Улсын Их Хурал төсвийн зарцуулалтыг бүрэн задаргаатайгаар цахимд нээлттэй болгох төслийг дэмжсэнгүй

Улсын Их Хурлын намрын ээлжит чуулганаар төсвийн зарцуулалтыг бүрэн задаргаатайгаар цахим орчинд нийтэд нээлттэй болгох тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжсэнгүй. Ингэснээр татвар төлөгчдийн мөнгийг зарцуулахтай холбоотой мэдээллийг анх төлөвлөх үеэс нь нийтэд харуулах санал одоогоор урагшилсангүй. Төслийг С.Цэнгүүн тэргүүтэй 31 гишүүн өргөн барьсан бөгөөд төсвийн зарцуулалтын ил тод байдлыг урьдчилан хангах чиглэлтэй байв. Уг шийдвэрийн дараа төсвийн зарцуулалтыг төлөвлөлтийн шатнаас нь хянах санал хойшилж, зарцуулалт хийгдсэний дараа хянадаг өнөөгийн нөхцөл хэвээр үлдэхээр байна.

УИХ-ын гишүүн С.Цэнгүүн Төрийн ордонд мэдээлэл хийхдээ хуулийн төслийн зорилгыг тайлбарлав. Түүний мэдээлснээр төсөл нь татвар төлөгчдийн мөнгөний зарцуулалтыг бүх задаргаагаар нь цахимд нийтэд нээлттэй болгоход чиглэжээ. Өөрөөр хэлбэл, төсвийн хөрөнгийг ямар хэрэгцээнд, ямар зориулалтаар, хэдий хэмжээний мөнгөн дүнгээр төлөвлөж байгааг олон нийтэд урьдчилан харуулахыг санаачлагчид санал болгосон байна. Энэ нь зөвхөн зарцуулалт хийгдсэний дараах тайлан, хяналтаар хязгаарлагдахгүй, төсөв боловсруулах эхний үеэс мэдээллийг нээлттэй байлгах зохицуулалт болох байв.

Төслийн хүрээнд зардлыг төлөвлөхөөс эхлэн түүний зориулалт болон мөнгөн дүнг цахим хэлбэрээр нийтэд мэдээлэхээр тусгажээ. Ингэснээр төсөвт тусгагдаж буй зардал ямар үндэслэлтэй, ямар хэрэгцээг хангах зорилготойг иргэд урьдчилан харах боломжтой болохоор байв. Санаачлагчдын байр суурь нь төсвийн зарцуулалтын мэдээллийг эцэст нь нэгтгэн мэдээлэхээс илүүтэйгээр шийдвэр гаргах, төлөвлөх явцад нь ил тод болгоход чиглэсэн байна. Харин УИХ уг хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжээгүй тул санал болгосон мэдээллийн нээлттэй байдлын зохицуулалтыг цаашид энэ төслөөр үргэлжлүүлэн хэлэлцэх боломжгүй болов.

С.Цэнгүүн төсөв нам тэжээдэг хэрэгсэл болох ёсгүй гэж үзэж байгаагаа мөн илэрхийлжээ. Тэрбээр төсвийн мөнгөний зарцуулалтын хэрэгцээ, зориулалтыг урьдчилан ил тод болгох шаардлагатайг мэдээллийн үеэр хэлсэн байна. Энэ байр суурийн дагуу төсөвт суулгах зардал нь ямар зорилгоор хэрэгжих, татвар төлөгчдийн хөрөнгө хэрхэн ашиглагдах талаар олон нийт өмнө нь мэдээлэлтэй байх ёстой аж. Тиймээс хуулийн төсөл нь зарцуулалтын дараах хяналтаас гадна төсөв бүрдэх үеийн хяналтыг бэхжүүлэх асуудлыг хөнджээ.

Хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжээгүй шийдвэр нь төсвийн хяналтыг урьдчилан сайжруулах талаарх дээрх саналыг одоогоор хэрэгжүүлэхгүй үлдээлээ. Төсвийн зарцуулалтын мэдээллийг бүрэн задаргаатайгаар цахимд нийтэд нээлттэй болгох санал ийнхүү УИХ-ын намрын ээлжит чуулганаар дэмжлэг аваагүй байна. Үүний зэрэгцээ зардлын төлөвлөлт, зориулалт, мөнгөн дүнг эхний шатнаас нь нийтэд харуулах асуудал хэлэлцүүлгийн дараагийн боломжийг хүлээхээр болов. Харин одоогийн байдлаар зарцуулалтыг хийсний дараах хяналт давамгайлсан нөхцөл өөрчлөгдөхгүй үлдэж байна.