Ши Жиньпиний Нью Дели дэх айлчлал дипломат дулаарлыг лавшруулж магадгүй ч бизнесийн саад хэвээр

Ши Жиньпин энэ долоо хоногт Нью Делид очих магадлалтай байгаа ч Бээжин одоогоор айлчлалыг албан ёсоор батлаагүй байна. Түүний айлчлал БРИКС-ийн дээд хэмжээний уулзалтын үеэр болох хүлээлттэй ч Нарендра Модитой уулзах эсэх нь тодорхойгүй хэвээр. Хоёр хөршийн сүүлийн сарууд дахь дипломат уур амьсгал зөөлөрсөн гэж шинжээчид үзэж байгаа ч бизнесийн бодит урсгал дээр зохицуулалт, виз, тоног төхөөрөмжийн саад хэвээр байгааг тэд онцолж байна.

Энэтхэг, Хятад 1962 онд богино хугацааны дайнд оролцож байсан бөгөөд 2020 оны хилийн мөргөлдөөнөөр Энэтхэгийн 20, Хятадын дөрвөн цэрэг амь үрэгдсэн нь харилцаанд гүн сүүдэр үлдээсэн. Үүний дараачаар Нью Дели Хятадын хөрөнгө оруулалт, зарим технологийн оролцоонд хатуу хяналт тогтоож, Бээжин ч мөн адил болгоомжлолын хэмжүүрээ чангаруулсан гэж эх сурвалжууд өгүүлдэг. Дипломат талдаа харилцаа тогтворжих дохио өгөх оролдлого үргэлжилсэн ч, компаниудын өдөр тутмын түвшинд тулгарч буй гацаа нь “дулаарал” гэх үгийг бизнесийн орчинд шууд хөрвүүлэхэд саад болж байна.

Энэтхэг гуравдугаар сард Хятадын хөрөнгө оруулалтад 2020 оноос хойш тавьсан зарим хязгаарлалтыг электроник, хөрөнгө оруулалтын бараа, нарны зайн салбарт чиглүүлэн сулруулсан. Түүнчлэн Нью Дели зарим салбарт Энэтхэг-Хятадын хамтарсан үйлдвэрүүдийн зөвшөөрлийг түргэсгэх хувилбар хэлэлцэж байна. Өнгөрсөн жил шууд нислэгүүдийг сэргээж, Хятадын бизнес эрхлэгчдэд визийн журмыг зөөлрүүлсэн нь харилцааг хэвийн болгох алхам гэж тайлбарлагдсан. Гэсэн ч энэ өөрчлөлт бодит хөрөнгө оруулалтын урсгал дээр ижил хэмнэлээр мэдрэгдэхгүй байгаа нь анзаарагдаж байна.

Зарим том төслүүд зөвшөөрөл авч чадсан ч олон нэр бүхий компани эргэн ирээгүй. Энэтхэг Dixon Technologies (India) Ltd болон Vivo Mobile-ийн үйлдвэрлэлийн хамтарсан төслийг зөвшөөрсөн ч BYD Company Limited, Great Wall Motor зэрэг компаниуд зах зээлд буцаж ороогүй хэвээр байна. Эх сурвалжуудын мэдээлснээр Нью Делигийн хяналт чангарснаас шалтгаалан BYD Company Limited, Great Wall Motor Энэтхэг дэх төлөвлөсөн хөрөнгө оруулалтаа царцаасан. Нэрээ нууцлахыг хүссэн хүмүүсийн хэлснээр Бээжин ч мөн өндөр технологи, нарийн үйлдвэрлэлтэй холбоотой салбарын Энэтхэг дэх хөрөнгө оруулалтад илүү нягт ханддаг болсон нь хоёр талын болгоомжлол огтлолцож буйг харуулж байна.

Зохицуулалтын маргаан технологийн хэсэгт илүү тод харагдана. Энэтхэг Alipay-ийг үндэсний аюулгүй байдлын шалтгаанаар улсын шуурхай төлбөрийн системтэй холбох саналыг зөвшөөрөөгүй гэж Reuters өмнө нь мэдээлсэн. Мөн Энэтхэгийн Ноцтой залилан мэхлэх хэргийг мөрдөн шалгах албаны зөвлөмжөөр Xiaomi-ийг шалгах асуудал хэлэлцэгдэж болзошгүй бөгөөд Xiaomi нутгийн хууль мөрддөг гэж мэдэгдсэн. Ийм төрлийн шийдвэрүүд нь нэг талаас аюулгүй байдал, нөгөө талаас зах зээлийн итгэлцлийн хүрээнд хэлэлцэх асуудлыг улам олшруулдаг гэж ажиглагчид ярьж байна.

Нийлүүлэлтийн сүлжээнд ч гацалт үргэлжилж буй талаар Энэтхэгийн талын мэдээллүүд гарчээ. Эх сурвалжуудын хэлснээр Хятадын тал Энэтхэгт портын тоног төхөөрөмж, нарны хавтан, гар утасны үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмж зэрэг чухал технологи, дэд бүтцийг нийлүүлэхээс зайлсхийхийг компаниудад сануулсан. Энэтхэгийн зарим бизнес эрхлэгч Хятадын виз авахад бэрхшээлтэй тулгарч, Энэтхэгт хэрэгтэй эд анги, тоног төхөөрөмж Хятадын гааль дээр саатдаг болсон гэж мэдээлжээ. Зарим том оврын хонгил нэвтрүүлэх машинууд Энэтхэгийн дэд бүтцийн төслүүдэд зориулан нэг жилээс дээш хугацаанд саатсан гэж Энэтхэгийн төрийн албан тушаалтан хэлсэн нь үйлдвэрлэл, барилгын төслүүдийн хуваарьт шууд дарамт болж байна.

Ийм нөхцөлд Ши Жиньпиний боломжит айлчлал улс төрийн түвшинд дохио өгөх боловч компаниудын шийдвэрлэх ёстой бодит саад арилж амжаагүй байна. БНХАУ-ын Гадаад хэргийн яам Ши, Моди нар хоёр улсыг “өрсөлдөгч биш, түнш” гэж үздэг бөгөөд “боломж, аюул биш” гэж Reuters-д дамжуулжээ. Харин талууд виз, тоног төхөөрөмж, хөрөнгө оруулалтын саадыг дагнаж сулруулахгүй бол худалдаа, үйлдвэрлэлийн хамтын ажиллагаа удаашрах эрсдэл хэвээр үргэлжилнэ. Нью Дели, Бээжин хоёрын үгийн сонголт зөөлөрч байгаа ч бизнесийн талбар дээрх бодит хөдөлгөөн түүнийг гүйцэх эсэх нь одоогоор тодорхойгүй байна.