Сонгуулийн нууцлал зөрчигдсөн гэх маргаанд Тайландын Үндсэн хуулийн шүүх шийдвэр гаргана

Тайландын Үндсэн хуулийн шүүх саналын нууцлал зөрчигдсөн гэх маргаантай өргөдлийг хэлэлцэж, хоёрдугаар сарын 8-ны сонгуулийн хууль ёсны байдалд эргэлзээ үүсгээд байна. Өргөдлийг Тайландын омбудсмен гаргасан бөгөөд саналын хуудас дээрх баркод болон QR кодоор сонгогчийн сонголтыг тогтоож болзошгүй гэж маргасан. Шүүх хэрэв саналын нууцлал алдагдсан гэж үзвэл сонгуулийн дүнг хэсэгчлэн эсвэл бүхэлд нь хүчингүй болгох боломжтой.

Энэхүү маргаан нь саналын хуудсан дахь кодчилол сонгогчийг таних хэрэгсэл болж, улмаар нууц санал өгөх зарчимд халдаж болох эсэх дээр төвлөрч байна. Харин Сонгуулийн хороо кодыг аюулгүй байдлын зорилготой бөгөөд сонгогчийг танихын тулд тусад нь хадгалдаг тасалбарт нэвтрэх шаардлагатай гэж тайлбарласан. Өөрөөр хэлбэл, код өөрөө дангаараа хэн юу сонгосныг илрүүлэх боломжгүй гэсэн байр суурьтай байгаа юм.

Сонгуулийн хэмжээ, улс төрийн үр дагавар нь энэ хэргийг илүү эмзэг болгож байна. Хоёрдугаар сарын 8-ны сонгуульд 38 сая орчим иргэн санал өгч, Bhumjaithai Party 500 суудлаас 290-ээс давсныг гишүүдтэй эвсэл бүрдүүлсэн гэж мэдээлсэн. Тиймээс аль нэг хэсгийг ч хүчингүй болгох шийдвэр гарвал парламентын хүчний харьцаа, эвслийн тогтвортой байдалд шууд нөлөөлөх эрсдэлтэй.

Тайландын Үндсэн хуулийн шүүхийн өмнөх жишгүүд энэ удаагийн хэлэлцүүлгийг анхаарал татахуйц болгож байна. Тус шүүх санал авах байрны зохион байгуулалт нууцлал алдагдуулсан гэж 2006 оны сонгуулийг хүчингүй болгож байсан. Мөн 2014 онд улс даяар нэг өдөр санал хураалт явагдаж чадаагүй нөхцөлөөр сонгуулийг цуцалж байсан бөгөөд тухайн жилд цэргийн эргэлт болсон. Ийм түүхтэй үед саналын нууцыг хөндсөн маргаан нэг талаас техник, нөгөө талаас улс төрийн өндөр мэдрэмжтэй асуудал болж хувирч байна.

Гэхдээ шинжээчдийн дунд өргөдлийг хэрэгсэхгүй болгох магадлал өндөр гэх хүлээлт давамгайлж байна. Таммасатын их сургуулийн Принья Тэванарумиткул “Өргөдлийг хэрэгсэхгүй болгох нь хамгийн магадлалтай үр дүн” гэжээ. Гэсэн ч Рангситын их сургуулийн Ванвичит Бунпронг “Энэ тохиолдолд засгийн газар үргэлжлүүлэн ажиллах магадлалтай ч олон нийтийн итгэлийн хямралаас шалтгаалсан дарамт нэмэгдэнэ” гэж хэлэв.

Ванвичит Бунпронг мөн “Хүмүүс энэ талынхан юу ч хийсэн мултарч чадна гэж мэдэрч магадгүй” гэж анхааруулсан нь маргааны гол цөмийг илтгэнэ. Шүүх ямар шийдвэр гаргах нь сонгуулийн дүнгээс гадна сонгуулийн үйл явцад итгэх итгэлийг хамгаалж чадах эсэхтэй шууд холбоотой болж байна. Тиймээс өргөдлийг хэрэгсэхгүй болгосон ч, эсвэл өөр шийдвэр гарсан ч, саналын нууцлал ба төрийн байгууллагын тайлбарын зөрчил олон нийтийн хүлээлт дээр түргэн хугацаанд дарамт үүсгэх төлөвтэй байна.