Бразил стратегийн ач холбогдолтой эрдсийн салбарт гадаад хөрөнгө татахын зэрэгцээ төрийн хяналтыг чангатгана

Бразилийн Холбооны Сенат чухал болон стратегийн ашигт малтмалын үндэсний бодлого байгуулах хуулийг өнгөрсөн долоо хоногт баталж, Ерөнхийлөгч Луис Инасиу Лула да Силвад өргөн барив. Хууль нь гадаад хөрөнгө оруулалт татахын зэрэгцээ нийлүүлэлтийн сүлжээ, өмчлөл, экспортын урсгал дээр төрийн хяналтыг нэг түвшин чангаруулах дохио болж байна. Ялангуяа газрын ховор элемент зэрэг стратегийн ач холбогдолтой түүхий эдийн эрэлт нэмэгдэж байгаа үед энэхүү алхам нь зах зээлд олон мессеж давхар өгч байна.

Шинэ зохицуулалтаар Ерөнхийлөгчийн Тамгын газартай холбоотой зөвлөл байгуулж, стратегийн гэж тооцсон ашигт малтмалын эрх эзэмшигч компанийн хяналтын өөрчлөлт, гадаадын нөлөөлөл, нийлүүлэлтийн зарим гэрээг хянах боломж бүрдүүлжээ. Мөн экспортод техникийн шаардлага, нэмүү өртөг шингээх үүрэг амлалт тавих, очих улс, эцсийн хүртэгч, боловсруулалтын түвшний мэдээлэл ил болгохыг шаардах зохицуулалт багтсан. Гэхдээ ямар хэлцэл журамд хамрагдах, шалгалт хэрхэн хэрэгжих нь хууль хүчин төгөлдөр болсны дараах Засгийн газрын журам, дүрмээс ихээхэн хамаарахаар байна.

Энэ тодорхойгүй байдал нь зарим хэлцлийн хувьд эрсдэл ч, боломж ч болж мэднэ. USA Rare Earth 4 дүгээр сард Бразилын цорын ганц томоохон хэмжээний газрын ховор элементийн үйлдвэрлэгч Serra Verde-г ойролцоогоор 2.8 тэрбум ам.доллароор худалдан авахаар тохиролцсон нь салбарын анхаарлын төвд байна. Гояс муж дахь Pela Ema уурхай нь соронзон хэрэглээний неодим, празеодим, диспрози, терби гэсэн дөрвөн төрлийн ховор элементийг үйлдвэрлэдэг. Харин Serra Verde-ийн 15 жилийн оффтейк гэрээ холимог газрын ховор карбонатын эхний шатны бүтээгдэхүүнийг гадагш нийлүүлэхээр заасан нь дотооддоо салгалт, исэл үйлдвэрлэх хүчин чадал хөгжүүлэх зорилготой Бразилийн байр суурьтай зөрчилдсөнөөр дотоодод санаа зовнил үүсгэв.

Нөгөө талд, хууль нь хөрөнгө оруулалт татах санхүүгийн “хөшүүрэг”-ийг давхар санал болгож байна. Хуулийн төслөөр 2 тэрбум реалын ашигт малтмалын батлан даалтын сан, боловсруулах ба хувиргах төслүүдэд таван жилийн хугацаанд 5 тэрбум реал хүрэх татварын хөнгөлөлтийн хөтөлбөр туссан. Засгийн газар төрийн хөгжлийн банк Banco Nacional de Desenvolvimento Econômico e Social (BNDES) болон инновацын агентлаг Financiadora de Estudos e Projetos (Finep)-ийн санхүүжилт, татварын дэмжлэгтэй бонд зэрэг хэрэгслийг ашиглана гэж дурджээ. Конгресст Terrabras нэртэй төрийн өмчит компани байгуулах санал дэвшсэн ч батлагдсан хууль түүнээс татгалзаж, харин төр дэмжлэг олгох төслүүдийг тодорхойлох ба мэдрэг хэлцлийг хянах нөлөөг нэмэгдүүлсэн байна.

Салбарын хөрөнгө оруулагчдын хөдөлгөөн аль хэдийн эрчимжиж эхэлжээ. Австралийн Viridis Mining and Minerals нь Минас-Жерайс муж дахь Colossus төслөө урагшлуулж, 2028 онд холимог газрын ховор карбонатын арилжааны үйлдвэрлэл эхлүүлэхээр төлөвлөж байна. Мөн Австралийн Meteoric Resources болон St George Mining компаниуд тус тус Caldeira, Araxá төслүүд дээр ажиллаж байгаа нь Бразилын чухал ашигт малтмалын талбар олон улсын өрсөлдөөнд татагдан орсныг илтгэнэ.

Албан байр суурь нь “нөөц”-өөс “үйлдвэрлэл”-рүү шилжих зорилгыг онцолж байна. Бразилийн Уул уурхай, эрчим хүчний яам “зорилго нь улсын ашигт малтмалын боломжийг эдийн засаг, технологи, үйлдвэрийн хөгжил болгон хувиргаж, тусгаар тогтнолоо алдахгүйгээр дэлхийн сүлжээний илүү өндөр нэмүү өртөгтэй шатанд оролцоогоо тэлэх” гэж тайлбарлав. The Brazilian Mining Institute (IBRAM) АНУ, Европын Холбоо, Их Британи, Хятад болон бусад түншээс зөвхөн нийлүүлэлт бус хөрөнгө оруулалт, технологи, үйлдвэрлэлийн сүлжээ хөгжүүлэх чиглэлээр хандлагууд ирж байгааг дурдсан бөгөөд энэ сонирхол бодит хөрөнгө оруулалт болж, улсад нэмүү өртөг илүү шингэх нөхцөл бүрдүүлэх нь “одоогийн сорилт” гэж тэмдэглэжээ. Клаус Петерсен “Бид Хятадаас хараат бус, илүү төрөлжсөн газрын ховор элементийн нийлүүлэлтийн сүлжээ байгуулах олон улсын өрсөлдөөнтэй тулгарч байна” гэсэн бол Зе Силва “энэ бодлого нь чухал ба стратегийн ашигт малтмалыг тогтвортой байдлаар судалгаа, олборлолт, боловсруулалтыг дэмжих удирдамж тогтоох боломжийг төрд олгоно” гэжээ. Одоо зах зээл Засгийн газрын дараагийн журам, дүрэм ямар хүрээнд “мэдрэг хэлцэл”-ийг тодорхойлж, хөрөнгө оруулалтын шийдвэрүүдэд хэрхэн нөлөөлөхийг ажиглах нь тодорхой байна.