Бэлчээрийн ургамлын ургалт зуны дунд үе хүртэл сайжирсан ч наймдугаар сарын сүүлээр сайн үнэлгээтэй нутгийн хувь буурав

2026 оны зуны хугацаанд бэлчээрийн ургамлын ургалт 6 дугаар сарын эхэн үеэс 8 дугаар сарын дунд үе хүртэл аажмаар сайжирсан байна. Зуншлагын байдлыг “ихэнх нутгаар хэвийн” гэж тэмдэглэсэн ч наймдугаар сарын сүүлээр сайн үнэлгээтэй нутгийн эзлэх хувь тодорхой хэмжээгээр буурсан нь анхаарал татаж байна. Ийнхүү зуны дунд үе хүртэл ажиглагдсан сэргэх хандлага намрын өмнөхөн саарснаар мал аж ахуйн бүсүүдийн эрсдэлийн зураглал дахин өөрчлөгдөх нөхцөл бүрдэв.

Наймдугаар сарын сүүлчийн байдлаар бэлчээрийн ургамлын ургалт нийт нутгийн 50 гаруй хувьд сайн түвшинд хүрсэн гэж мэдээлжээ. Үүнтэй зэрэгцэн нийт нутгийн 30 гаруй хувь нь дунд, 10 орчим хувь нь муу үнэлгээтэй байв. Сайн үнэлгээ давамгай байгаа нь ерөнхий дүр зурагт эерэг мэт харагдавч, “сайн” ангилалтай нутгийн эзлэх хувь сүүлчийн шатанд буурсан нь бодит нөхцөл жигд биш байгааг илтгэнэ. Ялангуяа улирлын төгсгөл рүү шилжих үед ургамлын ургалтын тогтвортой байдал сулрах нь бэлчээр ашиглалтад шууд нөлөөлөх эрсдэлтэй.

Ургамлын ургалт муу байсан нутгууд нь гол төлөв говь, тал хээрийн бүсэд төвлөрсөн байна. Энэ нь бүс нутгийн хэв шинжээс шалтгаалсан эмзэг байдлыг давхар харуулж байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, нэг хэсэгт “сайн” үнэлгээ хадгалагдсан ч муу үнэлгээтэй голомтууд тодорхой бүсүүдэд бөөгнөрөх хандлага үргэлжилжээ. Ийм нөхцөлд бэлчээрийн нөөцийн хүртээмж, отор нүүдлийн ачаалал, усан хангамжийн зохицуулалт зэрэг асуудал зэрэгцэн хурцаддаг.

Өмнөх жилийн мөн үетэй харьцуулахад төв болон зүүн аймгуудын зарим суманд ургац нэмэгдсэн гэж дурдсан байна. Харин баруун болон говийн ихэнх хэсэгт үзүүлэлт буурсан нь газар нутгийн ялгааг улам тодруулж байна. Нэг ёсондоо, нийт дүнгээрээ “дунджаас дээш” мэт харагдах үзүүлэлт дотор бүсүүдийн хоорондын зөрүү том хэвээр үлдэж, эрсдэлийн төвүүд баруун, говийн чиглэлд хадгалагдсан дүр зураг ажиглагдав. Энэ ялгаа нь намаржилтын эхний үе шатанд мал сүргийн суурь тэжээлийн хүрэлцээ, бэлчээрийн даацад өөр өөр дарамт үүсгэхээр байна.

Цаг уурын хувьд энэ зун хур тунадас олон жилийн дунджийн орчим болон түүнээс ахиу, агаарын температур олон жилийн дунджаас 1.1–3.8°С-аар дулаан байсан гэж тэмдэглэв. Дулаарал, хур тунадасны зохистой нийлбэр нь ерөнхийдөө ургамлын ургалтад таатай нөлөөлж, ихэнх нутгаар зуншлага хэвийн байхад дэмжлэг болсон байна. Гэхдээ ийм суурь нөхцөл байсаар атал наймдугаар сарын сүүлээр сайн үнэлгээтэй нутгийн хувь буурсан нь богино хугацаанд нөхцөл эргэх боломжтойг сануулж байна. Тиймээс бүсчилсэн зураглалд тулгуурлан орон нутгийн түвшинд бэлэн байдлыг үнэлэх шаардлага улам нэмэгдэнэ.

Цаашид зудын эрсдэл, хадлан тэжээлийн бэлтгэлийн ачаалал нэмэгдэх төлөвтэй тул эрт төлөвлөлт шаардлагатай гэж мэдээлэлд онцолжээ. Бэлчээрийн ургалтын үнэлгээ “сайн” хэвээр байгаа хэсэг ч улирлын төгсгөлд буурч эхэлсэн тул малчид, орон нутаг эрсдэлийг намаржилтаас өмнө тооцоолж, бэлтгэл ажлаа уялдуулах шаардлагатай болох нь байна. Өндөрлөг, хээр тал, говийн бүсүүдийн ялгааг нэг хэмжүүрээр дүгнэх боломжгүй учраас нутгийн онцлогт тохируулсан зохицуулалт илүү үр дүнтэй. Намрын өмнөх энэ зураглал нь зуншлагын эерэг нөлөөг хадгалж үлдэхээс гадна өвөлжилтийн дарамтыг бууруулах бодит шийдвэрүүдийг яаралтай хэлэлцэх дохио болж байна.