Өрхийн бодит орлого агшиж, орлогын тэгш бус байдал дахин тодорлоо
Өрхийн бодит орлого хоёрдугаар улиралд буурч, амьжиргааны дарамт ба бодлогын анхаарал дахин өмнө гарлаа. 2026 оны II улиралд нэг өрхийн сарын дундаж бодит нийт орлого 2.8 сая төгрөг болж, өнгөрсөн оноос 4.8 хувиар буурсан. Өндөр орлоготой өрхийн өсөлт давамгайлахын зэрэгцээ бага орлоготой хэсэг тэтгэвэр, тэтгэмжээс илүү хамаарах эрсдэлтэй.
2026 оны II улиралд нэг өрхийн сарын дундаж бодит нийт орлого 2.8 сая төгрөг болж, өнгөрсөн оноос 4.8 хувиар буурсан нь амьжиргааны дарамт, орлогын бодлогын анхаарлыг дахиад төвд авчирлаа. Нэрлэсэн дүн өсөж байгаа ч инфляцын нөлөөгөөр бодит худалдан авах чадвар агшиж, өрхийн санхүүгийн “зөрүү” илүү мэдрэгдэх нөхцөл үүсэж байна. Энэ өөрчлөлт нь цөөнгүй айл өрхийн өдөр тутмын зардлаа барих, хэрэглээгээ танах нимгэн зааг дээр явж байгааг сануулж байна. Орлогын ялгарал ч гэсэн энэ мөчлөгт дахин тодорч эхэллээ.
Нэрлэсэн дүр зурагт бол өсөлт ажиглагдаж байна. 2026 оны II улирлын байдлаар өрхийн голч нийт орлого 3.1 сая төгрөг болж, жилийн өмнөхөөс 10.4 хувиар өссөн байна. Нэг өрхийн сарын дундаж нийт орлого 3.5 сая төгрөг, мөнгөн орлого 3.3 сая төгрөг болж, хоёулаа жилийн өмнөхөөс 191.3 мянган төгрөгөөр нэмэгджээ. Гэвч бодит орлого буурсан хэвээр байгаа нь нэрлэсэн өсөлт өрхийн амьжиргаанд бүрэн дамжихгүй байгааг илтгэнэ.
Орлогын бууралтад орлогын эх үүсвэрийн бүтэц шууд нөлөөлөв. Бодит орлогын бууралтад өрхийн үйлдвэрлэл, үйлчилгээний орлого 24.0 хувь, хөрөнгийн орлого 39.7 хувиар тус тус хумигдсан нь нөлөөлсөн байна. Өөрөөр хэлбэл, өрхийн хөдөлмөрөөрөө “нэмдэг” орлого, мөн хөрөнгө, хуримтлалтай холбоотой орлогын багасалт нь бодит өсөлтийг дарах гол суурь болжээ. Ийм үед орлогоо төрөлжүүлэх боломж багатай өрхүүдийн хувьд дарамт илүү хурдан ирдэг.
Тэгш бус байдлын дүр зураг тоонуудаар тод харагдав. Хамгийн бага орлоготой 20 хувийн өрхийн сарын дундаж нийт орлого 2.1 сая төгрөгөөр хэмжигдэж, улсын дунджаас 1.6 дахин бага байна. Харин хамгийн их орлоготой 20 хувийн өрхийн сарын дундаж нийт орлого 5.3 сая төгрөг болж, бага орлоготой бүлгээс 2.5 дахин өндөр байна. Өндөр орлоготой өрхийн өсөлт давамгайлахын зэрэгцээ бага орлоготой хэсэг тэтгэвэр, тэтгэмжээс илүү хамаарах эрсдэлтэй гэдэг анхааруулга энэ зөрүүн дээр улам хурц сонсогдож байна.
Нөгөө талд зарлагын талбар өрхийн бодит мэдрэмжийг улам тодруулж байна. Нэг өрхийн сарын дундаж нийт зарлага 3.3 сая төгрөг болж, жилийн өмнөхөөс 5.8 хувиар өссөн ч өмнөх улирлаас 3.5 хувиар буурсан байна. Мөнгөн зарлага 3.1 сая төгрөг болж, жилийн өмнөхөөс 6.2 хувиар өсөж, өмнөх улирлаас 3.8 хувиар буурчээ. Зарлага улирлын хувьд саарсан мэт харагдавч жилийн суурь өсөлт нь өрхийн төсөвт шахалт хэвээр байгааг илтгэнэ.
Мөнгөн зарлагын бүтэц ч хэрэглээний бодит дарамтыг хаана төвлөрч байгааг харууллаа. Мөнгөн зарлагын бүтцэд хүнсний бус бараа, үйлчилгээ 72.5 хувь, хүнс 23.2 хувь, шилжүүлэг 4.3 хувийг эзэлжээ. Энэ бүтэц өөрөө өрхийн санхүүгийн маневр хийх боломж хэр зэрэг хязгаарлагдаж байгааг илтгэх талтай. Орлого бодитоор агших, орлогын ялгарал тэлэх шинж зэрэгцэн харагдаж байгаа нь бодлогын анхаарал өрхийн бодит орлого, ялангуяа бага орлоготой хэсгийн тогтвортой байдлыг хамгаалах чиглэлд дахин төвлөрөх шаардлагатайг сануулж байна.
Холбоотой мэдээ
Өмнөговь аймгийн эрчим хүчний импортод 50 тэрбум төгрөгийн татаас тусгажээ
Эрчим хүчний яам импортын эх үүсвэрээр Өмнөговь аймгийн хэрэглээг хангаж, татаасыг наймдугаар сараас арваннэгдүгээр сар хүртэл тооцсон аж. Төсвийн хэлэлцүүлгийн үеэр импортын зардлаас гадна эрчим хүчний гадаад эх үүсвэрээс хамаарах түвшин нэмэгдэх эсэх асуудал анхаарлын төвд орлоо. Зарим гишүүн импортод төсвөөс тогтмол санхүүжилт олгох нь эрчим хүчний хэрэглээг гадаад эх үүсвэрээр хангах бодлогын сонголтыг бэхжүүлж болзошгүй гэж үзжээ.
Эдийн засгийн байнгын хороо 2026 оны төсвийн тодотголд БНХАУ-аас эрчим хүч импортлох зардлыг хэлэлцэв
Улсын Их Хурлын Эдийн засгийн байнгын хороо төсвийн тодотголд туссан эрчим хүчний импортыг хэлэлцэж, хараат байдлын маргаан өрнөв. Тодотголд БНХАУ-аас 50 тэрбум төгрөгөөр эрчим хүч импортлох, найм-арваннэгдүгээр сард татаас тооцохоор тусгасан байна. Өмнөговийн хэрэглээг гаднаас хангах төлөв нэмэгдвэл үнэ, нийлүүлэлтийн эрсдэл дотоод бодлогод дарамт болно.
"Дизель түлшний үнэ өссөөр байвал АНУ-ын эдийн засаг чимээгүйхэн мөхнө"
АНУ-д дизель түлшний дундаж үнэ галлон тутамдаа анх удаа 6 ам.доллар давж, ачаа тээвэр, хөдөө аж ахуй, үйлдвэрлэлийн зардлыг нэмэгдүүлж байна. Калифорнид дизель 7.9827 ам.доллар болж, ачааны машин болон фермерүүдийн шатахууны зардал жилийн өмнөхөөс 63 хувиар өсчээ. Боловсруулах үйлдвэрүүд бараг бүрэн хүчин чадлаар ажиллаж, дэлхийн хэмжээнд нийлүүлэлт хумигдав.
Их Британийн банкууд гэнэтийн ашгийн татварын эсрэг байр сууриа чангатгалаа
“UK Finance”-ийн тооцоогоор банкуудын Их Британи дахь үйл ажиллагаанаас үүсэх нийт татварын хувь 2025 онд 46.4 хувьд хүрчээ. Банкууд нэмэлт татвар хөрөнгө оруулалтыг сааруулж, Лондоны олон улсын санхүүгийн төвийн өрсөлдөх чадварыг сулруулж болзошгүй. Их Британид банкууд 25 хувийн аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар дээр нэмэлт 3 хувийн татвар төлдөг.
Төсөв дүрмээ дагах уу, дүрэм төсвөө дагах уу?
2026 оны төсөв үндсэн тоон хязгааруудаа зөрчөөгүй ч төсөвт тааруулан дүрмээ өөрчлөх эрсдэл анхаарлын төвд байна. 13 хувийн инфляц, ₮1.2 их наядын тэнцвэржүүлсэн алдагдал дотоод эмзэг байдал өндөр хэвээр байгааг харуулж байна. Гол маргаан нь төсвийн хэмжээ бус, дунд хугацааны хүрээ болон төсвийн дүрмийг улс төрийн шийдвэрээр байнга өөрчлөх эсэхэд төвлөрч байна.
Хятадын үйлдвэрлэгчийн үнэ 3.8 хувиар өслөө: Монголын импортын барааны өртөгт нөлөөлөх үү?
Хятадын үйлдвэрлэгчийн үнийн өсөлт наймдугаар сард 3.8 хувьд хүрч хурдаслаа. Үйлдвэрлэлийн өртгийн өсөлт Монголын Хятадаас импортолдог зарим барааны үнэд дамжих эрсдэлтэй. Монголын экспортын хувьд Хятадын үйлдвэрлэлийн бодит эрэлт хэр өөрчлөгдөх нь илүү чухал үзүүлэлт юм.