АНУ, Канад эцсийн худалдааны хэлэлцээрээ зарлаагүй тул Трампын шинэ тариф бямба гаригт хэрэгжих эрсдэл ойртлоо

Дональд Трамп Truth Social дээр АНУ, Канадын худалдааны хэлэлцээр “бараг бэлэн” гэж мэдэгдсэн ч хоёр тал эцсийн баримт бичгээ олон нийтэд танилцуулаагүй хэвээр байна. Тэрээр баримт бичиг эцэслэх хүртэл шинэ тарифыг гурван өдөр хойшлуулсан. Гэхдээ бямба гаригийн 00:01 цагт тохиролцоонд хүрэхгүй бол 20 тэрбум ам.долларын импортод 50 хувийн тариф мөрдөгдөх эрсдэл ойртож байна. Энэ нөхцөл байдал нийлүүлэлтийн сүлжээ, борлуулалтын төлөв болон улс төрийн дарамтыг зэрэгцүүлэн хурцатгаж байна.

Вашингтон хотод лхагва, пүрэв өдөр үргэлжилсэн нэмэлт уулзалтуудын дараа ч эцсийн тохиролцоо зарлагдаагүй байна. Бизнесүүд тариф хэрэгжвэл борлуулалт нь хүнд цохилт амсана гэж анхааруулж, зөвхөн заналхийлэл өөрөө ч аль хэдийн дарамт болсныг хэлэв. Ийм “үл мэдэгдэх” байдал нь худалдан авалт, нөөцлөлт, захиалгын төлөвлөлтөд шууд нөлөөлдөг гэж зах зээлийн оролцогчид үзэж байна. Үүний зэрэгцээ шийдвэрийн цонх хумигдаж буй нь талуудын хэлэлцээний зайг улам нарийсгаж байна.

The New York Times-ийн мэдээлснээр Канадын ган, хөнгөн цагаан, модон материалд ногдуулсан одоогийн тариф хэлэлцээний гол маргаан хэвээр байна. АНУ-ын тал металлын татварыг бууруулах, мөн Канадын автомашинд ногдуулах тарифыг багасгах боломжийг Трамп өмнө нь дурдаж байв. Мөн Кэйстоун XL (Keystone XL) нефть дамжуулах хоолойн төслийг сэргээх хувилбар “яригдаж болзошгүй” гэж тэр хэлсэн. Хэлэлцээний ширээн дээр зэрэгцэн яригдаж буй эдгээр сэдвүүд нь зөвхөн тарифын түвшин бус, хоёр талын стратегийн салбаруудын ирээдүйн байрлалыг тойрсон тохиролцоо болж хувирч байна.

Шийдвэр гарахгүй тохиолдолд хэрэгжих 50 хувийн тарифыг 1930 оны Тарифын хуулийн 338-р зүйлд тулгуурлан, ялгаварлан гадуурхалт эсвэл шударга бус худалдаанд хариу болгон хэрэгжүүлэхээр тусгасан. Энэ нь тарифын маргааныг улс төрийн мессеж болон хууль эрх зүйн үндэслэлтэй нь хамт гаргаж ирж байгаагаараа бизнесийн эрсдэлийг улам төвөгтэй болгоно. Ийм нөхцөлд компаниуд зөвхөн өртөг нэмэгдэхээс гадна нийлүүлэлтийн хэлхээний чиглэл өөрчлөгдөх, гэрээний нөхцөл дахин яригдах зэрэг хоёрдогч нөлөөг ч тооцох шаардлагатай болно. Тиймээс тариф хүчингүй болох эсэх нь худалдааны урсгалын хүлээлтэд шууд “үнэ” тогтоож байна.

Канадын талын байр суурийг илэрхийлсэн Доминик Лебланк “Бид маш ойрхон байна” гэж хэлээд, “Бид ахиц гаргасаар байна, тэр цэгт хүрэх хүртэл эндээ үлдэж шаардлагатай ажлыг хийнэ” гэж онцолсон. Тэр мөн “Канадчууд биднээс Канад болон Канадын ажилчдын эдийн засгийн ашиг сонирхолд нийцсэн хэлэлцээр хүлээж байна” гэж мэдэгдэв. Харин Марки Карни “Бид Канадын давуу талыг бататгах хэлэлцээр рүү урагшилж байна, үүнд Канадын хамгийн чухал стратегийн салбар бүрт хамгийн сайн нөхцөлийг баталгаажуулж, ирээдүйн худалдааны харилцаанд илүү тодорхой байдал бий болгох нь багтана” гэж хэлсэн. Эцсийн баримт бичиг нийтлэгдэх хүртэл зах зээл болон бизнесүүдийн хувьд хамгийн том асуулт нь хугацааны цонх хаагдахаас өмнө хоёр талын дундын шийдэл гарах эсэх хэвээр байна.