлогдоогүй гэдгийг онцоллоо. Нөхцөл байдлын суурь нь улс төрийн мессежийн түвшнээс давж, талуудын хооронд бодит зохион байгуулалт, төлөөлөгчийн түвшний хөдөлгөөн байхгүй байгаагаар хэмжигдэж байна. Ийм зөрүү нь олон нийтийн өмнөх мэдэгдлүүдийн дараахан бодит алхам гарах эсэх дээр эргэлзээг нэмэгдүүлэв.

Үүн дээр нэмэгдэн Ормузын хоолойгоор нэвтрэх хөлөг онгоцтой холбоотой асуудлаар Оман улстай ярилцаж буй нь бүслэлтийг цуцлах хэлэлцээнээс тусдаа гэж Ираны тал тодотгожээ. Өөрөөр хэлбэл, тэнгисийн гарцын эрсдэл, навигацын асуудлыг дипломат “том хэлэлцээ”-ний нэг хэсэг мэтээр ойлгож нэгтгэхийг Тегеран эрс няцааж байна. Тусдаа шугамаар яригдаж буй энэ яриа нь өөр төрлийн асуудал, өөр зорилготой гэдгийг бататгаснаар бүс нутаг дахь эрсдэл өндөр хэвээр гэсэн зураглал тодорлоо. Ормузын хоолойн асуудал дээр ямар нэгэн ахиц гарсан ч, улс төрийн өргөн хүрээний тохиролцооны орон зай автоматаар нээгдэхгүй гэдгийг энэ байр суурь илтгэнэ.

Сүүлийн үеийн хурцадмал байдлыг улам тодруулж, хамгийн сүүлд долоодугаар сарын 30-нд Исламын хувьсгалыг хамгаалагчдын корпусын хэдэн арван объект руу довтолсон гэж мэдээлэгдсэн байна. Ираны талын тайлбарт, Омантай хэлэлцээр байгууллаа гэхэд энэ нь тэнгисийн замыг бүрэн нээхэд хангалттай нөхцөл болж чадахгүй гэж анхааруулжээ. Мөн АНУ-ын зүгээс түрэмгийлэл үргэлжилсээр буй үед нөхцөл байдал өөрчлөгдөхгүй гэсэн байр суурийг давтан сануулсан нь хэлэлцээ эхлүүлэх гол саад нь аюулгүй байдлын орчин, харилцан итгэлцлийн доройтол гэдгийг ил тод хэлж байгаа хэрэг. Ийнхүү Тегераны өнөөгийн мессеж нь “уулзалт эхэлнэ” гэх мэдэгдлүүдээс илүүтэйгээр бодит нөхцөл өөрчлөгдөөгүй, харин эрсдэлийн түвшин өндөр хэвээр байгааг л сануулж байна.