Камбож, Тайланд Улаанбөөрөнд далайн маргаанаа НҮБ-ын эвлэрүүлэн зуучлах журмаар шийдэх эхний уулзалтаа эхлүүлэв

Камбож, Тайланд хоёр Тайландын булан дахь далайн хил, нөөцийн маргаанаа Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын дэмжлэгтэй албадан эвлэрүүлэн зуучлах журмаар шийдэх эхний уулзалтаа эхлүүлж, байр сууриа мэдэгдлээр илэрхийлэв. Хоёр тал олон жилийн турш давхцаж ирсэн шаардлагыг наашлуулахыг зорьж байгаа ч үйл явцын дүгнэлт нь хуульчлах албагүй учир дараагийн алхам улс төрийн шийдвэрээс ихээхэн хамаарахаар байна.

Маргааны гол цэг нь Тайландын буланд 26,000 км.кв орчим тэнгисийн хэсэгт давхцсан нэхэмжлэл үүссэнтэй холбоотой. Тус бүсэд 12 их наяд шоо.фут орчим байгалийн хий, мөн их хэмжээний нефть бий гэж тооцдог бөгөөд зарим үнэлгээнд ойролцоогоор 300 тэрбум ам.долларын нефть, хийн нөөцтэй гэж дурдсан. Ийм хэмжээний боломж нь далайн хилийн зааг тогтоох асуудлыг зөвхөн хууль, газрын зурагт хязгаарлахгүй, эдийн засгийн бодит ашиг сонирхлоор улам хурцатгаж ирсэн гэж үздэг.

Камбожийн Гадаад хэргийн сайд Прак Сокхонн Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Далайн эрх зүйн тухай конвенцийн дагуух албадан эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагааг эхлүүлснээ онцлоод, гарцын хувилбаруудыг нээлттэй үлдээлээ. Тэрээр Тайландтай нэг цогц далайн хил тогтоох гэрээ байгуулах, эсвэл нөөцийг хамтран хөгжүүлж шударгаар хуваах хувилбар байж болохыг дурдсан. “Өөр хувилбараар, Камбож улс хоёр улсын хооронд нөөцийг хамтран хөгжүүлж, шударгаар хуваах тухай Тайландтай хэлэлцээр байгуулахад бэлэн байна” гэж Прак Сокхонн хэлэв.

Харин Тайландын Гадаад хэргийн сайд Сихасак Пхуангкеткеоу хэрэг хянан шийдвэрлэх хүрээ нь зөвхөн Тайланд-Камбожийн далайн хилийн зааг тогтоох асуудал гэж мэдэгдэв. Тайландын тал НҮБ-ын Далайн эрх зүйн тухай конвенцийн заалтыг харгалзан сайн санааны үндсэн дээр оролцож буйгаа хэлж, НҮБ-ын журманд шилжихээс өмнө далайн хилийн асуудлаар шууд хэлэлцээ эхлүүлэхийг Бангкок санал болгосныг онцолсон. “Тайланд улс НҮБ-ын Далайн эрх зүйн тухай конвенцийн заалтыг бүрэн ухамсарлан, сайн санааны үүднээс энэхүү эвлэрүүлэн зуучлалд оролцож байна” гэж Сихасак Пхуангкеткеоу хэлэв.

Энэхүү маргааны өмнөх оролдлогуудын дунд 2001 онд байгуулсан “давхцсан шаардлагын бүс”-ийн эрчим хүчний нөөцийг хамтран ашиглах хүрээний гэрээ багтдаг ч Тайланд тавдугаар сард цуцалсан. Үүний дараа Камбож зургадугаар сард албадан эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагааг зарласан бөгөөд шинжээчдийн зөвлөмж нь аль ч талд хуульчилсан үүрэг хүлээлгэдэггүй гэдгийг талууд ч, ажиглагчид ч анхааруулж байна. Тиймээс зуучлалын дүгнэлт нь маргааныг нэг мөр хаах “шийдвэр” гэхээсээ илүү дараагийн хэлэлцээний суурь баримт бичиг болж хувирах магадлал өндөр.

НҮБ-ын дэмжлэгтэй энэ механизм өмнө нь Тимор-Лесте Австралитай далайн маргаанаа шийдэхэд ашиглагдаж байсан нь хоёр талд тодорхой жишиг өгч байгаа ч, энэ удаад бодит үр дүн нь хамтын ашиглалт руу ахих эсэхээс шалтгаална. Нөөцийн хамтын хөгжүүлэлт, шударга хуваарилалт гэдэг үг хэллэг дээр Камбож илүү уян хатан өнгө гаргаж буй бол, Тайланд хүрээ хязгаарыг хилийн зааг тогтоох асуудлаар тогтоон барих байр суурь илэрхийлэлээ. Эцэст нь, 26,000 км.кв бүсийн тойрсон олон жилийн маргаан нь зөвлөмжийн бус, улс төрийн шийдэл рүү очих хүртэлх зам нь урт хэвээр байна.