Чухал ашигт малтмал Монголын экспортод $4 тэрбумын шинэ боломж нээх магадлалтай

Монгол Улс чухал ашигт малтмалын салбарт хөрөнгө оруулалт татаж, хайгуул эрчимжүүлэх замаар уул уурхайн экспортын шинэ эх үүсвэр бий болгох боломжтой гэж Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яам Төв Азийн бүс нутгийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны КАРЕК (CAREC) хөтөлбөрийн үеэр онцлов.

Монгол Улсын эрдэс баялгийн санд одоогоор 80 гаруй төрлийн ашигт малтмал бүртгэгджээ. Үүнд 59.7 сая тонн зэс, 39.8 тэрбум тонн нүүрс, 2.2 тэрбум тонн төмөр, 568.8 тонн алт, 37.9 сая тонн хайлуур жонш багтаж байгаа нь геологийн судалгаа, хайгуулыг цаашид өргөжүүлэх боломжийг харуулж байгаа аж.

Уул уурхай, аж үйлдвэрийн салбар Монголын эдийн засгийн гол тулгуур. Тус салбар ДНБ-ий 33, аж үйлдвэрийн нийт бүтээгдэхүүний 84, экспортын орлогын 96, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын 84, улсын төсвийн орлогын 29 хувийг бүрдүүлдэг.

Азийн хөгжлийн банкны энэ оны Монгол Улсын чухал ашигт малтмалын зах зээлийн үнэлгээнд Монгол Улс дэлхийн чухал ашигт малтмалын зах зээлийн 1 хувийг эзлэх хэмжээнд хүрвэл ойролцоогоор дөрвөн тэрбум ам.долларын экспортын орлого бүрдүүлэх боломжтой гэж тооцжээ.

Дэлхийн эрчим хүчний шилжилт, технологийн үйлдвэрлэлтэй холбоотойгоор зэс, лити, газрын ховор элемент зэрэг чухал ашигт малтмалын эрэлт нэмэгдэж буй үед КАРЕК-ийн орнууд олборлолтоос гадна боловсруулалт, нэмүү өртөг шингэсэн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх шаардлагатай байгааг тус хөтөлбөрийн 2026 оны форумын танилцуулгад мөн онцолсон байна.

Монгол Улс тус хөтөлбөрт 2003 онд нэгдсэнээс хойш бүс нутгийн худалдаа, тээврийн урсгалыг нэмэгдүүлэх, дэд бүтцийн холболтыг сайжруулах чиглэлээр хамтран ажиллаж иржээ. Энэ хүрээнд Замын-Үүд, Алтанбулаг, Сүхбаатар, Бичигт, Боршоо зэрэг боомтын нэвтрүүлэх хүчин чадлыг нэмэгдүүлж, бүс нутгийн эдийн засгийн коридоруудтай холбох ажлууд хэрэгжүүлсэн байна.

Чухал ашигт малтмалын салбарын дараагийн шатанд геологийн судалгаа, хөрөнгө оруулалтын орчин, боловсруулах үйлдвэрлэл болон тээвэр, эрчим хүчний дэд бүтцийг зэрэг хөгжүүлэх нь бүс нутгийн хамтын ажиллагааны гол чиглэлүүдийн нэг болж байна.