Энэтхэг тоглоомын татвараа өсгөснөөр Хятадтай худалдааны тэнцвэргүй байдлыг хаана өөрчилж болохоо харуулав

Энэтхэгийн тоглоомын импортын татварыг шат дараатай өсгөсөн шийдвэр нь Хятадаас хэт хамааралтай худалдааны урсгалыг богино хугацаанд огцом өөрчилж болохыг харуулсан ховор жишээ болж байна. Импортын тоглоомын татварыг 20 хувиас 60, улмаар 70 хувь болгосноор 2020 онд бараг 300 сая ам.долларын хэмжээтэй байсан импорт энэ жил 100 сая ам.доллар болж буурсан. Улс төрийн хүйтрэл, Tik Tok зэрэг аппын хориг зэрэг үйл явдлын дэвсгэр дээр энэ бууралт нь хоёр улсын харилцаанд байгаа зөрчлийг зөвхөн дипломат түвшинд биш, өдөр тутмын бараа бүтээгдэхүүний урсгал дээр ч мэдрэгддэг болохыг давхар илтгэнэ.

Гэхдээ тоглоомын жишээ нь нийт худалдааны тэнцвэргүй байдлыг тэр чигт нь эргүүлж чадахгүй хэвээр. Галваны хөндийн мөргөлдөөний дараах уур амьсгалын хүйтрэлтэй зэрэгцэн Энэтхэгийн Хятадтай хийх худалдааны алдагдал өссөөр байгаа талаар дурдсан бөгөөд Энэтхэг ухаалаг утас, нарны тоног төхөөрөмж зэрэг бэлэн бүтээгдэхүүнээс хараат байдлаа бууруулсан ч үйлдвэрлэлийн орц, тоног төхөөрөмжөөр Хятадад түшиглэх нь нэмэгдсэн байна. Энэ нь импортын бүтэц “бэлэн бараанаас” “үйлдвэрлэлийн шаардлагатай орц, тоног төхөөрөмж” рүү шилжих тусам бодлогын сонголт улам төвөгтэй болохыг харуулна.

Observer Research Foundation (ORF)-ийн тооцоогоор цахилгаан тоног төхөөрөмж, электроник импортын 36 хувийг, харин машин, механик хэрэгсэл 21.7 хувийг эзэлж байна. Өөрөөр хэлбэл өргөн хэрэглээний зарим ангилал дээр хамаарлыг хумих боломж илүү харагдаж болох ч, үйлдвэржилтийн суурь хэсэгт орж ирдэг ангиллууд дээр тийм амар биш. Энэ бүтэц өөрөө нийлүүлэлтийн сүлжээ тасалдах эрсдэлийг өсгөж, бодлогын ямар ч огцом өөрчлөлт үйлдвэрлэл рүү шууд дамжих нөхцөлийг бүрдүүлдэг.

Ийм нөхцөлд улс төрийн дохио, эдийн засгийн бодит хамаарал хоёр зөрж явах дүр зураг тод гарч байна. BRICS-ийн дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Энэтхэгийн Ерөнхий сайд Нарендра Моди, БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин нар “бүтцийн худалдааны тэнцвэргүй байдал, нийлүүлэлтийн сүлжээний асуудлууд”-ыг шийдвэрлэхээ илэрхийлсэн нь хэлэлцээний цонх бүрэн хаагдаагүйг示лэв. Гэхдээ зөрчилдөх шалтгаан нь зөвхөн зах зээлийн асуудал биш тул, ийм мэдэгдэл нь эрсдэл ба боломжийг зэрэг авч явна.

Шинжээчид ч энэ зөрчлийг илүү хурц үгээр тодорхойлж байна. Азийн нийгэмлэгийн Бодлогын хүрээлэнгийн Хятадын шинжилгээний төвийн Кевин Зунжэ Ли “Энэтхэгийн Хятадаас эдийн засгийн хамаарал гүнзгийрч, харин улс төр, аюулгүй байдал, хөрөнгө оруулалтын холбоо хамгийн доод түвшинд байсан” гэж хэлсэн. Дэлхийн худалдаа, судалгааны санаачилга (GTRI)-ын Ажай Шривастава “Хятад одоо Энэтхэгийн үйлдвэрлэлийн импортын 30 гаруй хувийг нийлүүлж, Энэтхэг 100 гаруй чухал бүтээгдэхүүнээр түүнээс хамаардаг, тэнцвэргүй байдал улам муудаж байна” хэмээн анхааруулжээ.

Энэ хамаарал практикт юу гэсэн үг вэ гэдгийг ORF-ийн Шинэ эдийн засгийн дипломат харилцааны төвийн Соумиа Бховмик “Эдгээр тасалдал нь зөвхөн хэрэглээнд нөлөөлөхгүй, үйлдвэрлэлийг өөрийг нь доголдуулна” гэж тодотгосон. Тиймээс Энэтхэгийн импортын татварын бодлого тоглоомын салбарт үр дүн үзүүлсэн ч, үйлдвэрлэлийн түүхий эд, тоног төхөөрөмжийн хамаарал хэвээр байгаагаас шалтгаалан дараагийн алхамууд илүү нарийн тэнцвэр шаардана. Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын зохицуулалт суларснаар Хятадын компаниудын хөрөнгө оруулалт нэмэгдэх боломжтой ч “нарийн шалгуур шаардлагатай” гэх байр суурь давамгай байгаа нь энэ тэнцвэрийг амархан алдаж болохыг сануулж байна.