Цоохор ирвэс хамгаалах олон улсын өдрийг тэмдэглэж байна

Өнөөдөр Цоохор ирвэс хамгаалах олон улсын өдрийг тэмдэглэж, ховор амьтнаа хамгаалах дэлхийн хамтын ажиллагааны ач холбогдлыг онцолж байна. Энэ өдөр нь зөвхөн нэг амьтны тухай бус, цоохор ирвэс тархдаг өргөн уудам уулын бүс нутаг, түүнийг тойрсон улс орнуудын хамтын хариуцлагын талаар анхаарал хандуулах боломж болж байна. Цоохор ирвэс Алтай, Тянь-Шань, Памир, Хиндукуш, Хархорум, Гималай зэрэг уул нуруудад тархдаг. Иймээс түүний хамгаалал нь газар нутгийн хилээр хязгаарлагдахгүй, олон улсын уялдаа холбоотой бодлого, хамтын ажиллагааг шаарддаг асуудал юм.

2014 онд Бишкек хотноо цоохор ирвэс бүхий 12 улс аравдугаар сарын 23-ныг олон улсын өдөр болгон тунхагласан. Афганистан, Пакистан, Энэтхэг, Балба, Хятад, Монгол, Бутан, Орос, Тажикистан, Киргизстан, Узбекистан, Казахстан улс тухайн онд нэгдсэн байна. Эдгээр улс нь цоохор ирвэсийн тархалттай уулын бүсүүдийг хамарч байгаа бөгөөд олон улсын өдрийг хамтран тэмдэглэх үндэс суурь болсон юм. Тиймээс өнөөдрийн тэмдэглэлт өдөр нь улс бүрийн тусдаа санаачилгаас илүүтэй, нийтлэг зорилго бүхий хамтын ажиллагааны ач холбогдлыг харуулж байна.

Цоохор ирвэсийн амьдрах орчин нийт 1.6 сая км² нутаг дэвсгэрийг хамардаг. Энэ өргөн талбай Алтайгаас Гималай хүртэл үргэлжлэх уулын экосистемүүдийг холбож, амьтны тархацын онцлогийг тодорхойлж байна. Нийт 1.6 сая км² талбайд ойролцоогоор 4,500–7,500 ирвэс бий гэсэн тоо энэ амьтныг хамгаалах ажлын цар хүрээг харуулна. Тоон мэдээлэл нь цоохор ирвэсийн тархалт олон улс, олон уул нурууг хамарч байгааг нэг дор илэрхийлж байгаа юм.

Эдгээр популяцийн ирээдүй нь Алтайгаас Гималай хүртэлх уулын экосистем, хил дамнасан хамгааллын бодлогоос шууд хамаарна. Нэг улсын нутаг дэвсгэрт хэрэгжүүлэх арга хэмжээ нь цоохор ирвэсийн нийт тархацын хүрээг дангаар илэрхийлэх боломжгүй тул хамтын ойлголцол, бодлогын уялдаа чухал хэвээр байна. Цоохор ирвэс тархдаг 12 улсын нэгдэл энэ хэрэгцээг олон улсын түвшинд авч үзэх боломжийг бүрдүүлсэн. Мөн аравдугаар сарын 23-ныг нийтлэг өдөр болгон тэмдэглэж байгаа нь ховор амьтны хамгааллыг тогтмол анхаарлын төвд байлгах ач холбогдолтой.

Монгол Улсын хувьд цоохор ирвэсийн хамгаалал нь дээр дурдсан олон улсын хамтын ажиллагааны хүрээнд авч үзэх асуудал юм. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам зэрэг холбогдох байгууллагуудын анхааралд энэ өдөр хамгааллын ач холбогдлыг дахин тодотгох боломж бүрдэж байна. Цоохор ирвэсийн тархдаг уул нурууд улс орнуудын хил дамнан үргэлжилдэг учраас түүний ирээдүйг зөвхөн нэг нутаг дэвсгэрийн хүрээнд бус, нийт уулын экосистемийн хэмжээнд ойлгох шаардлагатай. Өнөөдрийн тэмдэглэл ийнхүү ховор амьтнаа хамгаалах дэлхийн хамтын зорилгыг сануулж, цоохор ирвэс бүхий 12 улсын хамтын ажиллагааны ач холбогдлыг дахин онцолж байна.