АНУ-ын конгрессын гишүүн Хэйли Стивенс хүнд хөдөлмөр эрхэлдэг ажилчдын тэтгэврийн насыг бууруулах хуулийн төсөл өргөн барив

АНУ-ын Конгрессын гишүүн Хэйли Стивенс хүнд хөдөлмөр эрхэлдэг ажилчдын Social Security-ийн бүрэн тэтгэвэр авах насыг 60 болгон бууруулах “Blue Collar Social Security Fairness Act” нэртэй хуулийн төслийг өргөн барилаа. Одоогийн зохицуулалтаар Social Security тэтгэврийг 62 наснаас эхлэн авах боломжтой ч эрт авбал сарын тэтгэвэр буурдаг. 1960 оноос хойш төрсөн хүмүүсийн бүрэн тэтгэвэр авах нас 67 бөгөөд түүнээс цааш 70 хүртэл хойшлуулбал жил бүр 8 хувь нэмэгддэг. Стивенсийн санал нь биеийн хүч шаардсан ажил хийдэг хэсэг бүлэг тэтгэврээ “бүрэн”-ээр авах хүртэл удаан хүлээдэг гэж үзсэнтэй холбоотой.

Төслийн гол өөрчлөлт нь шалгуур хангасан хүнд хөдөлмөр эрхлэгчдэд 60 наснаас нь Social Security-ийн бүрэн тэтгэврийг авах боломж нээхээр тусгасанд оршино. Үүний тулд 15 оноо эсвэл 20 жил шаардлагатай. Хуульд зааснаар хүн заавал ажлын амьдралынхаа турш хүнд хөдөлмөр хийсэн байх албагүй, харин шалгуурт хамаарах жилүүдээр оноо цуглуулна. Ингэснээр ажлын замнал нь өөрчлөгдсөн, эсвэл тодорхой хугацаанд л хүнд нөхцөлтэй ажил хийсэн хүмүүсийн хувьд ч боломж үлдээхээр байна.

Шалгуурт багтах мэргэжлийн жагсаалтыг АНУ-ын Social Security Administration гаргаж, гурван жил тутам шинэчилнэ. “Хүнд хөдөлмөр”-ийн агуулгыг АНУ-ын Хөдөлмөрийн статистикийн товчоо авирах, хүнд юм өргөх, түлхэх, татах, удаан зогсох эсвэл алхах шаардлагатай ажил гэж тодорхойлдог. Тус байгууллагын мэдээлснээр иргэний ажиллах хүчний 39.1 хувь нь хүнд хөдөлмөр шаардсан ажлын байранд ажилладаг. Энэ хүрээ тэлэх тусам хуулийн төслийн бодит нөлөөлөл, хамрах хүрээ ч өргөн болох боломжтой гэсэн үг.

Онооны жингийн систем нь нас ахих тусам оноог өндөр тооцох байдлаар бүтээгдсэн байна. Тодруулбал 18–34 насны жил бүр 0.5, 35–44 насны жил бүр 1, 45–54 насны жил бүр 1.5, 55-аас дээш насны жил бүр 2 оноо тооцно. Ийм жинлэлтийн логик нь хөдөлмөрийн ачаалал нас нэмэгдэхийн хэрээр биед илүү хүнд тусдаг бодит нөхцөлийг тооцсон шийдэл гэж тайлбарлагдах боломжтой. Нөгөө талдаа шалгуурын нарийн тооцоолол нь хэн, ямар ажил эрхэлсэн хугацаагаар “хүнд хөдөлмөр” гэж тооцогдох вэ гэдэгт бодитой маргаан үүсгэж болзошгүй.

Стивенс төслийг танилцуулахдаа Мичиган мужийн ажилчдын нөхцөл байдлыг онцолсон. Тэрээр мэдэгдэлдээ “Гараараа хөдөлмөрлөж амьдардаг Мичиганы иргэд бие нь дийлэхээ болих хүртэл тэтгэвэр хүлээх ёсгүй” гэж хэлсэн байна. Мөн “Хөдөлмөрийн нэр төрийг үнэлэхийг хүсвэл биеийн хүчний ажилчдын тэтгэврийн насыг бууруулах хэрэгтэй” гэж мэдэгдсэн. Санаачлагчийн байр суурь нь хөдөлмөрийн нөхцөлийн ялгааг тэтгэврийн бодлогод тусгах шаардлагатай гэсэн улс төрийн мессежийг давхар агуулж байна.

Энэхүү санал нь Social Security-ийн тэтгэмжийн санхүүжилтийн хугацаа тулж, цаашид нийтлэг таналт хийх эрсдэл яригдаж буй үед гарч ирсэн нь анхаарал татаж байна. Тэтгэврийн насыг бууруулах нь хүртээмжийг нэмэгдүүлэх давуу талтай ч бодлогын хэлэлцүүлэг нь санхүүжилтийн дарамттай зэрэгцэн явагдах төлөвтэй. Одоогоор төслийн цаашдын хэлэлцүүлэг хэрхэн өрнөх, ямар хүрээнд дэмжлэг авах нь тодорхойгүй хэвээр байна.