Зэсийн үнэ түүхэн дээдэд хүрсэн ч эдийн засгийн дохио нь өмнөхөөсөө бүрхэг болов

Пүрэв гарагт зэсийн үнэ түүхэн дээдэд огцом хүрсэн нь зах зээл “Доктор Зэс”-ийн уламжлалт дохиог тэр чигт нь дагах боломжгүй болсныг дахин харууллаа. АНУ-ын зэсийн фьючерс нэг фунт нь 6.90 ам.доллар орчимд хүрээд, сессийн төгсгөлд буцсан нь богино хугацааны хөөрөл, түгшүүр зэрэгцэн явааг илтгэнэ. Өсөлтийн төлөв холимог хэвээр байгаа нөхцөлд энэ огцом хөдөлгөөн нь дэлхийн эдийн засаг түргэсэж байна гэсэн нэг утгатай мессеж өгөхгүй байна.

Энэ удаагийн оргил үнэ нь дэлхийн эрэлт “халж” өссөнөөс илүү нийлүүлэлт хумигдсан, эрэлтийн бүтэц өөрчлөгдсөнтэй холбоотой байж болзошгүй. Нийлүүлэлтийн талаас улс төр, бодлогын шийдвэрүүд шууд нөлөөлж эхэлсэн нь үнэ тогтоцын үндсэн логикийг өөрчилж байна. Дональд Трамп АНУ-ын 232-р зүйлийн хүрээнд зэсийн хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн болон зэс ихтэй уламжлал бүтээгдэхүүнд 50% тариф тогтоохоор зарлигт гарын үсэг зурсан нь Америкийн Нэгдсэн Улсын зах зээлд нийлүүлэлтийн эрсдэлийг нэмэгдүүлэв. Үүн дээр Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс дотоод боловсруулалтыг дэмжихийн тулд зэс, кобальтын баяжмалын экспортыг албан ёсоор хориглосон нь нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээг илүү чангалж байна.

Цэвэр технологи, цахилгаажуулалтын эрэлт энэ чиг хандлагыг улам эрчимжүүлж байна. Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын цахилгаан сүлжээний хөрөнгө оруулалт энэ оны эхний хагаст өмнөх оноос 13%-иар өсөж, цахилгаан сүлжээ шинэчлэхэд ойролцоогоор 574 тэрбум ам.доллар зарцуулах төлөвлөгөө зарласан нь зэсийн хэрэглээ “хуучин” үйлдвэрлэлийн циклээс салж эхэлснийг сануулна. Уильям Оснато “Өндөр зэсийн үнийн суурь шалтгаан нь хиймэл оюуны салбарын түргэн тэлэлтийг дэмжих дата төв, цахилгаан сүлжээний эрэлт юм” гэж онцолсон. Ийм төрлийн эрэлт нь зах зээлд тухайн мөчлөгийн өсөлт удааширсан ч хөрөнгө оруулалтын шаардлагаараа тогтвортой дарамт үүсгэх талтай.

Гэвч үнийн энэхүү хөдөлгөөн нь эрэлтээсээ илүү нийлүүлэлтээр “хөтлөгдөж” байгааг сануулах дуу хоолой ч бий. Майкл Видмер “Энэ хөдөлгөөн эрэлтээсээ илүү нийлүүлэлтээр хөтлөгдсөн” гэж хэлсэн нь одоогийн өсөлт эдийн засгийн нийт сэргэлтийн хэмжүүр гэхээс илүүтэй нийлүүлэлтийн эмзэг байдлын тусгал байж болохыг илтгэнэ. Чили дэх цас, хур тунадас, хүчтэй салхи олборлолтын ажиллагааг саатуулж, дэлхийн нийлүүлэлтийн дарамтыг нэмэгдүүлж буй нь богино хугацааны доголдол ч үнэ дээр шууд мэдрэгддэгийг харуулж байна. Үүн дээр зэсийн уурхайн шинэ төсөл босгоход ойролцоогоор 10 жил шаардагддаг нь нийлүүлэлтийн өсөлт богино хугацаанд гүйцэхгүй гэсэн ойлголтыг зах зээлд улам бататгажээ.

Эцэст нь, зэсийн түүхэн дээд түвшин өөрөө “эрүүл” өсөлтийн ганц шүүлтүүр байхаа больж магадгүй байна. Уильям Оснато “Доктор Зэс-ийн хувьд энэ үнэхээр шинэ нөхцөл байдал” гэсэн нь тариф, экспортын хориг, цаг агаарын эрсдэл, дата төв ба цахилгаан сүлжээний шинэ эрэлт зэрэг хүчин зүйлс нэг дор давхцаж буйг товч хэлж өгнө. Тиймээс хөрөнгө оруулагчид нэг хараад дүгнэлт хийхээс илүү, энэ өсөлт ямар сувгаар бодит эдийн засагт дамжиж, аль хэсэгтээ зардлын дарамт үүсгэж байгааг ялгаж харах шаардлагатай болж байна. Зэсийн үнэ түүхэн дээдэд хүрсэн ч зах зээлийн дохио өмнөхөөсөө илүү олон эх сурвалжтай, илүү төвөгтэй болжээ.