Оюутолгойн эдийн засагт шингэх нөлөө төсвийн орлогоос давж, бодит зах зээлийн урсгалыг тодрууллаа
Оюутолгойн эдийн засагт өгдөг жинхэнэ өгөөж нь төсвөөс давж, зах зээлээр давлагаалж тархдгийг онцлов. MMCG-ийн нээлттэй мэдээлэлд суурилсан тооцоогоор 2024 онд 7.6 их наяд төгрөгийн үнэ цэн бий болжээ. Гүний уурхай бүрэн хүчин чадалд хүрвэл ханган нийлүүлэлт, өрхийн орлогоор дамжин боломж тэлэх төлөвтэй.
Оюутолгойн эдийн засагт өгч буй жинхэнэ өгөөж нь төсвийн орлогоор хязгаарлагдахгүй, зах зээлээр давлагаалж тархдаг гэдгийг MMCG-ийн нээлттэй мэдээлэлд суурилсан тооцоо тодрууллаа. Тус байгууллагын дүгнэснээр 2024 онд “Оюутолгой” Монгол Улсын эдийн засагт 7.6 их наяд төгрөгийн давлагаалсан нөлөө бий болгосон байна. Энэ нь уурхайн худалдан авалт, ханган нийлүүлэлт, ажилчдын орлого, өрхийн хэрэглээ зэрэг хэд хэдэн сувгаар зэрэгцэн шингэж, бодит зах зээлийн урсгалыг илүү тод харагдуулж байгаа хэлбэр гэж тайланд дурджээ.
Тайланд 2024 онд ДНБ-д шууд орж буй нэмүү үнэ цэн 4.7 их наяд төгрөгт хүрсэн гэж тэмдэглэсэн нь уул уурхайн бүтээн байгуулалт, олборлолтоос үүдэх бодит нэмүү өртгийг тусгаж байна. Төслийн хүрээнд 20 гаруй мянган монгол залуус ажилласан нь өрхийн орлогоор дамжих нөлөөг хүчтэй байлгах суурь болжээ. Үйлдвэрлэлийн хувьд 215 мянган тонн зэс, 206 мянган унц алт үйлдвэрлэсэн нь шууд болон дам нөлөөний тооцооны гол хэмжүүрүүдийн нэгээр дурдагдсан.
Нөлөөний хамгийн том “суваг” нь ханган нийлүүлэлтийн сүлжээ байгааг тоон үзүүлэлтүүд илтгэнэ. “Оюутолгой” 2024 онд үндэсний 642 аж ахуй нэгжээс 3.1 их наяд төгрөгийн бараа, үйлчилгээ худалдан авсан байна. Үүн дээр ханган нийлүүлэгчдийн цалин, татвар, ашиг зэрэг дам нөлөөгөөр 1.4 их наяд төгрөгийн нэмүү өртөг эдийн засагт шингэсэн гэж тооцоолжээ. Тайланд мөн 2024 онд ханган нийлүүлэгчдийн тоо 2023 оныхоос 8 хувь, худалдан авалтын дүн 25 хувиар өссөн гэж тэмдэглэсэн нь дотоодын нийлүүлэлтийн багтаамж тэлж буйг илтгэхээр байна.
Эдгээрийг нэгтгэн харуулахын тулд MMCG худалдан авалтын үржүүлэгчийг тооцоолсон байна. Уурхайн худалдан авалтын 1 төгрөг бүр эдийн засагт 0.296 дахин үржигддэг гэж үзсэн нь уурхайн захиалга зөвхөн тухайн нийлүүлэгч дээр “тогтохгүй”, дараагийн шатны үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, ажлын байр, татварын урсгал болж тархдаг гэсэн санааг өргөжүүлж байна. Нөгөө талд, ажилчдын орлогоор дамжих 1 төгрөг бүр 0.32 дахин үржигдэн нэмэгдэл өртөг үүсгэдэг гэсэн тооцоо гарсан нь цалин орлогын дамжуулалтыг онцолсон хэсэг байв.
Өрхийн хэрэглээгээр дамжих өдөөгдсөн нөлөө 2024 онд 1.5 их наяд төгрөгийг бий болгосон гэж тайланд дурдсан нь энэ “давлагаалал” эцсийн хэрэглээнд хүртэл мэдрэгдэхүйц хэмжээнд хүрснийг харуулна. MMCG компанийн гүйцэтгэх захирал Ч.Даваасүрэн “Оюутолгойн нөлөө зөвхөн шууд нэмүү үнэ цэнээр хэмжигдэхгүй” гэж тайлбарлаж, төсөл нь нийлүүлэлтийн сүлжээ, цалин орлого, хэрэглээний олон давхар үр нөлөөгөөр эдийн засагт шингэдэг гэдгийг онцоллоо.
Тайланд гүний уурхай бүрэн хүчин чадалд хүрвэл ханган нийлүүлэлт, өрхийн орлогоор дамжин боломж тэлэх төлөвтэй гэж тэмдэглэсэн нь цаашдын хүлээлтийг зах зээлийн хэлхээнд суурилж тайлбарласан хэсэг байв. Өөрөөр хэлбэл, үзүүлэлтүүдийг зөвхөн төсвийн орлогын хүрээнд тогтоохоос илүүтэй, худалдан авалтын хэмжээ, дотоодын нийлүүлэлтийн оролцоо, ажилчдын орлогоос үүдэх хэрэглээ зэрэг бодит зах зээлийн урсгалаар нь зэрэгцүүлэн харвал төслийн өгөөж илүү тод харагдаж байна.
Холбоотой мэдээ
ӨНӨӨДӨР АНХААРЛЫН ТӨВД: Монголын эдийн засгийн гол зөрчил
2027 оны төсвийн нийт зарлагыг ₮43.6 их наяд буюу ДНБ-ий 37.8 хувьд хүргэхээр төлөвлөсөн нь инфляцын эрсдэлийг дахин нэмэгдүүлж байна. Монголбанк бодлогын хүүгээ 12.5 хувьд барьж байгаа үед төсвийн тэлэлт мөнгөний бодлоготой хэр уялдах нь гол асуулт болов. Нүүрсний экспорт өндөр хэвээр ч үнэ буурч, харин зэсийн Хятадын эрэлт сэргэж эхэллээ.
Дизелийн үнэ түүхэн дээдэд хүрч, тээвэрлэлтийн зардлаар дамжин өргөн хүрээний инфляц өдөөх эрсдэл нэмэгдлээ
Дизелийн үнэ түүхэн дээдэд хүрснээр тээврийн зардал өсөж, өргөн хэрэглээний үнэд дарамт нэмэгдэх төлөвтэй. Лхагва гарагт дизель нэг галлон нь 6.31 ам.доллар хүрч, Калифорнид 8 ам.доллар болсон гэж Norfolk Southern-ийн удирдлага мэдээлсэн. Нийлүүлэлтийн сүлжээний шимтгэлүүд дамжин нөлөөлснөөр жижиг тээвэрлэгчдийн ачаалал нэмэгдэж, өрхийн зардал өвөл улам тэлж магадгүй.
Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны шийдвэрийг танилцуулах үеэр бодлогын хүүгийн талаар байр сууриа илэрхийллээ
Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны шийдвэрийн хэвлэлийн хурлаар бодлогын хүүг өсгөх орон зай талаарх байр суурийг тодотголоо Монголбанкны ерөнхийлөгч С.Наранцогт эдийн засаг 2026 оны эхний хагаст 7.7 хувь өссөн, өрхийн хэрэглээ 4.9 хувь буурсныг дурдлаа Тэрээр өсөлт уул уурхай, тээвэрт төвлөрсөн үед хүү нэмэх нь аж ахуйн нэгжүүдэд дарамт болж болзошгүйг анхааруулав
АНУ Энэтхэгийг Оросын нефть, хийн импортоо бууруулахыг шахсан хуулийн төсөл баталж, эрсдэл нэмэгдэв
АНУ-ын Конгресс Оросын энерги худалдан авагчдад өндөр тариф оноох эрхийг өргөжүүлж, Энэтхэгийн эрчим хүчний сонголтод дарамт нэмлээ АНУ-ын Төлөөлөгчдийн танхим 100 хувь хүртэл тариф, хориг хэрэгжүүлэх эрх олгох хуулийг баталж, 180 хоногийн хугацааг богиносгож болно Энэтхэгийн боловсруулах үйлдвэрийн ашиг, рупи, худалдааны тэнцэлд дарамт өсөж, нийлүүлэлтийн хувилбарууд илүү өртөгтэй болж магадгүй
Монголбанк бодлогын хүүг 12.5 хувьд хадгаллаа:Шаардлагатай бол Мөнгөний бодлогын хороо ээлжит бусаар хуралдана
Наймдугаар сард инфляц 12.5 хувьтай байсан бөгөөд төв банк оны эцэст инфляц буурах ч зорилтот түвшнээс өндөр хэвээр байна гэж тооцоолжээ. Бодлогын хүүг дахин нэмэгдүүлэх нь хэрэглээ болон эдийн засгийн идэвхийг улам сулруулах эрсдэлтэй гэж Монголбанк үзэж байна. Цаашид 2026 оны төсвийн тодотгол болон төсвийн шийдвэрүүд инфляцад хэрхэн нөлөөлөхийг Монголбанк дахин тооцох юм.
Бизнес эрхлэгчдэд урсгал зардлаа бууруулахад 250 сая ам.долларын санхүүжилт олгоно
GEFF хөтөлбөрийн хоёрдугаар шат таван жилийн хугацаанд нийт 250 сая ам.долларын эх үүсвэрээр хэрэгжинэ. Санхүүжилтээс гадна бизнесүүдэд тохирох тоног төхөөрөмж, техникийн шийдлийг сонгоход үнэ төлбөргүй зөвлөгөө үзүүлэхээр төлөвлөжээ. Аж ахуйн нэгжүүд эрчим хүч, усны хэрэглээ багатай тоног төхөөрөмж нэвтрүүлэх, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний нөөцийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх зэрэг боломж бүрдэнэ.