БНХАУ чинээлэг иргэдийнхээ оффшор хөрөнгөд ногдуулах татварын зохицуулалтаа улам чангатгаж эхэллээ

БНХАУ чинээлэг иргэдийнхээ гадаадад байршуулсан хөрөнгө, орлогын татварын хяналтыг эрчимжүүлж эхэлсэн нь илүү өргөн хүрээтэй шинэчлэлийн эхлэл байж болзошгүй гэж шинжээчид үзэж байна. Үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлийн уналт орон нутгийн засаг захиргааны газрын борлуулалтын орлогыг бууруулсан энэ үед Бээжин төсвийн шинэ эх үүсвэр эрэлхийлэхийн зэрэгцээ хөрөнгийн гадагшлах урсгалыг хязгаарлахыг зорьж байна.

Их Британийн санхүүгийн “Barclays” банкны захирал Инкэ Жоу сүүлийн арга хэмжээнүүдийг хил дамнасан хөрөнгийн хяналтыг чангатгах “эхний алхмууд байж болзошгүй” гэж үзжээ.

Түүний тайлбарласнаар цаашид экспортын орлогыг гадаадад хадгалсан хөрөнгө, хилийн чанад дахь хөрөнгө оруулалт болон хөдөлмөрийн орлогыг татварын хяналтад илүү өргөн хамруулах боломжтой. Урт хугацаанд өв залгамжлалын татвар нэвтрүүлэх асуудал ч яригдаж болзошгүй байна.

АНУ, Их Британи, Япон болон Европын томоохон эдийн засгуудаас ялгаатай нь БНХАУ өв залгамжлал болон бэлэглэлийн татваргүй бөгөөд хувь хүний орлого, капитал, хөрөнгөтэй холбоотой татвараас харьцангуй бага орлого бүрдүүлдэг гэж “Bank of America Research” мэдээлэв.

“Bank of America”-ийн шинжээчдийн үзэж буйгаар чинээлэг өрхүүдийн гадаад дахь хүүгийн орлого, цалин болон үл хөдлөх хөрөнгийн хөрөнгийн өсөлтийн орлого дараагийн шатанд татварын хяналтад хамрагдах боломжтой. Мөн гадаадын үл хөдлөх хөрөнгө, хувьцаа, тогтмол орлоготой үнэт цаас болон үнэт металлаас олсон өгөөжийг хамруулах хүрээнд хяналт өргөжиж болзошгүй гэж Жоу үзжээ.

Төсвийн орлого буурч, хөрөнгө гадагшлах урсгал нэмэгдэв

Бээжингийн татварын бодлого энэ онд богино хугацаанд эрчимжлээ. Тавдугаар сараас Хонконгийн банк, брокерын компаниуд эх газрын Хятадын харилцагчдын гадаадын хувьцаанд хөрөнгө оруулах боломжийг хязгаарлаж эхэлсэн бол долдугаар сард гадаадын трастын орлогод 20 хувийн татвар ногдуулжээ.

Мөн Хятадын иргэдийн гадаадад эзэмшдэг даатгалын бүтээгдэхүүний орлого болон хилийн чанадад олсон цалинг татварт хамруулж эхэлсэн талаар мэдээлсэн байна.

Татварын шинэ эх үүсвэр эрэлхийлэх гол шалтгаануудын нэг нь орон нутгийн засаг захиргааны санхүүгийн нөхцөл юм. “Barclays”-ийн тооцоолсноор БНХАУ-ын Засгийн газрын орлого 2021 онд ДНБ-ий 26 хувьтай тэнцэж байсан бол 2025 онд 20 орчим хувь болж буурчээ. Харин төсвийн зарлага мөн хугацаанд ДНБ-ий 31 хувиас 29 хувь болж бага зэрэг буурсан байна.

АНУ-ын судалгааны “Brookings Institution”-ийн ахлах судлаач Кайл Чан орон нутгийн засаг захиргаад төсвийн хүндрэлтэй тулгарч байгаа учраас орлогын шинэ эх үүсвэр шаардлагатай болсныг онцлов.

Үүний зэрэгцээ хөрөнгийн гадагшлах урсгал эрчимжжээ. Жоугийн тооцоолсноор 2025 онд БНХАУ-аас гарсан хөрөнгийн цэвэр урсгал 780 тэрбум ам.долларт хүрсэн нь 2015 оны 630 орчим тэрбум ам.долларын өмнөх оргилоос давсан үзүүлэлт болов.

Шийдвэр Хонконг, Сингапурт нөлөөлөх үү?

Хонконг болон Сингапур нь Хятадын чинээлэг иргэдийн хөрөнгө байршуулах гол санхүүгийн төвүүдийн нэг бөгөөд Хонконгийн траст, хөрөнгө удирдлагын салбар эх газрын Хятадын хөрөнгөд ихээхэн түшиглэдэг.

Аудит, зөвлөх үйлчилгээний “KPMG”-ийн судалгаагаар БНХАУ-ын нэн чинээлэг иргэдийн талаас илүү хувь нь хөрөнгөө удирдахдаа гадаадын гэр бүлийн траст ашигладаг. Тэдгээрт байршуулсан хөрөнгө хэдэн зуун тэрбум ам.доллароор хэмжигдэж байна.

Сингапурт төвтэй хуулийн “Bayfront Law” компанийн захирал Райан Лин Бээжин гадаад хөрөнгийг идэвхгүй хянадаг тогтолцооноос дэлхийн хэмжээнд олсон орлогыг татварын хамрах хүрээнд авч үзэх чиглэл рүү шилжиж байна гэж тайлбарлав.

Татварын хяналт чангарах нь Бээжингийн хөрөнгө оруулалтын капиталыг дотоодод хадгалах бодлоготой мөн уялдаж байна. Эрсдэлийн судалгааны “Eurasia Group”-ийн Хятад хариуцсан захирал Дан Вангийн үзэж буйгаар дотоодын хөрөнгийн зах зээлийг технологийн инновацын санхүүжилтийн томоохон эх үүсвэр болгох зорилгод уг бодлого дэмжлэг үзүүлнэ.

“Bank of America”-ийн тооцоогоор БНХАУ-ын татварын орлого 2024 онд ДНБ-ий 19.5 хувьтай тэнцсэн бол OECD-ийн орнуудын дундаж 34 хувь байжээ.

“Brookings Institution”-ийн Кайл Чаны тайлбарласнаар сүүлийн арга хэмжээнүүд БНХАУ-ын чинээлэг иргэдэд хөрөнгөө эх газрын Хятадад хадгалах дохио өгч байна. Өмнө нь төдийлөн хатуу хянадаггүй байсан гадаад хөрөнгө, орлогыг татварын байгууллагууд илүү нухацтай авч үзэх болжээ.