Дональд Трампын засаг захиргаа Америкийн Самоагийн ойролцоох далайн гүний олборлолтын анхны түрээсийн дуудлага худалдааг зарлалаа

Далайн ашигт малтмалын захиргаа Америкийн Самоагийн усан дахь далайн гүний олборлолтын хоёр талбайг арваннэгдүгээр сарын 19-нд түрээсээр олгох дуудлага худалдаанд гаргана гэж мэдээллээ. Тус хоёр талбайн нэг нь ойролцоогоор 16 сая акр, нөгөө нь 15 сая акр бөгөөд нийт 31 сая акр талбай хамрагдана. Дуудлага худалдаагаар эрх авсан компаниуд шууд олборлолт эхлүүлэхгүй, эхний ээлжид далайн ёроолын зураглал хийх боломжтой болох юм. Гэсэн ч уг шийдвэр байгаль орчны бүлгүүд болон Америкийн Самоагийн нутгийн иргэдийн эсэргүүцэлтэй тулгарч байна.

Түрээс авсан компаниуд зураглалын дараа хайгуул, туршилт, улмаар арилжааны үйлдвэрлэл явуулахын өмнө олон шатны зохицуулалтын зөвшөөрөл авах шаардлагатай. Худалдаанд хамрагдах талбай Роуз Атоллын далайн дархан цаазат газартай хиллэх боловч тус дархан цаазат газар хамгаалагдсан хэвээр байна. Далайн ашигт малтмалын захиргаа далайн гүний олборлолт хүний хүрээлэн буй орчны чанарт мэдэгдэхүйц нөлөө үзүүлэхгүй гэж үнэлжээ. Тус захиргаа 2026 оны аравдугаар сарын 19-нд Америкийн Самоагийн эрэг орчмын чухал ашигт малтмалын арилжааны түрээсийн байгаль орчны үнэлгээний тайланг гаргасан байна.

Байгалийн нөөцийн хамгааллын зөвлөл уг ажиллагаа хараахан илрүүлээгүй зүйлүүдийг мөхөлд хүргэж болзошгүй гэж мэдэгдэв. Тус зөвлөлийн мэдээлснээр саналын талаар 76,000 гаруй олон нийтийн санал ирсэн бөгөөд дийлэнх нь эсэргүүцсэн байна. Эсэргүүцэгчид далайн гүний экосистемийн талаарх шинжлэх ухааны ойлголт хязгаарлагдмал хэвээр байхад эдийн засгийн үр өгөөж нь эрсдэлийг нөхөх эсэхэд эргэлзэж байна. Тэд далайн ёроолд хийх аливаа ажиллагаа далайн экосистем, загас агнуур болон соёлын өвд нөхөж баршгүй хохирол учруулж болзошгүйг анхааруулжээ.

Далайн ашигт малтмалын захиргааны захирал Майк Олсен Америкийн Самоагийн далайн ёроол соёл, эдийн засаг, байгаль орчны хувьд чухал ач холбогдолтой гэж мэдэгдсэн. Түүний хэлснээр үндэсний аюулгүй байдал, эрчим хүчний бэлэн байдлыг байгаль хамгаалалтай тэнцвэржүүлэх шаардлагатай байна. Олсен мөн захиргаа далайн гүний нөөцийг шинжлэх ухаан, байгаль орчны үнэлгээ, Америкийн Самоагийн иргэд болон удирдлагатай бодитой зөвшилцөх зарчмаар үнэлдэг гэж мэдээлэв. Тус захиргааны үнэлгээгээр олборлолт нь хүний хүрээлэн буй орчны чанарт мэдэгдэхүйц нөлөө үзүүлэхгүй гэж дүгнэсэн ч маргаан үүгээр намжсангүй.

Тарин Кикоу Хаймер нутгийн иргэдийн хувьд далайг хамгаална гэдэг нь өдөр тутмын амьдралыг тэтгэдэг загас агнуур, соёлын уламжлал, ирээдүй хойчдоо өвлүүлэх усыг хамгаална гэсэн үг гэж тайлбарлав. Тэрээр нөхөж баршгүй хохирол үүсэхээс өмнө шийдвэр гаргагчид өөр хувилбаруудыг сонгох ёстой гэж үзэж байна. Хаймерын хэлснээр дахин боловсруулалт болон шинэ технологи шаардлагатай ашигт малтмалыг авах илүү сайн зам байж болох юм. Иймээс түрээсийн эхний шат нь шууд олборлолт биш байсан ч дараагийн шийдвэрүүдийг далайн орчинд үзүүлэх нөлөөгөөр нь нягтлах шаардлагатай гэж эсэргүүцэгчид үзэж байна.

Доктор Сабрина Сулуай-Махука далайн гүний олборлолт эдийн засгийн хувьд үндэслэлгүй бөгөөд бүрэн ойлгогдоогүй байгаль орчны эрсдэл дагуулна гэж мэдэгдэв. Түүний хэлснээр ийм ажиллагаа үе үеийнхний хамгаалж ирсэн далайтай харилцах харилцаанд заналхийлж болзошгүй. Сулуай-Махука хөгжил дэвшлийг эсэргүүцэхгүй боловч энэ нь ард иргэд, үндэсний онцлог, ирээдүй хойч үеийн эрх ашгийг хохироох ёсгүй гэж хэлсэн байна. Арваннэгдүгээр сарын 19-ний дуудлага худалдаа ойртох тусам далайн нөөцийг ашиглах ашиг сонирхол болон хамгааллын шаардлагын зөрчил илүү тодорхой болох төлөвтэй байна.