Пакистаны Балочистан дахь уул уурхайн объектууд олноороо довтолгоонд өртөж, хөрөнгө оруулалтын эрсдэл нэмэгдэв

Пакистаны Балочистан мужид ашигт малтмалын төслүүд рүү чиглэсэн халдлага олширч, тус улс олон улсын хөрөнгө оруулалт татах, уул уурхайн салбараа хөгжүүлэх зорилтдоо шинэ эрсдэл нэмж байна. Armed Conflict Location & Event Data (ACLED) байгууллагын тайлангаар 2026 оны 1-9 сард 38 халдлага бүртгэгдсэн бөгөөд сүүлийн гурван жилд нийт тоо 130-аас давжээ. Одоогийн нөхцөлд уурхайн талбай өөрөөсөө илүүтэй, төслийн бүтээн байгуулалт, ажиллагааг хөдөлгөдөг зам тээвэр, логистикийн шугам хамгийн эмзэг цэг болж харагдаж байна.

ACLED-ийн үнэлгээгээр салан тусгаарлагчдын ашигт малтмалын төслүүд рүү хийсэн халдлагын бараг 90% нь авто зам дээр тохиолддог. Өөрөөр хэлбэл, олборлолт явагдаж буй цэгээс илүү түүхий эд, тоног төхөөрөмж, ажиллах хүчний хэлхээ холбоо тасрах эрсдэл өндөр байна. Тээвэрлэлтийн үеийн эмзэг байдал үргэлжилбэл төслүүдийн саатал нэмэгдэж, хамгаалалтын зардал өсөх төлөвтэй гэж тайланд дурджээ.

Халдлагын хэлбэр, зорилтыг авч үзвэл нөхцөл байдлыг дан ганц хүний амь хохиролтой холбон тайлбарлахад учир дутагдалтай гэж ACLED тэмдэглэсэн байна. 17%-иас цөөн халдлага замын тэсрэх хэрэгсэл, мина ашигласан бөгөөд зорилго нь хүн амь хохироохоос илүү ажиллагааг тасалдуулах шинжтэй гэж үзжээ. Энэ нь бизнесийн тасралтгүй ажиллагаа, нийлүүлэлтийн хуваарь, даатгал, хамгаалалтын менежмент зэрэгт шууд дарамт болдог, харин бодит эрсдэлийн зураглал нь “талбай хамгаалалт”-аас давж “маршрут хамгаалалт” руу шилжиж буйг харуулж байна.

Салбар дотроо ч хэв шинж жигд бус байна. Газрын тос, байгалийн хийн төрийн өмчит үйл ажиллагаа өөр дүр зурагтай бөгөөд халдлагын талаас илүү нь олборлолтын талбай дээр гардаг гэж ACLED мэдээлжээ. Харин хувийн хэвшлийн зарим уурхай зогсолт, удаашралын талаар анхааруулж, ажилчид ажил хаялт зарласан тохиолдол гарсан нь аюулгүй байдлын асуудал хөдөлмөрийн харилцаа, зардлын дарамттай хавсран бодит үйлдвэрлэлд нөлөөлж эхэлснийг илтгэнэ.

Пакистан нэмэлт хамгаалалтын хүч байршуулсан ч зөрчлийн суурь шалтгаан нь нөөц, автономи, өгөөжийн хуваарилалттай холбоотой улс төрийн маргаантай гэж ACLED дүгнэжээ. Судлаач Пужа Жоржийн хэлснээр, энэ нөхцөл байдал нь Пакистаны олон улсын хөрөнгө оруулалт татах, ашигт малтмалын салбараа хөгжүүлэх зорилтыг сулруулах эрсдэлтэй. Түүний хэлснээр, уул уурхайтай холбоотой олон халдлага нь амь насны хохирол гэхээсээ илүү өмч хөрөнгийн эвдрэл сүйтгэл дагуулж, үйл ажиллагааг тасалдуулах замаар тогтворгүй байдлыг нэмэгдүүлэх зорилготой харагдаж байна.

Жорж мөн нөөц ашиглалтын эсэргүүцэл нь Балочийн салан тусгаарлагчдын бослогын гол цөм тул Пакистан ашиглагдаагүй баялгаа ашиглахыг эрмэлзэхийн хэрээр халдлага даамжирч болзошгүйг онцолсон. Ингэснээр хөрөнгө оруулагчдын хувьд төслийн эрсдэлийг зөвхөн олборлолтын хүчин чадлаар бус, маршрут, хамгаалалт, ажиллах хүчний тогтвортой байдал зэрэг олон хүчин зүйлээр зэрэг үнэлэх шаардлага нэмэгдэж байна. Одоогоор халдлагын гол төв нь тээвэрлэлтийн үе дээр төвлөрсөн хэвээр байгаа нь уурхайн хаалган дээрх хамгаалалтаас илүү өргөн хүрээний эрсдэлийн зураглал тулгарсныг харуулж байна.