Энэтхэгт сэргээгдэх эх үүсвэр оргил ачааллын тал хувийг давж, сүлжээний шахалтыг ил гаргав

Энэтхэгт энэ жил долдугаар сарын халуун өдөр нар, салхи, усан болон цөмийн эх үүсвэрүүд нийлээд оргил ачааллын талыг түр хангаж, ийм тохиолдол хоёр дахь удаагаа бүртгэгдэв. Энэ нь сэргээгдэх эрчим хүчний өсөлт бодитой хурдацтай явж буйг харуулахын зэрэгцээ сүлжээний бэлэн бус байдлыг тодруулсан үзүүлэлт болж байна. Оргил ачааллын мөчид “цэвэр” эх үүсвэрүүдийн оролцоо огцом нэмэгдсэн ч өдөр тутмын үйлдвэрлэлийн жин одоогоор нүүрсэн дээр хэвээр үлджээ.

Нүүрсэн цахилгаан станцууд илүү өндөр ачааллын коэффициентээр, илүү олон цаг ажилладаг тул дунджаар цахилгааны 70 хувийг өнөө ч үйлдвэрлэсээр байна. Тиймээс оргилын богино агшинд сэргээгдэхийн эзлэх хувь өссөн нь нүүрс шууд шахагдсан гэсэн үг биш. Харин системд шинэ эх үүсвэрүүд “захын” нэмэлт байхаа больж, нийлүүлэлтийн үндсэн зураглалд нөлөөлөх хэмжээнд хүрснийг илтгэнэ. Энэ талаар ReNew Power компанийн Суманть Синха хэлэхдээ, сэргээгдэх эрчим хүч одоо эрчим хүчний системийн захад байдаг нэмэлт эх үүсвэр байхаа больсныг энэ үзүүлэлт харуулсан гэв.

Суулгасан сэргээгдэх хүчин чадал арван жилийн өмнө 4 ГВт орчим байсан бол одоо 300 ГВт болж, нийт 552 ГВт-ын 54 хувийг эзэллээ. Сэргээгдэхийн өсөлт дамжуулах дэд бүтцээсээ түрүүлж, бодлого боловсруулагчдын гол санаа зовоосон асуудал болж байна. Өнгөрсөн жил шинэ хүчин чадлын нэмэгдэл 51 ГВт хүрч дээд амжилт тогтоосон ч дэд бүтэц энэ хурдад дасан зохицож чадахаа больжээ. Гужарат, Ражастхан зэрэг баруун хойд мужуудад төслүүд төвлөрсөн нь цахилгаан дамжуулах сүлжээний дутагдлыг улам хурцатгав.

Дамжуулах шугамын зорилтууд хоцорсноор цэвэр эрчим хүчний тодорхой хэсэг үрэгдэж, муж хоорондын төслүүдийн дөрөвний нэг нь нэг жилээс дээш хугацаагаар саатжээ. Ember-ийн тооцоогоор 2026 оны нэгдүгээр улиралд дамжуулах хязгаарлалт сэргээгдэх эрчим хүчний тайралтын бараг гуравны хоёрыг бүрдүүлж, 300 гигаватт-цаг болсон байна. Ember мөн 2026 оны нэгдүгээр улиралд дамжуулах хязгаарлалт сэргээгдэхийн тайралтын бараг гуравны хоёрыг бүрдүүлж, 300 гигаватт-цаг болсон гэж мэдээлжээ. Үйлдвэрлэлийг богино хугацаанд нэмэхээс илүү сүлжээг өргөтгөх, холболтын цэгүүдийг зөв төлөвлөх ажил хоцорвол сэргээгдэхийн өсөлт алдагдлаар “торгуулж” эхэлж буй нь эндээс харагдана.

Сүлжээнд шингээх өөр нэг гарц нь хуримтлуур. Сэргээгдэхийг сүлжээнд шингээхийн тулд хуримтлуурын системийг төвлөрсөн холболтын цэгүүдэд байгуулах боломж байсан ч батерейн үнэ өсөх, түүхий эдийн хомсдол, рупигийн сулрал санхүүжилтийн өртгийг нэмэгдүүлжээ. Institute for Energy Economics and Financial Analysis-ийн Vibhuti Garg төлөвлөлт сул байсныг онцолж, хуримтлууртай байсан бол эрчим хүчийг хадгалаад оройн цагт ашиглах боломжтой байсан гэж хэлжээ. Харин дамжуулах шугам барихад газар чөлөөлөлт, зөвшөөрөл, олон байгууллагын уялдаа шаарддаг тул үйлдвэрлэлийн төслөөс хавьгүй удаан, хэрэгжилтийн асуудал нь систем томрох тусам чухалшина гэж Суманть Синха тайлбарлав.

Энэтхэг 2030 он хүртэл 500 ГВт-ын зорилтоо биелүүлэхэд 400–500 тэрбум ам.долларын хөрөнгө шаардлагатай гэж тооцоолжээ. Засгийн газрын эдийн засгийн судалгаагаар уур амьсгалын нөлөөллийг бууруулах санхүүжилтийн 83 хувь нь дотоодоос босч байна. Цаашлаад Олон улсын Эрчим хүчний агентлагийн таамгаар Энэтхэгийн цахилгааны эрэлт 2035 он гэхэд 80 хувиар нэмэгдэнэ. Сэргээгдэхийн өсөлт Парисын хэлэлцээрийн чиглэлтэй нийцэж байгаа ч дамжуулах шугам, хадгалалтын шийдэл дээрх саатал хөрөнгө оруулалтын эрсдэлийг өсгөж, “цагаас нь өмнө” босгосон хүчин чадлыг бүрэн ашиглахад саад хэвээр үлдэж байна.