Ботсвана тусгаар тогтнолын баярын зоогт заан агнах зөвшөөрөл олгосонд байгаль хамгаалагчид эсэргүүцэв

Ботсвана улс Их Британиас тусгаар тогтносны 60 жилийн ойг тэмдэглэж, Габороне хотод олон нийтэд нээлттэй арга хэмжээнүүд зохион байгуулж байгаа энэ үед “хүндэтгэлийн зоогийн зориулалтаар” 23 заан агнах зөвшөөрөл олгосон нь байгаль хамгаалагчдын хурц шүүмжлэлтэй тулгарлаа. Орон нутгийн хэвлэлүүдийн мэдээлснээр зааны махыг тусгаар тогтнолын өдрийн уламжлалт баярын зоогт ашиглахаар төлөвлөсөн байна. Лхагва гарагийн өглөөний байдлаар хэд нь агнагдсан нь тодорхойгүй байв.

Зөвшөөрөл Ботсвана улсын Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яамнаас гарсан бөгөөд 23 зааныг улсын найман мужаас агнахаар хуваарилжээ. Ботсванад 130,000 гаруй заан байдаг бөгөөд хүн-зэрлэг амьтны зөрчилтэй холбоотой гомдол олон жил үргэлжилж ирсэн нь ийм шийдвэр гаргах үндэслэлүүдийн нэг гэж үздэг. Гэхдээ эсрэг тал нь баярын арга хэмжээний хүрээнд амьтан агнах нь байгаль хамгаалал, хууль сахиулалт, олон нийтийн эрүүл ахуйн эрсдэлийг зэрэг дагуулна гэж анхааруулж байна.

Заан Хамгаалах Нийгэмлэг уг зөвшөөрөл хууль бус ан агнуурыг өдөөх, байгаль хамгаалалд сөргөөр нөлөөлөх магадлалтайг онцолсон. Ботсванад ангийн махны эргэлтийг хатуу хянадаг, хүнсэнд хэрэглэх эрх нь ихэвчлэн хууль ёсны эх сурвалжаас хамаардаг гэж талууд ярьдаг ч энэ удаад түгээлтийн зохион байгуулалт өөрөө маргааны төвд орлоо. Чобе мужид сургуулийн байрны ойролцоо зааны сэг зэмээс иргэд мах хувааж авсан талаар мэдээлж, олон хүн нэг дор бөөгнөрөх, ариун цэврийн хүндрэл үүсэх эрсдэлийг хөндсөн байна.

Парламентын гишүүн Симасику Мапуланга үүнийг зохицуулах тодорхой санал гаргаж, олны бөөгнөрөл болон эрүүл ахуйн эрсдэлийг бууруулахын тулд 5 эсвэл 10 кг савлагаатай болгон боловсруулах хувилбар дэвшүүлжээ. Тэр “Хүнлэг чанар, шударга ёс, олон нийтийн эрүүл ахуйн үүднээс цаашдын хуваарилалтыг зохих ёсоор зохион байгуулахыг ангууч болон холбогдох удирдлагуудаас хүндэтгэлтэйгээр хүсэж байна” гэж бичсэн байна. Маргаан зөвхөн агнуурын зөвшөөрөл дээр тогтохгүй, баярын нэрийн дор махыг хэрхэн боловсруулж, тараах тухай практик асуудал руу тэлж байна.

Нөгөө талд Засгийн газрын байр суурь нь заан, хүн амьдардаг бүсүүдэд гарч буй зөрчил, мөн ан агнуурын орлогыг орон нутагт буцаан зарцуулж буй тайлантай холбогддог. Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд Винтер Ммолоци 2025 оны квотоос олсон 15.6 сая пулаг буюу 1.1 сая ам.долларыг заан амьдардаг бүсүүдэд зарцуулсан гэж парламентдаа тайлагнаж байсан. Гэвч хамгааллын байгууллагууд “квот” ба “орлого” гэсэн тооцооллоос гадна, сүргийн тогтвортой байдал, стрессийн нөлөөллийг илүү тодорхой авч үзэх шаардлагатай гэж үзэж байна.

Төлбөртэй заан агнуурыг ерөнхийлөгч асан Иан Хама 2014 онд хориглосон ч ерөнхийлөгч Моквееци Масиси таван жилийн дараа цуцалж, ерөнхийлөгч Дума Бокогийн үед үргэлжилж байгаа нь бодлогын савлагааг илтгэнэ. Үүн дээр Оайце Нава “Бууны дуунаас болж байнга нэг газраас нөгөө рүү нүүдэллэн шахагдсанаар заанууд өөрсдийн сүргийн бүтэц, зохион байгуулалтаа алдаж байна” гэж анхаарууллаа. Тусгаар тогтнолын ойг тэмдэглэж буй улс орны хувьд баярын ширээний бэлтгэл нэг талдаа, харин байгаль хамгаалал, хууль бус ан агнуур, түгээлтийн зохион байгуулалттай холбоотой асуултууд нөгөө талдаа зэрэгцэн хурцдаж байна.