Ипотекийн зээлийн хүүг 8%-14%-д хүргэнэ

Арилжааны зарим банк орон сууцны ипотекийн жилийн 6 хувийн хүүтэй зээлийн шинэ олголтоо УИХ-ын намрын ээлжит чуулган хүртэл түр хойшлуулаад буй. Харин Монголбанкнаа сөгсөн тайлбарт Төв банкны зүгээс ипотекийн санхүүжилт хэвийн олгогдож байгаа бөгөөд хөтөлбөрийг зогсоосон шийдвэр гараагүйг тодотгожээ.

Төв банкны зүгээс энэ талаар “Манайхаас санхүүжилт хэвийн олгогдож байгаа” гэдгийг онцолж, “Ипотекийн 6 хувийн зээл зогссон зүйл байхгүй” гэдгийг мэдээлсэн байна. 

Ингэснээр одоогийн нөхцөл байдлыг ипотекийн 6 хувийн хөтөлбөр бүхэлдээ зогссон гэж үзэх боломжгүй байна. Харин орон сууцны санхүүжилтийн тогтолцоог өөрчлөх хоёр хуулийн төсөл УИХ-д өргөн баригдсан энэ үед зарим арилжааны банк шинэ зээлийн олголтоо хойшлуулж байгаа аж.

47,000 орчим иргэн ипотекийн зээл хүлээж байна

Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд Орон сууцжуулалтын тухай болон Орон сууцны санхүүжилтийн төрөлжсөн банкны тухай хуулийн төслүүдийг зургадугаар сарын 11-нд УИХ-д өргөн мэдүүлсэн. Хуулийн төслүүд орон сууцны нийлүүлэлтээс гадна ипотекийн санхүүжилтийн эх үүсвэр, бүтэц, зээлийн хүртээмжийг өөрчлөх өргөн хүрээний зохицуулалт агуулж буй.

Өөрчлөлт хийх гол шалтгаан нь 6 хувийн хүүтэй зээлийн эрэлт одоогийн санхүүжилтийн боломжийг давсантай холбоотой.

Монголбанк тавдугаар сард ипотекийн зээлд хамрагдах 47,000 гаруй иргэний хүсэлт хүлээгдэж байгааг мэдээлсэн. Харин Орон сууцжуулалтын тухай хуулийн төслийн танилцуулгад арилжааны банкуудад 4 их наяд төгрөгийн дүнтэй, 40,000 гаруй өрхийн хүсэлт хуримтлагдсан гэж тооцжээ.

Одоогийн тогтолцооны хүрээнд ипотекийн хөнгөлөлттэй зээл орон сууцны санхүүжилтийн зах зээлийн томоохон хэсгийг бүрдүүлдэг. Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын яамны судалгаагаар орон сууц худалдан авах зээлийн 60 орчим хувийг төрөөс хэрэгжүүлж буй хөнгөлөлттэй ипотекийн зээл бүрдүүлж ирсэн бөгөөд 2017-2025 онд 74.1 мянга орчим зээлдэгчид нийт 6.8 их наяд төгрөгийн ипотекийн зээл олгожээ.

Харин хөтөлбөрийн нийт хугацааг авч үзвэл тоо үүнээс өндөр байна. Орон сууцжуулалтын тухай хуулийн төслийн танилцуулгад 2025 оны эцэс хүртэл Засгийн газар, Монголбанк болон арилжааны банкуудын эх үүсвэрээр 130,000 гаруй иргэнд 11 их наяд төгрөгийн хөнгөлөлттэй орон сууцны зээл олгосон гэж дурджээ.

Өртөг багатай зээл хүртээмжийн асуудалтай тулгарав

Ипотекийн хөтөлбөрийн гол хүндрэл нь хүүгийн түвшнээс илүүтэй санхүүжилтийн хүртээмж болоод байгааг бодлого боловсруулагчид тайлбарлаж байна.

Монголбанкны Ерөнхийлөгч гуравдугаар сард болсон орон сууцны санхүүжилтийн хуулийн төслийн хэлэлцүүлгийн үеэр өнгөрсөн 10 гаруй жилд 10.7 их наяд төгрөгийн эх үүсвэрээр 140 мянга гаруй өрхийг орон сууцтай болгосныг онцолсон. Гэвч хөтөлбөрийн эрэлт нэмэгдэж, зарим тохиолдолд зээл хүсэгчид 5-6 жил хүлээх нөхцөл үүссэнийг тэрбээр дурдсан юм.

Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд мөн одоогийн 6 хувийн бүтээгдэхүүнд хүсэлт төвлөрснөөр хүлээлт 4-5 жил үргэлжилж, ипотекийн зээл авч чадахгүй өрхүүд арилжааны банкны илүү өндөр хүүтэй орон сууцны зээлийг сонгох нөхцөл үүсэж байгааг зургаадугаар сард тайлбарласан.

Хуулийн шинэчлэлийн хүрээнд ипотекийн зээлийг 8-14 хувийн хүүтэй, олон шатлалтай бүтээгдэхүүн болгон төрөлжүүлэх хувилбарыг салбарын яам судалж байна. Салбарын сайдын тайлбарласнаар өөр өөр хүүтэй бүтээгдэхүүн бий болгосноор санхүүжилтийн эх үүсвэрийг өргөжүүлж, зээл хүсэгчдийн олон жилийн хүлээлтийг бууруулах зорилготой.

Гэхдээ 8-14 хувийн шатлал одоогоор хүчин төгөлдөр болсон нөхцөл биш. Одоогийн хүчин төгөлдөр хөтөлбөрийн хүрээнд жилийн 6 хувийн ипотекийн бүтээгдэхүүн хэвээр буй ба зарим банк бүтээгдэхүүний мэдээллээ мөн 6 хувийн нөхцөлөөр нийтэлсээр байна. Тухайлбал “ХасБанк” 30 хүртэл жилийн хугацаатай, 150 сая төгрөг хүртэлх 6 хувийн ипотекийн бүтээгдэхүүнийг цахим хуудсандаа санал болгож байна.

Санхүүжилтийн шинэ банк ямар үүрэгтэй байх вэ?

Өргөн барьсан Орон сууцны санхүүжилтийн төрөлжсөн банкны тухай хуулийн төсөл батлагдвал ипотекийн эх үүсвэрийг төвлөрүүлэх тусгай санхүүгийн байгууллага бий болно.

Төслийн дагуу уг банк нь өөрөө иргэдтэй шууд өрсөлдөн зээл олгох бус, эх үүсвэр татан төвлөрүүлж, арилжааны банкуудад орон сууцны зээлийн санхүүжилт нийлүүлэх үндсэн чиг үүрэгтэй байна. Санхүүжилтийг зээл олгох, баталгаат болон барьцаат үнэт цаас худалдан авах болон бусад санхүүгийн хэрэгслээр дамжуулах боломжтой. Мөн төрөлжсөн банкны нийт хувьцааны 34 хүртэлх хувийг Засгийн газар эзэмшиж болохоор төсөлд тусгажээ.

Салбарын сайд хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэхдээ төр, төрөлжсөн банк болон Үндэсний орон сууцны корпораци хувийн хэвшлийн компаниудтай өрсөлдөхгүй бөгөөд төрөөс орон сууцны салбарыг бодлогоор дэмжих тогтолцоо бүрдүүлэх зорилготой гэж тайлбарласан.

Ипотекийн хөтөлбөр ийнхүү хоёр өөр нөхцөлтэй намрын чуулганыг угтаж байна. Нэг талд Монголбанк одоогийн 6 хувийн хөтөлбөрийн санхүүжилт хэвийн үргэлжилж байгааг мэдэгдэж байгаа бол нөгөө талд зарим арилжааны банк шинэ олголтоо түр хойшлуулжээ. Харин УИХ-ын хэлэлцэх хуулийн төслүүд одоогийн нэг хүүтэй, хязгаарлагдмал эх үүсвэр бүхий тогтолцоог өөрчилж, орон сууцны санхүүжилтийг төрөлжүүлэх эсэхийг шийдэхээр байна.