АНУ-ын шүүгч Гаутам Аданигийн авлига, залилангийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, Хууль зүйн яамны шийдвэрийг шүүмжлэв

АНУ-ын Дүүргийн шүүгч Николас Гарауфис Гаутам Адани болон бусад долоон хүнийг холбогдуулсан авлига, залилангийн яллах дүгнэлтийг хэрэгсэхгүй болгосон ч, АНУ-ын Хууль зүйн яам яагаад хэргийг орхисон үйл явцад хүчтэй шүүмжлэл илэрхийллээ. Тэрээр шийдвэр гарсан явц дахь “зөрчил хэвийн бус байдал” нь “түгшүүр төрүүлж байна” гэж тэмдэглэсэн. Үүний зэрэгцээ хэрэгсэхгүй болгосныг шүүхийн үндэслэлийг зөвшөөрсөн мэтээр ойлгож болохгүй гэсэн байр суурийг давхар илэрхийлэв.

Энэхүү хэрэгт Аданиг 2024 онд Энэтхэгийн албан тушаалтнуудад 250 сая ам.доллароос давсан авлига өгсөн, хөрөнгө оруулагчдыг төөрөгдүүлсэн гэж буруутгасан гэж мэдээлсэн. Харин шүүгчийн бичсэнээр, Хууль зүйн яамны хэрэг хаясан тайлбар, ялангуяа дотоод үнэлгээ, зөвшилцлийн өнгө аясыг дагуулсан шийдвэр гаргалт нь ил тод, нотолгоонд тулгуурласан мэт харагдаагүй байна. Гарауфис энэ удаад яллах дүгнэлтийг хүчингүй болгосон ч, прокурорын байгууллагын шийдвэрийн логик, нотлох баримтад хандах хандлагад асуултын тэмдэг тавьсан нь анхаарал татав.

Шүүгч Тэргүүн орлогч дэд ерөнхий прокурор Трент МакКоттерын үүргийг онцолж, түүний байр суурь нэг хүний дүгнэлт олон байгууллагын мэргэжлийн саналтай зөрсөн мэт ойлголт төрүүлж байна гэж бичив. Гарауфисын хэлснээр, “МакКоттер холбооны олон байгууллагын тоо томшгүй албан тушаалтнуудын мэргэжлийн саналыг хойш тавьж, өөрийн ганц дүгнэлтээр сольсон мэт харагдаж байна.” Түүнчлэн МакКоттер уг мөрдөн шалгалтыг гадаад асуудал давамгай гэж үзэн, яллах дүгнэлтэд Энэтхэг гэдэг үг 226 удаа гарсныг баримт болгон дурдсан байна. Харин шүүгч АНУ-тай холбоотой нэр томьёо 218 удаа гарсныг сануулж, үгийн тооллогоор дүгнэлт хийх нь үндэслэл сул гэж няцаажээ.

Шүүхийн баримт бичигт МакКоттерын захидал хэд хэдэн тохиолдолд хангалттай бодит мэдээлэлгүй, мөн хүргүүлсэн материалын жинхэнэ эсэхтэй холбоотой эргэлзээ байгааг онцолсон. Гарауфис “хэд хэдэн тохиолдолд хангалттай бодит мэдээлэл” дутуу байна гэж шууд тэмдэглэсэн нь Хууль зүйн яамны доторх шийдвэр гаргалтын хяналтын асуудлыг илүү тодруулж байна. Нөгөө талд, шүүгч Аданигийн АНУ-д 10 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт амласан нь Хууль зүйн яамны шийдвэрт нөлөөлөөгүй гэж үзсэн ч, хэрэгсэхгүй болгосныг засгийн газрын алхмыг зөвтгөсөн дохио гэж ойлгож болохгүй гэдгийг тодорхой болгожээ. Адани “АНУ-ын шүүхийн шийдвэрийг даруу төлөвөөр хүлээн авч, шүүхийн үйл явцыг гүнээ хүндэтгэж байна” гэж мэдэгдсэн байна.

Эрх зүйн эрсдэлийн хувьд Adani Group-тэй холбоотой өмнөх асуудлууд тодорхой хэмжээнд намжсан дүр зураг байна. Тухайлбал, АНУ-ын Үнэт цаас, биржийн хорооноос гаргасан иргэний залилангийн хэргийг удирдлагууд нийлээд 18 сая ам.доллараар зохицуулж, гадаад хөрөнгийн хяналтын албатай холбоотой хоригийн шалгалтыг 275 сая ам.доллараар шийдвэрлэсэн нь компанийн эргэлзээг хэсэгчлэн бууруулсан гэж үзэж болохоор байна. Үүн дээр нэмээд Adani Group өнгөрсөн сард нийтдээ бараг 15 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалтын амлалтууд зарлаж, хувьцаа гаргах төлөвлөгөөгөө 50 хувиар нэмэгдүүлэн 1.6 тэрбум ам.доллар болгосон нь зах зээлийн сонирхол сэргэсэн дохио болсон.

Гэхдээ энэ удаагийн шийдвэр компанийн талд шууд “цэвэр хуудас” нээж өгсөнөөс илүүтэй, АНУ-ын Хууль зүйн яаманд шийдвэрийн үндэслэл, баримтын чанар, байгууллага хоорондын дүгнэлтийг хэрхэн нэгтгэн дүгнэсэн талаар хяналтын дарамт нэмэхээр байна. Гарауфисын илэрхийлсэн түгшүүр нь хэрэг өөрөө хаагдсан ч, хаахдаа ямар шалгуураар, ямар нотолгоонд тулгуурласан бэ гэдэг асуулт нээлттэй үлдсэнийг санууллаа. Ийм нөхцөлд Adani Group-ийн эрх зүйн тодорхойгүй байдал саарах боломжтой ч, Вашингтоны түвшинд тайлбар нэхэх дуу хоолой сулрахгүй байх магадлалтай байна.