ӨНӨӨДӨР АНХААРЛЫН ТӨВД: Монголын эдийн засгийн гол зөрчил
2027 оны төсвийн нийт зарлагыг ₮43.6 их наяд буюу ДНБ-ий 37.8 хувьд хүргэхээр төлөвлөсөн нь инфляцын эрсдэлийг дахин нэмэгдүүлж байна. Монголбанк бодлогын хүүгээ 12.5 хувьд барьж байгаа үед төсвийн тэлэлт мөнгөний бодлоготой хэр уялдах нь гол асуулт болов. Нүүрсний экспорт өндөр хэвээр ч үнэ буурч, харин зэсийн Хятадын эрэлт сэргэж эхэллээ.
Монголын эдийн засаг өнөөдөр хоёр өөр дохио өгч байна. Нэг талд 2027 оны төсвийн зарлагыг эрс тэлэх төсөл УИХ-д өргөн бариад байгаа бол нөгөө талд инфляц 12.5 хувьтай, Монголбанк бодлогын хүүгээ мөн 12.5 хувьд барьсан хэвээр байна. Өөрөөр хэлбэл, төсөв эдийн засгийг дэмжих чиглэлд тэлж байгаа бол мөнгөний бодлого үнийн өсөлтийг хязгаарлахын тулд чанга хэвээр үлдэж байна.
2027 оны төсвийн шинэчилсэн хүрээгээр нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг ₮41.28 их наяд, нийт зарлагыг ₮43.59 их наяд, алдагдлыг ₮2.31 их наяд буюу ДНБ-ий 2 хувь байхаар тооцжээ. Нийт зарлага өмнөх оноос 28.2 хувиар өсч, ДНБ-ий 37.8 хувьд хүрэхээр байна. Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл ийм хэмжээний өсөлт дунд хугацаанд инфляцын дарамтыг нэмэгдүүлэх эрсдэлтэй гэж дүгнэсэн.
Энд асуудал зөвхөн төсөв томорч байгаад биш. Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хууль батлагдсанаас хойш 22 удаа өөрчлөгдсөн, төсвийн хүрээний мэдэгдлийг тухайн жилийн төсөвт тааруулан өөрчлөх сөрөг жишиг тогтож байгааг дахин анхаарууллаа. Мөн 2027 оны төсөвтэй хамт төсвийн тусгай шаардлагыг өөрчлөхөөр байгаа нь төсөв өөрөө дүрмээ дагах уу, эсвэл дүрмээ төсөвтөө тааруулах уу гэсэн институцийн асуудлыг дахин гаргаж ирж байна.
Нөгөө талд Монголбанк инфляцыг бууруулахын тулд мөнгөний бодлогоо чанга хэвээр хадгалж байна. Наймдугаар сарын байдлаар улсын инфляц 12.5 хувь, суурь инфляц 7.2 хувь байгаа бөгөөд бодлогын хүү 12.5 хувьтай байна. Төв банк наймдугаар сард хүүгээ 0.5 нэгж хувиар нэмэхдээ шатахуун, тээвэр болон нийлүүлэлтийн үнийн өсөлт бусад бараа, үйлчилгээнд дамжих эрсдэлийг онцолж байв.
Ийм нөхцөлд төсвийн зарлага огцом өсвөл эрэлтийг нэмэгдүүлж, Монголбанкны инфляцыг бууруулах оролдлогын эсрэг чиглэлд ажиллах эрсдэлтэй. Энэ нь бодлогын хүүг хурдан бууруулах боломжийг хязгаарлаж, зээлийн өртөг өндөр хэвээр үргэлжлэх нэг шалтгаан болж мэднэ.
Гэхдээ гадаад сектороос ирэх дохио бүхэлдээ сөрөг биш байна.
Монгол Улсын нүүрсний экспорт есдүгээр сарын дунд үеийн байдлаар 90 сая тоннд хүрээд байгаа ч “Эрдэнэс Тавантолгой” есдүгээр сарын 18–23-ны дунд дэгдэмхий коксжих нүүрсний дуудах үнээ тонн тутамд $197.5-аас $181.5 болгож бууруулсан. Энэ нь нүүрсний салбарт одоо зөвхөн экспортын биет хэмжээ бус, тонн тутмын орлого илүү чухал болж байгааг харуулж байна.
Харин зэсийн зах зээлээс илүү эерэг дохио ирж байна. Хятадын худалдан авагчид зах зээлд эргэн орсноор LME-ийн зэс тонн тутамд $14.4 мянга орчимд эргэн хүрэв. Хятадын импортын эрэлт тогтвортой үргэлжилбэл Монголын зэсийн экспорт, Оюу Толгойн орлого болон валютын урсгалд дэмжлэг болно.
Нефтийн зах зээлд Brent $100-аас дээш хэвээр байгаа нь Монголын хувьд эсрэг дарамт үүсгэж байна. Шатахууны импортын өртөг өндөр хэвээр үргэлжилбэл тээвэр, хүнс болон бусад барааны үнээр дамжин инфляцад дахин нөлөөлөх эрсдэлтэй.
Ингэснээр өнөөдрийн Монголын эдийн засгийн гол зураг нэг өгүүлбэрт багтана: экспортын орлого эдийн засгийг дэмжиж байгаа ч төсвийн тэлэлт, өндөр инфляц болон импортын үнийн дарамт дотоод тэнцвэрийг эмзэг хэвээр үлдээж байна.
Холбоотой мэдээ
Оюутолгойн эдийн засагт шингэх нөлөө төсвийн орлогоос давж, бодит зах зээлийн урсгалыг тодрууллаа
Оюутолгойн эдийн засагт өгдөг жинхэнэ өгөөж нь төсвөөс давж, зах зээлээр давлагаалж тархдгийг онцлов. MMCG-ийн нээлттэй мэдээлэлд суурилсан тооцоогоор 2024 онд 7.6 их наяд төгрөгийн үнэ цэн бий болжээ. Гүний уурхай бүрэн хүчин чадалд хүрвэл ханган нийлүүлэлт, өрхийн орлогоор дамжин боломж тэлэх төлөвтэй.
Дизелийн үнэ түүхэн дээдэд хүрч, тээвэрлэлтийн зардлаар дамжин өргөн хүрээний инфляц өдөөх эрсдэл нэмэгдлээ
Дизелийн үнэ түүхэн дээдэд хүрснээр тээврийн зардал өсөж, өргөн хэрэглээний үнэд дарамт нэмэгдэх төлөвтэй. Лхагва гарагт дизель нэг галлон нь 6.31 ам.доллар хүрч, Калифорнид 8 ам.доллар болсон гэж Norfolk Southern-ийн удирдлага мэдээлсэн. Нийлүүлэлтийн сүлжээний шимтгэлүүд дамжин нөлөөлснөөр жижиг тээвэрлэгчдийн ачаалал нэмэгдэж, өрхийн зардал өвөл улам тэлж магадгүй.
Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны шийдвэрийг танилцуулах үеэр бодлогын хүүгийн талаар байр сууриа илэрхийллээ
Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны шийдвэрийн хэвлэлийн хурлаар бодлогын хүүг өсгөх орон зай талаарх байр суурийг тодотголоо Монголбанкны ерөнхийлөгч С.Наранцогт эдийн засаг 2026 оны эхний хагаст 7.7 хувь өссөн, өрхийн хэрэглээ 4.9 хувь буурсныг дурдлаа Тэрээр өсөлт уул уурхай, тээвэрт төвлөрсөн үед хүү нэмэх нь аж ахуйн нэгжүүдэд дарамт болж болзошгүйг анхааруулав
АНУ Энэтхэгийг Оросын нефть, хийн импортоо бууруулахыг шахсан хуулийн төсөл баталж, эрсдэл нэмэгдэв
АНУ-ын Конгресс Оросын энерги худалдан авагчдад өндөр тариф оноох эрхийг өргөжүүлж, Энэтхэгийн эрчим хүчний сонголтод дарамт нэмлээ АНУ-ын Төлөөлөгчдийн танхим 100 хувь хүртэл тариф, хориг хэрэгжүүлэх эрх олгох хуулийг баталж, 180 хоногийн хугацааг богиносгож болно Энэтхэгийн боловсруулах үйлдвэрийн ашиг, рупи, худалдааны тэнцэлд дарамт өсөж, нийлүүлэлтийн хувилбарууд илүү өртөгтэй болж магадгүй
Монголбанк бодлогын хүүг 12.5 хувьд хадгаллаа:Шаардлагатай бол Мөнгөний бодлогын хороо ээлжит бусаар хуралдана
Наймдугаар сард инфляц 12.5 хувьтай байсан бөгөөд төв банк оны эцэст инфляц буурах ч зорилтот түвшнээс өндөр хэвээр байна гэж тооцоолжээ. Бодлогын хүүг дахин нэмэгдүүлэх нь хэрэглээ болон эдийн засгийн идэвхийг улам сулруулах эрсдэлтэй гэж Монголбанк үзэж байна. Цаашид 2026 оны төсвийн тодотгол болон төсвийн шийдвэрүүд инфляцад хэрхэн нөлөөлөхийг Монголбанк дахин тооцох юм.
Бизнес эрхлэгчдэд урсгал зардлаа бууруулахад 250 сая ам.долларын санхүүжилт олгоно
GEFF хөтөлбөрийн хоёрдугаар шат таван жилийн хугацаанд нийт 250 сая ам.долларын эх үүсвэрээр хэрэгжинэ. Санхүүжилтээс гадна бизнесүүдэд тохирох тоног төхөөрөмж, техникийн шийдлийг сонгоход үнэ төлбөргүй зөвлөгөө үзүүлэхээр төлөвлөжээ. Аж ахуйн нэгжүүд эрчим хүч, усны хэрэглээ багатай тоног төхөөрөмж нэвтрүүлэх, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний нөөцийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх зэрэг боломж бүрдэнэ.