УИХ 2027 оны төсвийн төслийг хэлэлцэж эхэлж, орлого нэмэгдүүлэх ба зарлагын өсөлт анхаарал татав

Улсын Их Хурал намрын ээлжит чуулганы үдээс хойших хуралдаанаараа 2027 оны төсвийн төслийг хэлэлцэж эхэллээ. Хэлэлцүүлэг эхэлсэнтэй зэрэгцэн орлого, зарлагын тэнцэл болон алдагдлыг хэрхэн санхүүжүүлэх талаархи тооцоолол олон нийтийн анхааралд орж байна. Төсөлд орлого нэмэгдүүлэхээр тусгасан ч зарлагын өсөлтийн бүтэц, эх үүсвэр нь зэрэгцээд яригдах сэдэв болж байна.

Төслийн танилцуулгад нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 40.7 их наяд төгрөг буюу ДНБ-ий 35.3 хувь гэж тооцжээ. Нийт зарлагыг 43 их наяд төгрөг буюу ДНБ-ий 37.3 хувь байхаар төлөвлөсөн байна. Ингэснээр нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцлийн алдагдлыг 2.3 их наяд төгрөг буюу ДНБ-ий 2.0 хувь гэж тусгав. Орлого, зарлагын энэ зөрүүг ямар эх үүсвэрээр нөхөх нь хэлэлцүүлгийн гол хэсэгт багтаж байна.

Алдагдал болох 2.3 их наяд төгрөгийг Засгийн газрын гадаад хөнгөлөлттэй зээл болон дотоод үнэт цаасны эх үүсвэрээр бүрэн санхүүжүүлэхээр төсөлд тусгажээ. Ийм бүтэц нь өрийн түвшин болон дотоодын хөрөнгийн зах зээлд нөлөөлөхөөр байгаа талаар анхааруулж байна. Өөрөөр хэлбэл, алдагдлын санхүүжилт нь зөвхөн төсвийн хүрээнд биш, санхүүгийн нийт орчинд дам нөлөө үзүүлэх хүчин зүйл болж хувирна.

Орлогын талд 6.5 их наяд төгрөгөөр нэмэгдэхээр тооцоолсон нь онцгой тоо болж байна. Үүнээс 3.5 их наяд төгрөг нь төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгаас бүрдэхээр тусгасан бөгөөд орлогын нэмэгдлийн 3 их наяд төгрөг нь Oyu Tolgoi компанийн ногдол ашгаас орж ирэхээр байна. Орлогын өсөлтөд ногдол ашиг өндөр жин дарж буй нь төсвийн гүйцэтгэл компанийн ашиг, түүнээс төвлөрөх шилжүүлгийн динамикаас тодорхой хэмжээнд хамаарах дүр зурагтай болгож байгаа юм. Тиймээс орлогын тооцооллын бодитой байдал, гүйцэтгэлийн эрсдэл гэсэн асуудал хэлэлцүүлгийн явцад сөхөгдөх орон зайтай.

Зарлагын нэмэгдлийн чиглэл ч анхаарал татаж байна. Нэмэлт санхүүжилтийн 2.9 их наяд төгрөгийг тэтгэвэр, тэтгэмж нэмэгдүүлэхэд зарцуулахаар тусгав. Мөн 2.6 их наяд төгрөгийг төрийн албан хаагчдын цалин хөлс нэмэгдүүлэхэд чиглүүлжээ. Ингэснээр орлогын өсөлттэй зэрэгцэн, тогтмол шинжтэй зардлын хэсэг тэлж буй дүр зураг тодорч байна.

Цаашид УИХ-ын хэлэлцүүлгийн явцад орлогын эх үүсвэрийн төвлөрөл, алдагдлын санхүүжилтийн бүтэц, мөн өсгөхөөр төлөвлөсөн зарлагын тогтвортой байдлыг нэг багц асуудал болгон авч үзэх шаардлага үүснэ. Нэг талд нь орлогын нэмэгдэл, нөгөө талд нь зардлын өргөтгөл зэрэг явах үед төсөв санхүүжилтээрээ дамжин өрийн удирдлага болон зах зээлийн хүлээлтэд нөлөөлөх эрсдэлтэй. Төсвийн төслийн хэлэлцүүлэг үргэлжлэх тусам тооцооллын нарийвчлал, санхүүжилтийн нөхцөл, зарлагын бодлогын сонголтууд илүү тодорхой болох хүлээлттэй байна.