АНУ зай хураагуурын нийлүүлэлтээ БНХАУ-аас салгахад $500 саяыг зарцуулна

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын засаг захиргаа зай хураагуурын дотоодын нийлүүлэлтийн сүлжээг бэхжүүлж, гадаад эх үүсвэрээс хамаарах хамаарлыг бууруулах 500 сая ам.долларын санхүүжилтийн багцаа зарлалаа. АНУ-ын Эрчим хүчний яам өнгөрсөн сарын 20-нд ашигт малтмал, материал боловсруулах, зай хураагуур үйлдвэрлэх болон дахин боловсруулах долоон төслийг санхүүжилтэд сонгожээ. Гэхдээ салбарын төлөөлөгчид, шинжээчдийн тооцоогоор энэ хөрөнгө Хятадын нийлүүлэлтийн сүлжээн дэх ноёрхлыг мэдэгдэхүйц сулруулахад шаардагдах хэмжээнээс бага гэж үзжээ.

Д.Трампын засаг захиргааны анхны багц Энэ удаагийн сонголт нь Д.Трампын засаг захиргааны үед дээрх хөтөлбөрүүдээс зарласан анхны багц боловч АНУ-ын Эрчим хүчний яамны зай хураагуурын материал боловсруулах, үйлдвэрлэх болон дахин боловсруулах хоёр хөтөлбөрийн нийт гурав дахь шат юм. Тус бүр 3 тэрбум ам.долларын санхүүжилттэй хоёр хөтөлбөрийг Байдены үед баталсан дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалт, ажлын байрны тухай хуулиар байгуулсан. Байдены засаг захиргаа АНУ-ын зай хураагуурын нийлүүлэлтийн сүлжээг өргөжүүлэхийг тэргүүлэх чиглэл болгож байсныг зай хураагуурын технологийн “Voya Energy” компанийн гүйцэтгэх захирал Ричард Ван онцлов. “Тэдгээр бодлогын олонх нь Трампын засаг захиргааны үед буцсан эсвэл өөрчлөгдсөн” гэж тэрбээр хэлсэн байна. Трампын засаг захиргаа цахилгаан автомашины холбооны татварын хөнгөлөлт болон автомашин, зай хураагуурт чиглэсэн бусад санхүүжилтийг зогсоосон. Цахилгаан автомашин нь дэлхийн зай хураагуурын технологийн хамгийн том зах зээл хэвээр байгаа үед бодлогын энэхүү өөрчлөлт хэрэгжиж байна.

БНХАУ-ын ноёрхол боловсруулалтад төвлөрчээ Хятад улс графит зэрэг зай хураагуурт ашигладаг хэд хэдэн чухал ашигт малтмалын гол нийлүүлэгч төдийгүй боловсруулах шатанд хамгийн хүчтэй байр суурь эзэлж байна. Олон улсын эрчим хүчний агентлагийн тооцоогоор тус улс өнгөрсөн онд дэлхийн цахилгаан автомашины катодын идэвхтэй материалын 85 орчим, анодын идэвхтэй материалын 90-ээс дээш, зайны “эс”-ийн 80-аас дээш хувийг үйлдвэрлэжээ. Түүхий эд цэвэршүүлэхээс эхлээд эд анги, зайны эс болон эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх хүртэлх шат Хятадад нягт төвлөрсөн байна. “Хятадтай адил нийлүүлэлтийн бүх шатыг хамарсан үйлдвэрлэлийн хэмжээнд хүрэхэд хэдэн арван жил, хэдэн арван тэрбум, бүр хэдэн зуун тэрбум ам.доллар шаардлагатай” гэж “Sino Auto Insights”-ийн үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирал Ту Ли мэдэгдэв. “Бидэнд хэдэн арван жил байхгүй. Өрсөлдөх чадвартай болохын тулд тав, зургаа, долоон жил л байна” гэж тэрбээр нэмж хэлжээ. Хятад өнгөрсөн онд газрын ховор элемент, чухал ашигт малтмал, боловсруулах тоног төхөөрөмж болон холбогдох технологид экспортын хяналтаа өргөжүүлсэн. Тухайлбал, аравдугаар сард газрын ховор элемент үйлдвэрлэх, боловсруулах зарим тоног төхөөрөмж болон технологийг экспортын зөвшөөрлийн тогтолцоонд хамруулсан байна. Харин Олон улсын эрчим хүчний агентлагийн мэдээллээр зай хураагуурын материалд хамаарах аравдугаар сарын зарим өргөтгөсөн хязгаарлалтыг нэг жилээр түдгэлзүүлжээ

Цахиуран анод ба давсат уснаас гаргах лити Санхүүжилтэд сонгосон төслүүд Хятадын давамгайлсан боловсруулах болон материалын үйлдвэрлэлийн шатанд чиглэж байна. “Coreshell Technologies” 50 сая ам.долларын холбооны санхүүжилтээр дотоодын металлургийн цахиур ашигласан анодын электрод болон лити-ионы зайны эд анги үйлдвэрлэх хүчин чадал байгуулна. Төсөл импортын графитыг дотоодын цахиураар орлуулахын зэрэгцээ хуурай бүрэлттэй катодын технологи ашиглан өртгийг бууруулж, аюулгүй байдлыг сайжруулах зорилготой. “Lilac Solutions”-ийн охин компани “Waterleaf P1 HoldCo” 100 сая ам.долларын холбооны санхүүжилтээр Юта муж дахь Их Давст нуурын зүүн хойд эрэгт лити олборлох, боловсруулах үйлдвэр байгуулна. Тус үйлдвэр давст уснаас зай хураагуурын зэрэглэлийн литигийн карбонат үйлдвэрлэж, боловсруулсан давст усыг нуурт буцаах бөгөөд усны цэвэр алдагдал гаргахгүй байхаар төлөвлөжээ. Төслийн эхний шат АНУ-ын одоогийн литигийн үйлдвэрлэлийг хоёр дахин нэмэгдүүлэх зорилготой. “Lilac Solutions”-ийн гүйцэтгэх захирал Раэф Силлигийн мэдээлснээр дэлхийн литигийн зах зээл 2015 оны 150 мянга орчим тонноос 2025 онд 1.5 сая тонн болж, 10 дахин тэлсэн. Өсөлтийн дийлэнхийг хатуу чулуулгийн уурхайгаас сподумен хэлбэрээр олборлосон лити бүрдүүлсэн бөгөөд сподумен боловсруулах үйл ажиллагааны 95 хувь Хятадад төвлөрдөг гэж тэрбээр тайлбарлав. “Манай технологийг ашиглавал үйлдвэрлэлийн талбай дээрээ зай хураагуурын зэрэглэлийн лити карбонат эсвэл гидроксид үйлдвэрлэнэ. Ингэснээр өнөөдөр Хятадын атганд байгаа боловсруулалтын чухал шатыг алгасана” гэж тэрбээр хэлсэн байна.

Үйлдвэрлэлийн хэмжээ хамгийн том сорилт Хятадад төвтэй “CATL” нь дэлхийн цахилгаан автомашин болон эрчим хүч хадгалах системийн хамгийн том зай хураагуур үйлдвэрлэгч юм. “Тэд технологи болон үйлдвэрлэлийн чадавхаараа дэлхийд асар их давуу тал бүрдүүлсэн. Өндөр орлоготойгоос гадна үйлдвэрлэл, нийлүүлэлтийн сүлжээний хүчирхэг чадавхынхаа ачаар мэдэгдэхүйц ашигтай ажилладаг дэлхийн цөөн зай хураагуур үйлдвэрлэгчийн нэг” гэж Ричард Ван онцоллоо. “АНУ-аас маш олон инновац гарч байна. Гэхдээ жижиг, шинэ компаниуд загвар бүтээгдэхүүн бүтээх нь нэг хэрэг, ижил чанараар сая сая нэгжийг давтан үйлдвэрлэх нь огт өөр асуудал” гэж Ту Ли хэлжээ. Олон улсын эрчим хүчний агентлаг АНУ зэрэг оронд нийлүүлэлтийн сүлжээний дунд шатанд хөрөнгө оруулалт хангалтгүй байгаа нь дэлхийн нийлүүлэлтийн аюулгүй байдалд өсөн нэмэгдэх эрсдэл учруулж байгааг анхааруулсан удаатай.

Эрэлт өсч, хөрөнгө оруулалт хумигдав Хятадын гибрид, цэвэр цахилгаан болон явалтын зай сунгагчтай цахилгаан автомашиныг хамарсан шинэ эрчим хүчний автомашинууд энэ оны долоодугаар сард тус улсын шинэ автомашины борлуулалтын 65 хувийг бүрдүүлсэн. Харин АНУ-д гибрид, цэвэр цахилгаан болон залгадаг гибрид автомашины нийлбэр хувь 2026 оны хоёрдугаар улиралд шинэ хөнгөн автомашины борлуулалтын 24 хувьд хүрсэн нь өмнөх оны мөн үеийн 22 хувиас өссөн үзүүлэлт юм.

АНУ-д 2025 онд 16.3 сая орчим шинэ автомашин борлуулсан бол Хятадын борлуулалт 23.7 саяд хүрсэн. “Voya Energy”-ийн Ричард Ван “АНУ цахилгаан автомашины хөгжлөө сааруулж байх үед Хятад энэ салбарт давамгайлж байна. Ийм нөхцөл АНУ-ын автомашин үйлдвэрлэгчдийн дэлхийн зах зээлд өрсөлдөх чадварыг эрсдэлд оруулж, Хятад дэлхийн өсөлтийн дийлэнхийг эзлэх боломжийг нэмэгдүүлж байна” гэж мэдэгдэв. “Atlas Public Policy”-ийн энэ оны хоёрдугаар улирлын эцсийн нийтэлсэн тооцоогоор 2025 оны нэгдүгээр сараас хойш цуцлагдсан зай хураагуурын төслүүдийн зарласан хөрөнгө оруулалт 22.7 тэрбум ам.долларт хүрчээ.

АНУ-ын нийтийн үйлчилгээний хэмжээний зай хураагуурын суурилагдсан хүчин чадал сүүлийн гурван жилд жилд дунджаар 70 хувиар өссөн. Энэ оны эцэст хүчин чадал 43.6 гигаватт байсан бол эхний зургаан сард 8.3 гигаваттаар нэмэгдэж, бараг 52 гигаваттад хүрчээ. Тиймээс эх бичвэрт дурдсан 70 хувь нь эрэлтийн бус, суурилагдсан хүчин чадлын өсөлт юм.

Цахилгаан автомашин 2025 онд дэлхийн лити-ионы зай хураагуурын нийт ашиглалтын 70-аас дээш хувийг бүрдүүлсэн ч 2024 оны бараг 80 хувиас буурчээ. “Хэдийгээр эхний шатандаа байгаа ч зөв чиглэлд хийсэн алхам гэж мэргэжилтнүүд онцолж байна.