“Жүлонг” дэлхийн хамгийн том зэсийн уурхай болох III шатны өргөтгөлөө төлөвлөж байна: Монголын зэсийн экспортод ямар нөлөөтэй вэ?

БНХАУ-ын уул уурхайн “Zijin Mining” компани Төвөдийн өөртөө засах оронд орших “Жүлонг” зэсийн уурхайн III үе шатны өргөтгөлийг байгуулахаар төлөвлөж байна. Тус компани уурхайн 58 хувийг эзэмшихийн зэрэгцээ оператороор нь ажилладаг.

“Жүлонг”-ийн II шатны өргөтгөлийг өнгөрсөн нэгдүгээр сард эхлүүлж, 17.4 тэрбум юань буюу ойролцоогоор 2.5 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулжээ.

Далайн түвшнээс 5,000 метрээс дээш өндөрт, хүйтэн, хүчилтөрөгч багатай орчинд байрладаг уурхайн I болон II шатны барилга угсралтын ажлыг тус бүр ойролцоогоор 18 сарын хугацаанд гүйцэтгэсэн байна.

II шат бүрэн хүчин чадлаар ажилласнаар уурхайн хүдэр олборлох, боловсруулах хэмжээ жилд 45 сая тонноос 105 сая тонн болж, хоёр дахин нэмэгдэх юм. Үүнийг дагаад зэсийн үйлдвэрлэл 2025 оны 194 мянган тонноос жилд 300-аас 350 мянган тонн хүрэх төлөвтэй байгаа бөгөөд “Zijin Mining” энэ онд 300 мянган тонн зэс үйлдвэрлэхээр төлөвлөжээ. Түүнчлэн жилд 13 мянга орчим тонн молибден, 230 тонн мөнгө гарган авах тооцоотой байна.

III шат үйлдвэрлэлийг 600 мянган тоннд хүргэнэ

Харин III шатны бүтээн байгуулалт хэрэгжсэнээр “Жүлонг”-ийн хүдэр олборлох, боловсруулах хүчин чадал жилд 200 сая тонн, зэсийн үйлдвэрлэлийг 600 мянган тоннд хүргэхээр төлөвлөжээ.

Төслийн хүрээнд олборлолтын доод түвшнийг одоогийн 4,452 метрээс 3,880 метр хүртэл бууруулахаар тооцсон байна. Ингэснээр төслийн хил дотор ашиглах боломжтой зэсийн нөөц 20 сая тонноос давах төлөвтэй байгааг “Zijin Mining” онцоллоо.

III шат төлөвлөсний дагуу хэрэгжвэл “Жүлонг” хүдэр олборлох, боловсруулах хэмжээгээр дэлхийн хамгийн том зэсийн уурхай болно гэж тус компани тодорхойлсон байна.

Энэ нь Монголын зэсийн экспортод ямар нөлөөтэй вэ?

“Жүлонг”-ийн өргөтгөл Монголын хувьд БНХАУ-ын зэсийн зах зээлийн нийлүүлэлт хэрхэн өөрчлөгдөхийг анхаарах нэг хүчин зүйл болж байна. Монгол Улс БНХАУ-ын зах зээлд 2025 онд нийлүүлсэн зэсийн хүдэр, баяжмал нийт экспортын 41.4 хувийг бүрдүүлжээ.

III шатны өргөтгөлийг нэвтрүүлснээр “Жүлонг” жилд 600 мянган тонн зэс үйлдвэрлэх хүчин чадалтай болохоор байгаа нь “Оюу толгой”-н төлөвлөсөн үйлдвэрлэлээс ч өндөр үзүүлэлт юм. “Оюу толгой” 2028-аас 2036 онд жилд дунджаар 500 мянга орчим тонн зэс үйлдвэрлэх төлөвтэй байна.

Хэдийгээр БНХАУ дотоодын зэсийн олборлолтоо нэмэгдүүлж байгаа ч тус улсын хайлуулах үйлдвэрүүдийн баяжмалын эрэлт өндөр хэвээр байна. Иймээс “Жүлонг”-ийн өргөтгөл Монголын зэсийн экспортод богино хугацаанд шууд сөрөг нөлөө үзүүлнэ гэж үзэх үндэслэл одоогоор хязгаарлагдмал. Харин урт хугацаанд Хятадын дотоодын уурхайн нийлүүлэлт нэмэгдэх нь Монголын зэсийн гол экспортын зах зээл дэх нийлүүлэлтийн бүтцийг өөрчлөх хүчин зүйл болж болзошгүй.