АНУ-ын Элчин сайдын яам Улаанбаатарт шашин хоорондын дугуй ширээний уулзалт зохион байгуулж, зөвшөөрлийн асуудлыг хөндлөө

Америкийн Нэгдсэн Улсын Элчин Сайдын Яам Улаанбаатар хотноо ес дэх удаагийн “Шашин хоорондын дугуй ширээний уулзалт”-ыг зохион байгуулж, Монгол Улс дахь шашин шүтлэгийн эрх чөлөө болон шашны байгууллагуудын зөвшөөрлийн асуудлыг хэлэлцлээ. 2016 оноос хойш уламжлал болгон үргэлжилж буй энэ уулзалт нь шашны байгууллагууд нэг дор цуглан нээлттэй хэлэлцүүлэг өрнүүлэх талбар болж ирсэн. Энэ удаад ч дурдсан асуудлууд нь зөвхөн зарчмын түвшинд бус, хэрэгжилтийн бодит анхаарал татсан сэдвүүдээр үргэлжилсэн байна.

Элчин сайд Ричард Л.Буанган шашны эрх чөлөөг “хүний түгээмэл эрх бөгөөд чөлөөт нийгмийн суурь” гэж тодорхойлов. Тэрээр Монгол Улсад шашны байгууллагууд хууль ёсны зөвшөөрөл авахад тулгарч буй хүндрэл АНУ-ын талын санааг удаан хугацаанд зовоож ирснийг онцолсон. Ярианы төвд нь зөвхөн эрх чөлөөний ерөнхий ойлголт бус, байгууллагуудын өдөр тутмын үйл ажиллагаанд шууд нөлөөлдөг зөвшөөрөл, хяналтын бодлого байлаа.

Уулзалтын үеэр шашны үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөл шинээр олгохыг зогсоох тухай шийдвэр хүчинтэй хэвээр байгааг онцолсон нь анхаарал татав. Энэ нь шинэ зөвшөөрөл хүсэгч байгууллагуудын хувьд тодорхойгүй байдал үргэлжлэх суурь нөхцөл хэвээр байгааг илтгэнэ. Нөгөө талд, зөвхөн журам байгаагаас гадна хэрэгжилт нь ямар байх вэ гэдэг асуулт улам хурцаар тавигдаж байна.

Элчин сайд Бuanган энэ жил зарим байгууллагын зөвшөөрлийг хангалттай үндэслэлгүйгээр цуцалсан, мөн заримыг ердийн шалгалтаас илүү нарийн хяналтад хамруулсан тохиолдол гарсныг тэмдэглэв. Ийм ялгаатай хандлага нь зөвшөөрөл, хяналт “тэгш” хэрэгжиж байгаа эсэх талаарх эргэлзээг нэмэгдүүлдэг. Түүнчлэн шашны байгууллагуудын хувьд үйл ажиллагаагаа тогтвортой үргэлжлүүлэх, эрх зүйн тодорхой байдалд найдах асуудал эндээс шууд босч ирнэ.

АНУ-ын Элчин сайдын яам зөвшөөрлийн тэгш хэрэгжилтийг шаардах нөлөөллийн ажлаа үргэлжлүүлж, асуудлыг Улаанбаатар болон Вашингтонд өндөр түвшинд тавина гэж мэдэгдлээ. Хэрэв зөвшөөрөл, хяналтын тэгш бус хэрэгжилт үргэлжилбэл иргэний эрхийн маргаан, дипломат яриа хэлэлцээ идэвхжих эрсдэлтэй гэх агуулга уулзалтын хүрээнд давхар хөндөгдсөн байна. Энэ нь асуудлыг дотоодын зохицуулалтын хүрээндээр хязгаарлагдахгүй, хоёр талын ярианы сэдэв болон тэлэх боломжтойг сануулж байгаа юм.

Мөн АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Рубио шашин шүтлэгийн эрх чөлөөг хамгаалахад АНУ-аас илүү анд нөхөр байхгүй гэж мэдэгдсэнийг эш татаж, байр сууриа тодотголоо. Талуудын хэлэлцүүлэг шашны эрх чөлөөг зарчмын хувьд баталгаажуулахын зэрэгцээ зөвшөөрөл олголт, хяналтын стандарт, тэгш хэрэгжилт дээр бодитой анхаарах шаардлагыг дахин гаргаж ирсэн нь энэ удаагийн уулзалтын гол өнгө аясыг тодорхойлсон байна.