УИХ дахь ХҮН намын зөвлөл эрчим хүчний экспортын гарцын талаар сайд нарын байр суурийг нэгтгэв

Улсын Их Хурал дахь ХҮН намын зөвлөл эрчим хүчний экспортын гарц, хэтийн төлөв болон 2025 он хүртэлх чиглэлийг нэгтгэн хэлэлцсэн талаар мэдээлэв. Энэ хүрээнд Шадар сайд Т.Доржханд, Эрчим хүчний сайд Б.Найдлаа нарын байр суурь, саналыг нэгтгэсэн гэж дурдсан байна. Зөвлөлийн хэлэлцүүлэг нь экспортын боломжийг зөвхөн эрчим хүчний салбарын асуудал гэж харахаас илүү өгөгдөл, хөрөнгө оруулалт, зах зээлийн эрэлттэй холбон авч үзсэн өнгө аястай байлаа.

Т.Доржханд эрчим хүч экспортлох дөрвөн хэлбэрийг өгөгдлийн төвтэй уялдуулан тайлбарласан нь анхаарал татав. Тэрээр өгөгдлийн төвүүдийн 24/7 эрэлт нь алдагдалтай системийн зах зээлийг тэлэх хөшүүрэг болно гэсэн агуулгыг онцолсон юм. Энэ логик нь дотоодын хэрэглээний хэлбэлзэл, системийн алдагдал зэрэг олон жил яригдсан асуудлыг “эрэлт” тал руу нь эргүүлж харах оролдлого болж байна.

Экспортын боломжийг бодит болгоход эрх зүйн суурь чухал гэдгийг мөн хамтад нь ярьжээ. Өгөгдлийн тухай хуулийг Улсын Их Хуралд өргөн барьсан бөгөөд дата хадгалалт, хамгаалалт, ашиглалтыг зохицуулна гэж дурдсан байна. Өөрөөр хэлбэл, дата төвийн экосистемийг дэмжих эрх зүйн зохицуулалт эрчим хүчний экспортын ярианы нэг хэсэг болж орж ирлээ.

Хөрөнгө оруулалтын тал дээр Шадар сайд COP 17 хурлын үеэр 30 гаруй тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалтын тохиролцоо хийсэн гэж мэдээлэв. Түүний хэлснээр, “Одоогийн байдлаар 30 гаруй тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийх тохиролцоогоо COP 17 хурлын үеэр хийчихсэн байна.” Энэ нь эрчим хүчний экспортын гарцыг хэлэлцэхдээ зөвхөн дэд бүтэц, техникийн хүчин чадал ярихаас гадна, санхүүжилтийн эх үүсвэр, сонирхлыг нэг дор авч үзэж байгаа дохио болж байна.

Эрчим хүчний сайд Б.Найдлаа мөн энэ хэлэлцүүлэгт оролцож, байр сууриа нэгтгэсэн талаар Зөвлөлөөс мэдээлсэн нь Засгийн газрын түвшинд чиглэл, мессежийг зэрэгцүүлэх оролдлого гэж ойлгогдлоо. Экспортын “гарц” гэдэг нь зөвхөн гадаад зах зээл рүү гаргах физик боломжоор хязгаарлагдахгүй, дотоодын тогтолцоо, зохицуулалт, хэрэглээний бүтцийн асуудалтай зэрэгцэн явах шаардлагатайг ХҮН намын зөвлөлийн энэ удаагийн яриа давхар санууллаа.

Одоогоор Зөвлөлөөс танилцуулсан нь эрчим хүчийг өгөгдлийн төвүүдийн тасралтгүй эрэлттэй холбож, экспортын чиглэлийн хэлэлцүүлгийг өргөсгөх оролдлого болох нь ил байна. Өгөгдлийн тухай хууль, COP 17-ийн үеийн 30 гаруй тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалтын тохиролцоо зэрэг мессежүүд нэг багц болж гарч ирсэн нь дараагийн бодлогын хэлэлцүүлгийн суурь болохоор байна. Үүнээс цааш УИХ дахь хэлэлцүүлэг, хууль эрх зүйн шийдвэрүүд, хэрэгжилтийн бодит алхмууд хэрхэн зэрэгцэж урагшлах нь экспортын гарц бодит болох эсэхийг тодорхойлох гол хэмжүүр болж үлдлээ.