АНУ-ын улаанбурханы дэгдэлт юуг харуулж байна вэ?

Пан Америкийн эрүүл мэндийн байгууллагын арваннэгдүгээр сарын дунд үеийн хяналтаар АНУ улаанбурханыг устгасан статусаа алдах төлөвтэй байна. Тус улсад хэдэн арван жил дарагдсан өвчин дахин дэгдэж, энэ онд улсын хэмжээнд 4,400 гаруй тохиолдол, наад зах нь гурван нас баралт бүртгэгджээ. Энэ нь зөвхөн улаанбурханы тархалтыг бус, нийтийн эрүүл мэндийн хамгаалалтын тогтолцоо хэр эмзэг болсныг харуулж байна. Дархлаажуулалт буурсан нөхцөлд өмнө нь хяналтад байсан өвчин дахин тогтмол эргэлтэд орох эрсдэл нэмэгдэж байна.

2025–2026 оны хичээлийн жилд цэцэрлэгийн хүүхдүүдийн улаанбурхан, гахайн хавдар, улаануудын вакцины хамрагдалт 92.4 хувь болжээ. Үүний зэрэгцээ 280,000 хүүхэд бүрэн тунгаа аваагүй байна. Муж, нутаг дэвсгэрийн эрүүл мэндийн байгууллагуудын мэдээллээс үзэхэд АНУ-ын 67 хувийн тойрог, харьяаллын бүсэд вакцинжуулалтын түвшин 95 хувиас доогуур байгаа нь хамгаалалтын жигд бус байдлыг илтгэнэ. Нэг хэсэгт гарсан цоорхой нь бусад бүсэд өвчин нэвтрэх, улмаар эмнэлгийн ачаалал болон урт хугацааны нас баралтын эрсдэлийг нэмэгдүүлэх нөхцөл болж болно.

Стэнфордын их сургууль болон бусад байгууллагын судлаачдын ЖАМА сэтгүүлд нийтэлсэн загварын тооцоогоор одоогийн түвшин хадгалагдвал улаанбурхан 25 жилийн хугацаанд 851,300 тохиолдол үүсгэж болзошгүй байна. Энэ нь өнөөгийн дэгдэлтийг түр зуурын хэлбэлзэл гэж үзэхэд эрт байгааг харуулж байна. Канад 2025 онд 10 харьяаллын бүсийг хамарсан, 5,400 гаруй тохиолдолтой дэгдэлтийн дараа улаанбурханыг устгасан албан ёсны статусаа арваннэгдүгээр сард алдсан. Брауны их сургуулийн Нийгмийн эрүүл мэндийн сургуулийн Женнифер Нуззо улаанбурханыг “олон өөр эрсдэлийн нүүрсний уурхайн канар шувуу” хэмээн тодорхойлж, өвчнийг хянаж чадахгүй байгаа нь тухайн улсын талаар олон зүйлийг хэлж өгнө гэжээ.

Мэргэжилтнүүдийн анхааруулга зөвхөн вакцины тоон үзүүлэлтээр хязгаарлагдахгүй байна. Майкл Остерхолм үүнийг “бидний анхаарах ёстой боломжит ирээдүй” гэж үзэж байгаа бол Мэттью Кианг вакцин нь зөвхөн хамгаалалт бус, тодорхойгүй байдлыг багасгах боломж олгодог гэж хэлжээ. Өөрөөр хэлбэл, дархлаажуулалт нь өвчин гарсны дараа авах арга хэмжээнээс илүүтэйгээр эрсдэлийг урьдчилан бууруулах хэрэгсэл хэвээр байна. Маниша Жутанигийн хэлснээр, нийтийн эрүүл мэндийн гол зорилго бол урьдчилан сэргийлэлт юм.

АНУ-ын нөхцөл байдал энэ зорилгыг хэрэгжүүлэхэд гарч буй зөрүүг ил болгож байна. Хэрэв дархлаажуулалтын түвшин цаашид буурвал улаанбурхан дахин эндемик болж, тохиолдлын тоо болон нас баралтын эрсдэл урт хугацаанд өсөх боломжтой. Нуззогийн хэлсэнчлэн улаанбурханыг хянах чадвар нь тухайн улсын нийтийн эрүүл мэндийн тогтолцооны өргөн хүрээний төлөвийг илэрхийлдэг. Иймээс одоогийн дэгдэлт нь нэг өвчний асуудал бус, урьдчилан сэргийлэх тогтолцооны тогтвортой байдлыг шалгаж буй дохио болж байна.