АНУ: Нийгмийн даатгалын сангийн алдагдлыг нөхөхийн тулд өндөр орлоготой иргэдийн татварыг нэмэх хувилбарыг хэлэлцэж байна

АНУ-ын Нийгмийн даатгалын сангийн санхүүжилтийн цоорхой дахин томорч, өндөр орлоготой иргэдэд ногдуулах цалингийн татварын дээд хязгаарыг нэмэх эсвэл бүрэн цуцлах тухай хэлэлцүүлэг Вашингтонд эрчимжиж байна.

АНУ-ын Сенатын Бүгд Найрамдах намын гишүүн Берни Морено, Ардчилсан намын гишүүн Элизабет Уоррен нар “The New York Times”-д хамтарсан нийтлэл бичиж, цалингийн татварын дээд хязгаарыг өсгөхийг “эрүүл шийдэл” гэж тодорхойлжээ. Төлөөлөгчдийн танхимын Бүгд Найрамдах намын гишүүд Том Коул, Ллойд Смакер нар ч Нийгмийн даатгалын хөтөлбөрийн санхүүжилтийг тогтворжуулахын тулд татвар нэмэх хувилбарыг авч үзэхэд бэлэн байгаагаа тус тусын ярилцлагадаа мэдэгдсэн байна.

Энэ онд Нийгмийн даатгалын цалингийн татвар жилийн 184,500 ам.доллар хүртэлх хөдөлмөрийн орлогод ногдож байна. “Рузвелтийн хүрээлэн”-гийн тооцоогоор одоогоор АНУ-ын ажиллах хүчний нийт орлогын 83 орчим хувь нь уг татварт хамрагддаг. Татвар ногдуулах орлогын дээд хязгаараас давсан хэсэг татварын гадна үлддэг бүтэц нь өндөр орлоготой иргэдийн орлого нэмэгдэхийн хэрээр Нийгмийн даатгалын сангийн орлогын өсөлтийг хязгаарлаж байна гэж татварын баазыг тэлэхийг дэмжигчид үзэж байна.

2032 оноос тэтгэмжийг бүрэн төлөх боломж хумигдаж магадгүй Нийгмийн даатгалын сангийн итгэмжлэгчдийн тооцоогоор тэтгэврийн итгэлцлийн сан 2032 оны дөрөвдүгээр улирлаас амласан тэтгэмжээ бүрэн санхүүжүүлэх боломжгүйд хүрч магадгүй. Нэмэлт арга хэмжээ авахгүй бол тухайн үеэс төлөх ёстой тэтгэмжийн 78 орчим хувийг л санхүүжүүлэх боломжтой гэж тооцжээ.

Тэтгэврийн болон хөдөлмөрийн чадвар алдсан иргэдийг дэмжих сангуудыг нэгтгэн тооцвол бүрэн хэмжээний тэтгэмжийг 2034 оны гуравдугаар улирал хүртэл үргэлжлүүлэн төлөх боломжтой. Үүний дараа сангийн орлого амласан тэтгэмжийн 83 орчим хувийг нөхөх хэмжээнд хүрнэ гэж итгэмжлэгчид үзэж байна.

Ийм төлөв нь Конгресс татварын орлогыг нэмэгдүүлэх, тэтгэмжийн бүтцийг өөрчлөх эсвэл хоёр арга хэмжээг хослуулах шаардлагатай болох эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. Татварын дээд хязгаарыг цуцалбал санхүүжилтийн зөрүүний 67 хувийг нөхөх боломжтой “Рузвелтийн хүрээлэн”-гийн тооцоогоор цалингийн татвар ногдуулах орлогын дээд хязгаарыг бүрэн цуцалбал Нийгмийн даатгалын сангийн ирэх 75 жилийн санхүүжилтийн зөрүүний 67 орчим хувийг нөхөх боломжтой.

Харин татвар нэмэгдсэн өндөр орлоготой иргэдийн ирээдүйн тэтгэмжийг мөн өсгөвөл санхүүжилтийн зөрүүг нөхөх хэмжээ 48 хувь болж буурна. Өөр нэг хувилбар нь цалингийн татварт хамрагдах орлогын хэмжээг хөдөлмөрийн орлогын 90 хувьд тогтмол хүргэх явдал юм. Тэтгэмжийг нэмэхгүй бол уг арга хэмжээ 75 жилийн санхүүжилтийн зөрүүний 28 хувийг, тэтгэмжийг зэрэг өсгөвөл 22 хувийг нөхөхөөр тооцжээ. Ингэснээр татварын дээд хязгаарыг өөрчлөх нь дангаараа Нийгмийн даатгалын сангийн урт хугацааны санхүүжилтийн асуудлыг бүрэн шийдэхгүй бөгөөд татвар болон тэтгэмжийн бодлогыг хэрхэн хослуулахаас үр дүн нь ихээхэн хамаарах төлөвтэй байна.

Өндөр хэмжээний татвар ажлын байр, эдийн засгийн өсөлтөд нөлөөлөх эрсдэлтэй Татварын суурийг тэлэх саналтай зэрэгцэн хөдөлмөрийн зах зээл болон эдийн засгийн өсөлтөд үзүүлэх нөлөөний талаар шүүмжлэл гарч байна. Татварын бодлогын судалгааны “Tax Foundation” байгууллагын тооцоогоор одоо татвараас чөлөөлөгдөж буй өндөр орлоготой хэсэгт Нийгмийн даатгалын татвар ногдуулах нь ажилтан болон ажил олгогчийн нийлбэр татварыг 12.4 нэгж хувиар нэмэгдүүлэхтэй дүйцнэ.

Тус байгууллага татвар ногдуулах орлогын дээд хязгаарыг 2027 оноос 346 мянган ам.доллар болгож, цалингийн өсөлттэй уялдуулан шинэчилбэл урт хугацаанд ойролцоогоор 900 мянган ажлын байр буурч, АНУ-ын дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 0.7 хувиар хумигдаж болзошгүй гэж тооцжээ.

“Urban-Brookings Tax Policy Center”-ийн эдийн засгийн судалгааны ажилтан Жессика Ридлийн хэлснээр Калифорни зэрэг өндөр татвартай мужид холбооны орлогын, цалингийн болон мужийн татварыг нийлүүлсэн ахиу татварын хувь хэмжээ зарим өндөр орлоготой иргэний хувьд 63 хувь хүртэл өсөх боломжтой.

Өндөр орлоготой иргэдийн татварыг нэмэх санал олон нийтийн дэмжлэг авчээ Нийгмийн даатгалын шинэчлэлийн хэлэлцүүлэгт олон нийтийн санал ч нөлөөлж байна. 2024 оны аравдугаар сарын 15-наас арваннэгдүгээр сарын 20-ны хооронд 21 ба түүнээс дээш насны 2,243 иргэнийг хамруулсан санал асуулгаар жилийн 400 мянган ам.доллароос дээших орлогод Нийгмийн даатгалын татвар ногдуулах санал хамгийн өндөр дэмжлэг авсан байна. Судалгааны алдааны хязгаар нэмэх, хасах 2.1 нэгж хувь байжээ.

Мөн ажилтан болон ажил олгогчийн төлдөг Нийгмийн даатгалын татварын хувь хэмжээг тус бүр 6.2 хувиас 7.2 хувь болгон нэмэгдүүлэх санал ойролцоо түвшний дэмжлэг авсан байна. АНУ-ын өр 40 их наяд ам.долларыг давсан энэ үед Нийгмийн даатгал зэрэг томоохон халамжийн хөтөлбөрүүдийн урт хугацааны санхүүжилтийг хэрхэн тогтвортой болгох асуудал Конгрессын төсөв, татварын бодлогын гол маргаануудын нэг хэвээр байна.