Аляска дахь Donlin Gold төслийн хаягдлын далангийн ослын эрсдэл өндөр, шүүхийн даалгавартай шинэ судалгаа анхаарууллаа

АНУ-ын Инженерийн корпус болон АНУ-ын Газар зохион байгуулалтын товчоо шүүхийн шийдвэрээр шаардагдсан нэмэлт байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээний төсөл болох SEIS-ийг Лхагва гарагт нийтэлж, Аляска дахь Donlin Gold төслийн хаягдлын далангийн эвдрэл бүс нутгийн хэмжээний хор уршиг дагуулах боломжтойг анхаарууллаа. Тус баримт бичигт хаягдлын агуулах байгууламжийн эвдрэл уурхайн нийт хүчин чадлын 27 хувийг алдах хувилбарыг шинжилсэн байна. Mother Kuskokwim Tribal Coalition-ийн мэдээлснээр ийм хэмжээний алдагдал тохиовол Crooked Creek тосгон 90 минутын дотор уурхайн лаг, хортой давалгаанд өртөж, нүүлгэн шилжүүлэх хугацаа маш бага байх эрсдэлтэй.

SEIS-ийн үнэлгээнд Crooked Creek орчим хаягдлаар дарагдаж, суурин амьдрах боломжгүй болох эрсдэлтэй бөгөөд доош урсгал дахь металлын бохирдол 100 гаруй жил үргэлжилж болзошгүй гэж тусгажээ. Мөн Kuskokwim River дахь загасны нөөц олон үеэрээ буурах, хүнсэнд хэрэглэдэг ургамал болон газрын гадаргын нөөцүүд хохирох магадлалтай гэж үзсэн байна. Илүү том асгаралт нь хөрсний элэгдэл, урт хугацааны бохирдлын эрсдэлийг бий болгож, ургамлыг байнгын өөрчлөлтөд оруулж, намгархаг газар өндөрлөг болон хувирах боломжтой гэж дүгнэжээ. Сэргэлт нь 100 гаруй жил үргэлжилж мэднэ гэж SEIS тэмдэглэсэн байна.

Үүний зэрэгцээ бүс нутгийн ус судлалд их өөрчлөлт орж, олон мянган акрыг үерт автуулах, голын сувгийг өөрчлөх, газрын доорх усны төвгөршил үүсгэх эрсдэл гарна гэж үнэлсэн. Түүнчлэн ундны усны эх үүсвэрийн хамгаалалтын бүсэд олон арван жил нөлөөлөхөөр байна. Харин SEIS нь Kuskokwim River-ийн их усны хэмжээ бохирдуулагчийг шингэлж, доош урсгалын нөлөөг тодорхой хэмжээнд хязгаарлана гэж тооцжээ. Гэсэн ч амьтдын үхэл, амьдрах орчны алдагдал нь ялангуяа усны, эргийн болон жижиг биет зүйлүүдэд олон арван жилийн, үе дамжсан нөлөө үзүүлж болзошгүй гэж дурдсан байна.

Орон нутгийн төлөөллүүдийн хувьд баримт бичиг хангалттай түвшинд хүрээгүй, 27 хувиас давсан эрсдэлийг илүү өргөн хүрээнд авч үзэх ёстой гэсэн байр суурь давамгайлав. Organized Village of Kwethluk-ийн ерөнхийлөгч Мэри Николай “Бидний гол санаа зовнил үргэлж Kuskokwim River байсан, энэ мөрөн олон үеийн турш бидний заншил, уламжлалт амьдралыг тэтгэж ирсэн” гэлээ. Тэрбээр мөн “Шүүх бидний үргэлж түшиглэж ирсэн, хуулиар хамгаалагдах ёстой тогтвортой энэ нөөцийн ач холбогдлыг хүлээн зөвшөөрсөн, гэхдээ холбооны агентлагуудын бэлтгэсэн судалгаа шаардлагатай түвшинд хүрэхгүй байна” гэж мэдэгдсэн байна. Native Village of Eek-ийн дэд ерөнхийлөгч Жорж Алекси “Дээд урсгал дахь сүйрэл бүх бүсэд нөлөөлнө. Donlin аюулгүй ажиллагааны журам амласан ч хаягдлын далангийн эвдрэл бүс нутаг даяар ноцтой эрсдэл хэвээр байна” гэжээ.

Mother Kuskokwim Tribal Coalition-ийн дэд захирал Эшлинн Симион холбооны засгийн газраас “бүрэн эвдрэлийн хувилбар”-ыг авч үзэхийг шаардсан ч тусгагдаагүйг шүүмжилж, “харин ердөө 27 хувийн эвдрэл ч хүний амь хохироож, ундны усыг олон арван жил хордуулж, яр загасыг олон үеэр нь устгаж болзошгүйг баталж байна. 27 жил үргэлжлэх алтны уурхайн төлөө хүүхдүүдийн маань аюулгүй байдал, мөрнүүдийг бид солихгүй” хэмээн онцолсон. Center for Science and Public Participation-ийн доктор Дэвид Чэмберс “Хаягдлын далангийн эвдрэл магадлал бага ч үр дагавар асар өндөр бөгөөд уурхайн хаягдлын байгууламжтай уурхай бүрт ийм заналхийлэл байдаг” гээд, “Үерт автаж болзошгүй бүсэд сургууль, эмнэлэг, асрамжийн газар, цагдаа болон галын байгууллагыг барьж болохгүй” гэж санууллаа. Мөн тэрбээр “Үер хэр гүн байх, хэр хурдан ирэхийг мэдэхгүй бол хүмүүсийн амийг аврахад бэлтгэгдэх боломжгүй” гэж хэлсэн байна.

Зөвшөөрлийн дараагийн алхам олон нийтийн санал, агентлагуудын албан баримтжуулалтаас хамаарах бөгөөд энэ нь нэмэлт шаардлага, улмаар хөрөнгө оруулагчдын хүлээлтэд ч нөлөөлж болзошгүй байна. АНУ-ын Инженерийн корпус SEIS төслийн талаар есдүгээр сарын 23-наас аравдугаар сарын 23 хүртэл санал авч, аравдугаар сард Аляскад болон онлайнаар олон нийтийн уулзалт, сонсгол зохион байгуулахаар төлөвлөжээ. 30 хоногийн хэлэлцүүлгийн дараа зөвшөөрлийг өөрчлөх, хэвээр баталгаажуулах эсвэл цуцлах эсэх шийдвэрийг баримтжуулах албан ёсны нийтэд зориулсан баримт бичгийг агентлагууд боловсруулна. Харин NOVAGOLD MINING.COM-ийн тайлбар хүсэлтэд хариу өгөөгүй гэж мэдээлсэн байна.