COP26-оос хойш нүүрсний санхүүжилт буурахгүй, харин бодлого сул банкууд руу төвлөрч байна

Германы ашгийн бус Urgewald нүүрсний дулааны нүүрсний өртгийн сүлжээнд чиглэсэн банкны зээл, андеррайтингыг судалснаар 2021 оны COP26 уур амьсгалын дээд уулзалтын дараа дэлхийн банкуудын нүүрсний санхүүжилт эрс хумигдаагүй, жилд ойролцоогоор 117 тэрбум ам.долларын түвшинд хадгалагдсаныг тогтоожээ. Тус байгууллага 744 арилжааны банкны урсгалыг хянаж, 2022-2025 онд нийт 467 тэрбум ам.долларын санхүүжилт бүртгэгдсэнийг дурдсан байна. Эндээс Хятадын банкууд 289 тэрбум ам.доллар буюу 62%-ийг бүрдүүлжээ.

Европын Холбоонд төвтэй банкуудын дүр зураг харьцангуй өөр байна. Тэдний жилийн нүүрсний санхүүжилт 2022 оны 4.8 тэрбум ам.доллараас 2025 онд 2.6 тэрбум ам.доллар болж 46% буурсан гэж Urgewald тэмдэглэжээ. Харин Их Британийн банкууд эсрэг чиглэлд явж, нүүрсний санхүүжилтээ 17%-иар өсгөсөн байна. Barclays дөрвөн жилд 5.7 тэрбум ам.долларын дэмжлэг үзүүлж, жилийн санхүүжилт нь 34%-иар өсөөд 1.6 тэрбум ам.доллар болсон бол HSBC жилийн санхүүжилтээ хоёр дахин нэмэгдүүлж 414 сая ам.долларт хүргэжээ.

Зарим банкны хувьд амлалт, хэрэгжилтийн зөрүү тодхон харагдсан байна. NatWest 2021 онд Их Британид 2024 он гэхэд, дэлхий даяар 2030 он гэхэд нүүрсний зээлийг зогсооно гэж амласны дараа санхүүжилтээ тал хувиар бууруулжээ. Азийн зарим зах зээлд харин бодлогын өөрчлөлт бодитоор мөнгөн урсгалд нөлөөлсөн тохиолдол байна: Малайзын банкууд 2020-2022 онд хязгаарлалт нэвтрүүлсний дараа 2025 онд нүүрсний санхүүжилт 88% буурч 92 сая ам.доллар болжээ. Тайландын банкууд 74%-иар, Тайванийн банкууд 53%-иар дэмжлэгээ танасан гэж дурдсан байна.

Гэсэн ч нийт дүнг барьж буй гол хүчин зүйл нь Хятад, АНУ болон зарим Азийн өсөлт хэвээр байна. Хятадын жилийн дэмжлэг 2022 оны 69 тэрбум ам.доллараас 2025 онд 75 тэрбум ам.доллар болж 8%-иар өссөн бөгөөд бараг бүгд дотоодын компаниудад ногджээ. Хятадын талд CITIC 38 тэрбум ам.доллараар тэргүүлж, China Merchants Bank 22 тэрбум ам.доллар, Industrial Bank Company 18 тэрбум ам.доллароор удаалсан байна. АНУ-ын банкууд жилийн нүүрсний санхүүжилтээ 23%-иар өсгөж 16.7 тэрбум ам.доллар болгосон бөгөөд Bank of America 62%-иар өсгөж 2.3 тэрбум ам.доллар, JPMorgan Chase 45%-иар өсгөж 2.2 тэрбум ам.доллар, Wells Fargo 59%-иар өсгөж 1.9 тэрбум ам.долларт хүргэжээ.

Urgewald мөн анхаарал татахуйц “буцах хөдөлгөөн”-ийг Азийн бусад хэсэгт тэмдэглэсэн байна. Индонезид дотоодын банкууд олон улсын хатуу бодлоготой зээлдүүлэгчдээс зайлсхийж буй орон зайг нөхөхийн хэрээр нүүрсний санхүүжилт 64%-иар өсөж 2.3 тэрбум ам.доллар болсон гэжээ. Өмнөд Солонгосын банкууд 2022 оны 830 сая ам.доллараас 2025 онд 1.75 тэрбум ам.доллар болж, онцолсон зах зээлүүдээс хувиар хамгийн их өсөлт үзүүлсэн бөгөөд өсөлтийн ихэнх нь төрийн эрчим хүчний компани Солонгосын цахилгаан эрчим хүчний корпораци (KEPCO)-той холбоотой, тус компани нүүрс, хий дээр өндөр хамааралтай хэвээр байгааг дурдсан байна. Японд нүүрсний санхүүжилтийн 80%-ийг Mizuho Financial Group, Mitsubishi UFJ Financial Group, Sumitomo Mitsui Financial Group бүрдүүлсэн ч жижиг банкуудын олонх нь өртөлтөө бууруулсан гэжээ.

Нийт дүнгийн хувьд хэлбэлзэл багагүй гарсан нь мөн харагдана. Дэлхийн нүүрсний санхүүжилт 2024 онд 5.9 тэрбум ам.доллар болж буураад 2025 онд 6.8 тэрбум ам.доллар болж эргэн өссөн байна. Urgewald-ын дүгнэлтээр нүүрсний бодлого нь санхүүжилт хаана үлдэхийг улам тодорхойлж, зарим байгууллага ухрахын зэрэгцээ бусад нь тэлж байна. Тус байгууллага нийт дүн ерөнхийдөө тогтвортой харагдаж буйд хуурталгүй, нүүрсний өртөлт нь өсөж буй зээлдүүлэгчдэд хөрөнгө оруулагчид, зохицуулагчид анхаарахыг уриалжээ.

Urgewald-ын захирал Хеффа Шүкингийн хэлснээр “Нүүрсний санхүүжилт алга болж байгаа биш, харин нүүрсний бодлого байхгүй эсвэл сул банкууд, зах зээлд төвлөрч байна” гэв. Энэтхэгийн зээлдүүлэгчид 2025 онд нүүрсний санхүүжилтээ 19%-иар бууруулж 2.8 тэрбум ам.доллар болгосон ч тус улс шинэ нүүрсний цахилгаан станцын дэлхийд хоёр дахь том төлөвлөлттэй хэвээр байгааг Urgewald онцолсон нь энэ шилжилтийн богино хугацааны эрсдэлийг давхар сануулж байна. Түүнчлэн Энэтхэг сүүлийн хоёр жилд нар, салхины 88 ГВт хүчин чадал нэмсэн бол шинэ нүүрсний хүчин чадал 14 ГВт байсан гэжээ. Энэ бүхнээс харахад таналт хийж буй хэсэг байгаа ч мөнгөн урсгал “алга боллоо” гэхээсээ илүү бодлого сул орон зай руу шилжиж байгаа зураглал давамгай байна.