АНУ, Хятад тарифын бууралтаар түр намжсан ч зах зээл Ирантай хэлэлцээрийн найдвар руу шилжив

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп, БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин нарын Вашингтон дахь төрийн айлчлал “том ахицгүй” өнгөрсөн ч уулзалтын өнгө аяс нь илүү хувийн дипломат шинжтэй байлаа. Цагаан ордны мэдээллээр хоёр тал тарифын бууралтад хүрсэн нь тодорхой нэр төрлийн бараанд хамаарч, зах зээлийн анхаарал гэнэт өөр тийш шилжиж эхлэв. Хоёр талын богино хугацааны тохиролцоо тайвшруулах дохио өгсөн ч хөрөнгө оруулагчид нэгэн зэрэг Ирантай холбоотой эрсдэлийг хүчтэй үнэлж байна. Ийм нөхцөлд зах зээлд “түр намжилт” гэхээс илүү “эмзэг тэнцвэр” гэсэн мэдрэмж давамгайлав.

Тарифын бууралт АНУ-ын хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн, мод, гоо сайхны бараа болон жижиг цахилгаан хэрэгсэл, тоглоом, чимэглэлийн импортод хамаарна гэж Цагаан ордон мэдэгдсэн. Мөн хоёр тал 30 тэрбум ам.долларын барааны тарифыг бууруулж, хиймэл оюуны хэлэлцээ эхлүүлсэн бөгөөд энэ нь компаниудын хувьд технологийн чиглэлийн үл ойлголцолд гарц хайж буй дохио гэж зарим нь уншиж байна. Гэхдээ худалдааны эвлэрлийг хоёр сараар сунгасан нь шинжээчдийн дор хаяж зургаан сарын хүлээлтээс хавьгүй богино байснаараа зах зээлийг бүрэн тайвшруулж чадсангүй. “Ийм эмзэг түр эвлэрэл нь бодит үр дүн өгөхгүй бол тогтвортой бус санагдаж байна” гэсэн үнэлгээ ч дагалдав.

Трамп, Ши нар Иран цөмийн зэвсэг хөгжүүлэхгүй байх амлалтаа биелүүлэх ёстой, олон улсын усан замд аливаа улс, этгээд транзитын хураамж тогтоох ёсгүй гэж санал нэгдсэн байна. Гэсэн ч “Бүгд дээр бүрэн санал нэгдээгүй. Аль аль тал энэ үед буулт хийх хүсэлгүй, төвөгтэй харилцаа байна” гэсэн тайлбар нөхцөл байдал амархан тогтворжихгүйг санууллаа. Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи NBC-ийн Meet the Press нэвтрүүлэгт АНУ-тай бүхнийг төгсгөх дайнд бэлэн ч энхийн боломжийг алдахгүйн тулд дипломат шугамаа үргэлжлүүлж буйгаа хэлсэн. Зөрчил хоёрдугаар сарын сүүлээс тогтмол бус давтамжтай үргэлжилж, дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлтийг хязгаарлан, инфляцад нэмэлт түлхэц өгч байна.

Эрсдэлийн үнэлгээ зах зээлийн ханшинд ил тод шингэв. Хувьцааны фьючерс буурч, АНУ-ын Засгийн газрын бондын өгөөж 2007 оноос хойших дээд түвшинд хүрсэн нь хөрөнгө оруулагчдын байршуулалт хамгаалалтын горим руу шилжиж буйг харууллаа. Трамп Ираны энхийн нөхцөлийг няцаасан гэх мэдээгээр Brent нэг баррель нь 107 ам.долларыг давж, АНУ-ын WTI 11 дүгээр сарын фьючерс 94.14 ам.долларт хүрэв. Ийм өсөлт тогтворжихгүйгээр үргэлжилбэл эрчим хүчний шок инфляцын дарамтыг сунгаж мэдэх эрсдэлийг зах зээл улам хурц тавьж байна.

Бусад фронтод ч хөрөнгө, компанийн мэдээ хөдөлгөөн орхисонгүй. Хятадын томоохон аж үйлдвэрийн компаниудын ашиг наймдугаар сард жилийн өмнөхөөс 4.2 хувиар өссөн нь энэ жилийн хамгийн сул хэмнэлд тооцогдов. Уул уурхайн салбарт Northern Star Resources Өмнөд Африкийн Gold Fields-ийн 38.7 тэрбум австрали доллар буюу 27.1 тэрбум ам.долларын худалдан авах саналыг татгалзаж, уг санал “хэт боломж хайсан” бөгөөд компанийн “суурь үнэлэмж”-ээс хол байна гэж мэдэгдсэн. Gold Fields нэгж хувьцаанд 0.3125 ширхэг Gold Fields-ийн хувьцаа дээр нь 7.25 австрали доллар бэлнээр өгөх бүтэц санал болгож, 14 хувийн урамшуулалтай байсан ч татгалзлын дараа Northern Star-ийн хувьцаа 10 хувиас дээш өсөж, 5.6 хувийг эзэмшдэг Elliott Management олон сар стратегийн хувилбар шахаж ирсэн нь дахин анхаарал татав.

Технологийн талд Meta энэ сард Muse нэртэй хиймэл оюуны хувийн агентоо нэвтрүүлж, давтагддаг захиалгыг илрүүлж цуцлах зэрэг ажлыг хэрэглэгчийн оролцоогүй гүйцэтгэх боломжтой болгосон байна. Харин SpaceX Даваа гарагийн өглөө Texas дахь Starbase-аас 26 ширхэг Starlink V3 дагуултай Starship-ийг анхны жинхэнэ тойрог замын оролдлогоор хөөргөхөөр төлөвлөж, 124 метр өндөр цогцолбор ашиглан тойрог замын хурд хүрэх зорилт тавьжээ. SpaceX Холбооны нисэхийн захиргаа буюу Federal Aviation Administration-аас тогтоосон нислэгийн хязгаарлалтыг аравдугаар сарын 7 хүртэл мөрдөж, төлөвлөгөө тасалдвал дахин оролдох боломжтой гэж мэдээлсэн нь ойрын өдрүүдэд хөрөнгө оруулагчдын анхаарлыг зах зээлийн ерөнхий мэдрэмжээс салгалгүй барих төлөвтэй байна. Тарифын түр эвлэрлийн зай богино хэвээр байгаа энэ үед газрын тос, өгөөж, инфляцын гурвалсан дарамтыг зах зээл хамгийн түрүүнд хэмжиж байна.