Ажлын байранд хиймэл оюуны эвгүй 'гажиг' харилцаа өдөөн, бүтээмж ба итгэлийг зэрэг ганхуулж байна

Ажлын байранд хиймэл оюун орж ирэхийн хэрээр багийн доторх харилцаа нэг л эвгүй болж, бухимдал, үл ойлголцол хурцдаж байгааг CNBC Make It ажилчид, удирдлагуудаас авсан ярилцлагуудаар онцолжээ. 2022 онд ChatGPT олон нийтэд нэвтэрснээс хойш олон хүн бодлого, сургалтгүйгээр хиймэл оюуныг ажлын урсгалдаа туршсаар ирсэн нь энэ маргааны суурь болсон байна. Зарим нь “би үнэхээр тэдний орон нутгийн илтгэл, арга хэмжээг хайж үзээд очоод уулзчих уу гэж хүртэл бодсон” гэж хүртэл хэлж байгаа нь асуудал зөвхөн технологи биш, харин хамтын ажиллагааны итгэл дээр тулж ирснийг харуулна.

CNBC болон SurveyMonkey-ийн улирлын судалгаагаар ажилчдын бараг тал нь хиймэл оюуныг долоо хоногт нэгээс өдөрт олон удаа ашигладаг гэж хариулсан байна. Нийт 1,686 ажилтан оролцсон тус судалгаанд 84% нь хиймэл оюуны талаар албан ёсны сургалтгүй, өөрөө сурсан гэжээ. Мөн 55% нь ажил олгогч байгууллагадаа хиймэл оюуны албан бодлого байхгүй гэж хариулсан нь хэрэглээ хурдацтай өсөж байгаатай харьцуулахад байгууллагын дэг, ойлголт хоцорч явааг илтгэнэ. Ийм зөрүүтэй үед “би ямар ч өдөр эмх замбараагүй хүнтэй ажиллахыг роботоос илүүд үзнэ” гэх мэдрэмж ч энгийн үзэгдэл болж эхэлж байна.

Хиймэл оюун ашигласан нь ажлын үнэлэмж, гавьяа оноолтод хүртэл сөргөөр тусах вий гэсэн болгоомжлол нэмэгдэж байна. Atlassian-ийн 1,000 АНУ-ын ажилтныг хамарсан туршилтаар хиймэл оюун ашигласан гэж хэлсэн хүмүүсийг залхуу мэтээр хүлээн авч, томоохон төсөлд сонгогдох магадлал буурч болзошгүйг харуулжээ. Зарим ажилчдын хувьд энэ нь “нуругыг тань жаахан хөшөөчихдөг, тэгээд ‘Үгүй ээ, би үнэхээр ажилласан’ гэж бодогдоод, гавьяагаа авахыг хүсдэг” гэх түгшүүртэй шууд холбоотой. Хүмүүс хиймэл оюуныг ашиглахаас илүүтэй нуух, эсвэл эсрэгээр нь “AI-д түлхэх” маягаар бүхнийг машин руу чихэх хандлага зэрэгцэн бий болох эрсдэлтэй.

Агуулгын чанарын асуудал бүр томоор яригдаж байна. BetterUp болон Стэнфордын Нийгмийн сүлжээний лабораторийн 2025 оны есдүгээр сарын судалгаагаар АНУ-ын оффисын ажилтнуудын 40% нь “workslop” буюу өнгөлөг ч утгагүй AI-генерацтай материалыг авч, алдааг засахад нэмэлт цаг зарцуулдаг гэжээ. Судлаачид энэ “workslop” нь бизнесийн бүтээмжид олон сая ам.долларын алдагдал дагуулах эрсдэлтэй гэж дүгнэсэн байна. Түүнчлэн 8thirtyfour компанийн үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирал Ким Боуд гэрээт ажилтны илгээсэн контент AI-гаар үүссэн мэт харагдсан тул “би бүх агуулгыг нэг бүрчлэн дахин бичсэн” гэж хэлээд, 10,000 ам.долларын алдагдал хүлээснээ ярьжээ.

Дотоод харилцаа, хувийн мэдээллийн эрсдэл ч нэг дор хурцаар гарч ирж байна. Вашингтон хотын архитектурын компанид Microsoft-ийн Copilot ашиглаж эхэлснээр уулзалт бүрт AI тэмдэглэл хөтлөгч автоматаар нэмэгдэж, бичлэгийн хуулбар урилгатай бүх хүнд илгээгдсэн нь хүний нөөцийн хэд хэдэн яаралтай асуудал үүсгэсэн гэж хүний нөөцийн захирал Аура Телман мэдээлжээ. Тэрээр одоо тэмдэглэл хөтлөгчийг зөвхөн бүх оролцогч зөвшөөрсөн тохиолдолд нэмэх журам тогтоож, ажилчдаа өөрсдөө тэмдэглэл хөтлөхийг уриалдаг болсон байна. “Ихэнхдээ төлөвлөөгүй илүү эмзэг мэдээлэл рүү орчихдог”, “хуулбар бичвэрүүдэд нөхцөл байдал дутуу байдаг” гэх тайлбар нь технологи зөв ажилласан ч байгууллагын нөхцөл, зөвшөөрөл, хүрээлэл буруу байж болдгийг сануулна.

Эдийн засгийн түвшинд ч хүлээлт, бодит байдал хоёрын зөрүү тодорсоор. Gartner-ын тавдугаар сарын тайланд ажилтнаа цомхотгон хиймэл оюунд хөрөнгө оруулсан зарим бизнес хүлээгдсэн өгөөжийг хараахан аваагүй гэж тэмдэглэжээ. Massachusetts Institute of Technology-ийн судлаачдын 2025 оны тайлангаар байгууллагуудын 95% нь генератив хиймэл оюунд 30–40 тэрбум ам.доллар зарцуулсан ч өгөөж тэг гэж мэдээлсэн байна. Үүний зэрэгцээ BetterUp Labs, Стэнфордын Нийгмийн сүлжээний лаборатори, Оксфордын их сургуулийн Saïd Business School-ын 4 дүгээр сард нийтэлсэн судалгаагаар удирдлага хөгжлийн яриаг хиймэл оюноор орлуулбал ажлаас гарах хүсэл 29%-иар, туйлдалт 26%-иар өсөж, багийн зохицол 12%-иар буурдаг гэжээ.

Ажилчдын сэтгэлзүйн дарамт ч зөөллөөгүй байна. CNBC-ийн судалгаагаар ойролцоогоор 5 хүн тутмын 1 нь хиймэл оюун ажлын байрны аюулгүй байдалд нь сөргөөр нөлөөлж байна гэж мэдэрчээ. Мөн 3 хүн тутмын 1 нь хиймэл оюуны нөлөөгөөр хөдөлмөрийн зах зээлийн өнөөгийн төлөвт илүү гутранги хандлагатай болсон гэж хариулсан байна. 2 дугаар сарын Gallup-ын 23,717 хүнийг хамарсан судалгаагаар хиймэл оюун нэвтрүүлсэн байгууллагуудын ажилчдын ойролцоогоор тал нь сүүлийн нэг жилд ажлын соёл өөрчлөгдсөн гэж үзсэн бөгөөд муудсан 25%, сайжирсан 24% гэж хуваагджээ. Ийм нөхцөлд асуудлын гол нь ямар хэрэгсэл сонгосон биш, харин бодлого, сургалт, зөвшөөрлийн соёл, хүний хийдэг ажлын үнэлэмжийг нэг мөр ойлгуулж чадсан эсэх дээр л бууж байна.