Ираны төв банк ам.долларын нөөц хангалттай гэж мэдэгдэж, АНУ-ын хоригийн дарамтын үед зах зээл тайвшруулахыг оролдов

Ираны Төв банкны ерөнхийлөгч Абдолнасер Хеммати АНУ-ын хоригийн нөхцөлд ч ам.долларын нөөц хүрэлцээтэй гэж мягмар гарагт мэдэгдэж, ханшийн савлагаа, үнийн өсөлтийн дарамттай зэрэгцэн зах зээлд тайвшруулах дохио өгөхийг оролдов. Тэрээр гадаад валютын эх үүсвэрүүдээ төвлөрүүлсээр байгаа бөгөөд дотоодын нөөц болон бусад эх үүсвэртэй ч дэлгэрэнгүйг нийтэд задруулах боломжгүй гэдгийг онцолсон байна. “Би АНУ-ын Ерөнхийлөгчид хандаж хэлэхэд, Иранд валют бий, хангалттай хэмжээтэй” гэж Хеммати хэлснийг иш татжээ.

Энэхүү мэдэгдэл нь хориг болон далайн бүслэлтийн дарамт нэмэгдсэн гэх дотоодын санаа зовнил даамжирсан үед гарчээ. Мөн АНУ-ын Сангийн яамны сайд Скотт Бессент Тегеран “эдийн засгийн дайнд ялагдаж байгаа тул хүч хэрэглэн дайрч байна” гэж даваа гарагт хэлсэн нь хоёр талын мэдэгдлийн өнгийг чангатгасан. Вашингтоны байр суурь хатуу хэвээр байгаа энэ нөхцөлд Тегераны мөнгөний бодлогын байгууллага нөөцийн хүрэлцээтэй гэх өгүүлбэрээр зах зээл дээрх хүлээлтийг тогтоохыг зорьж байна.

Сүүлийн саруудад Ираны риалын сулрал, инфляц олон нийтийн анхаарлын төвд байна. Наймдугаар сард Ираны мөнгөн тэмдэгт түүхэн доод хэмжээнд хүрч, 1 ам.доллар 2 сая риалын босгыг давсан. Долоодугаар сард жилийн инфляц 66 хувь хүрсэн гэж мэдээлэв. Ийм орчинд төв банкны “нөөц хангалттай” гэх өгүүлбэр нь зах зээлийн тогтвортой байдлыг хамгаалах улс төр, эдийн засгийн мессеж болж сонсогдож байна.

Тасним мэдээллийн агентлагийн мэдээлснээр, Төв банк ханшийн хэлбэлзлийг намжаахын тулд гадаад валютын зах зээлд 2 тэрбум ам.доллар хүртэл нийлүүлэхэд бэлэн гэдгээ илэрхийлсэн байна. Энэ нь бодит нийлүүлэлтээр дамжуулан эрэлт-нийлүүлэлтийн тэнцвэрт нөлөөлөх, мөн оролцогчдод “хэт савлагааг зөвшөөрөхгүй” гэсэн дохио өгөх арга хэмжээний хувилбар гэж ойлгогдоно. Гэхдээ Хеммати валютын авлагаа төвлөрүүлж буйгаа дурдсан ч эх үүсвэр, бүтэц, хугацааны талаар нарийвчилсан мэдээлэл өгөөгүй нь тодорхойгүй байдлыг бүрэн арилгахгүй хэвээр.

Хеммати дотоод нөхцөлийн хүндрэлтэй байдлыг мөн шууд хүлээн зөвшөөрчээ. “Иргэддээ шударгаар хэлье, эдийн засгийн нөхцөл ба амьжиргааны зохицуулалт хүндрээд байна, гэхдээ нуран уналт байгаагүй, цаашид ч болохгүй” гэсэн нь итгэл тогтоох оролдлого байв. Гэвч мэдээллийн өөр нэг гол цөм нь АНУ-ын хоёрдогч хоригийн эрсдэл хэвээр байх тухай анхааруулга бөгөөд энэ нь Ирантай худалдаа, санхүүгийн сувгаар холбогдох гуравдагч талуудад дарамт болж үлддэг.

Төв банкны байр суурь, зах зээлд санал болгож болох 2 тэрбум ам.долларын интервенцийн тухай мессеж нь ханшийн хүлээлтэд богино хугацаанд нөлөөлөх ч бодит дарамт нь инфляц, хоригийн орчин, гадаад төлбөрийн урсгал дээр үргэлжилж байна. Дотоодын худалдан авах чадвар сулрахын зэрэгцээ валютын ханшийн тогтворгүй байдал нь өрхийн амьжиргаа, бизнесийн өртөгт шууд дам нөлөө үзүүлдэг. Ираны талын “хангалттай нөөц” гэх мэдэгдэл зах зээлд тогтуун байдал авчрахыг зорьж байгаа ч, АНУ-ын дарамт үргэлжлэх орчинд итгэлийн сорилтууд ойрын хугацаанд арилахгүй дүр зураг харагдаж байна.