Хүүхдэд 'юуг ч хийж чадна' гэж хэлэх нь буруу хүлээлт үүсгэж, сэдлийг гажуудуулж болзошгүйг сэтгэл зүйч анхааруулав

“Хэрвээ чи сэтгэлээ төвлөрүүлбэл, юуг ч биелүүлж чадна” гэж хүүхдэд хэлэх нь сайхан сонсогддог ч бодит бус хүлээлт үүсгэж, сэдлийг гажуудуулах эрсдэлтэйг сэтгэл зүйч Жюли Фрага анхаарууллаа. Түүний хэлснээр зорилгоо биелүүлэхэд зөвхөн чармайлт хангалттай мэт ойлголт өгөхөөс болгоомжлох хэрэгтэй. Зарим мөрөөдөл, зарим үр дүн нь нөхцөл байдал, боломж, цаг хугацаанаас хамаардаг учраас хүүхдийн сэтгэлзүйд дарамт болж хувирах тохиолдол бий.

20 гаруй жил эцэг эхчүүдтэй ажилласан Фрага хүүхдийн амжилтыг дан ганц үр дүнгээр хэмжих хандлага нэмэгдэх тусам магтаал, оноо, шагнал зэрэг гадаад урамшуулалд тулгуурласан сэдэл хүчтэй болдогийг онцолсон байна. Ингэснээр хүүхэд өөрийн сонирхол, утга учир, суралцах хүслээсээ илүү “шагнал авах”-ын төлөө оролддог төлөв сууж болзошгүй. Харин үр дүнд хэт төвлөрөхөөс зайлсхийж чадвал дотоод сэдэл, тууштай оролдлого илүү тогтвортой төлөвшинө гэж нийтлэлд тэмдэглэжээ.

Тиймээс “юуг ч хийж чадна” гэх ерөнхий уриаг орлуулах, хүүхдийн мэдрэмжийг зөвшөөрч, үйл явцад чиглэсэн хэллэгүүдийг санал болгосон байна. Тухайлбал, “Би айдастай байгааг чинь ойлгож байна, ингэж мэдрэх нь буруу биш.” гэж хэлэх нь эхлээд сэтгэл хөдлөлийг нь хүлээн зөвшөөрөхөд тусална. Дараа нь “Айдас төрсөн ч шинэ зүйл турш.” гэж урам өгснөөр зориг, туршилт, дадал бий болгох тал руу чиглүүлнэ.

Үүнтэй зэрэгцээд хөдөлмөрийн үр дүн тэр дороо гардаггүйг ойлгуулах нь хүүхдийн хүлээлтийг бодит болгодог гэж Фрага зөвлөжээ. “Хичээл зүтгэлийн үр дүн гарахад заримдаа хугацаа шаарддаг.” гэх мэт өгүүлбэр нь бүтэлгүйтэл, саатлыг “дууссан” гэж биш “үргэлжилж буй процесс” гэж харахад дэм болно. Тэрчлэн “Урам хугаралт бол суралцах боломж.” гэж хэлэх нь алдааг ичгүүр биш, өсөлтийн хэсэг гэж ойлгуулах арга гэж үзсэн байна.

Зорилгод тэмүүлэхийг мохоохгүйгээр, харин бодитой түвшинд тогтоох нь мөн чухал гэж нийтлэлд онцолжээ. Поп од болох, Ivy League-ийн сургуульд элсэх зэрэг цөөн хүнд тохиолдох зорилгод хүүхэд хэт баригдвал өөрийгөө буруутгах, эсвэл оролдохоо болих эрсдэл нэмэгдэнэ гэж сануулсан байна. Ийм үед “Чи бүх зүйл дээр сайн байх албагүй, энэ бол зүгээр.” гэж хэлэх нь төгс байх дарамтыг багасгаж, өөрийн давуу тал, сонирхлоо олж харахад тусална.

Фрагагийн зөвлөгөөнүүдийн цөм нь “үр дүн” гэх эцсийн цэгээс илүүтэй “яаж оролдож байна вэ” гэдэг замын туршлага руу хүүхдийн анхаарлыг шилжүүлэхэд чиглэж байгаа юм. Тэр утгаараа “Хэрвээ чи сэтгэлээ төвлөрүүлбэл, үргэлжлүүлэн зүтгэж чадна.” гэх хэллэг нь заавал амжилтыг амлахгүйгээр тууштай байдлыг дэмжинэ. Эцэг эхийн хэлдэг ганц өгүүлбэр хүүхдийн өөрийгөө үнэлэх үнэлэмж, айдас, зориг, тэсвэрийн талаархи дотоод яриаг нь чиглүүлдэг тул боломж, хязгаар, хугацааг хамтад нь бодитоор харуулсан, дулаан үгсийг сонгох нь илүү үр дүнтэй гэдгийг тэр онцолсон байна.